Windows 10 S lijkt zo op het eerste gezicht erg op de "normale" versie van Windows 10, maar er zijn enkele grote verschillen. Hoewel het systeem vooral wordt neergezet als besturingssysteem voor scholen (om daar wat wind uit de zeilen te nemen van Google), is de educatieve markt Microsoft's enige doelgroep. Windows 10 S wordt namelijk ook geleverd met Microsoft's duurdere Surface Laptops en is ook los verkrijgbaar.

Waarom zou je voor dit systeem gaan in plaats van voor de normale versie van Windows 10? Wij leggen je de verschillen uit zodat je makkelijker een beslissing kan maken.

Waar staat de S voor?

Terry Myerson, Windows Chef, zegt dat de S voor vier verschillende aspecten van het besturingssysteem staat:

  • Secure
  • Superior performance
  • Streamlined for simplicity
  • The Soul of Windows 10

Tuurlijk, al deze termen passen inderdaad bij het besturingssysteem (zelfs de laatste) maar de S zou ook kunnen staan voor "Store".

Wat is Windows 10 S?

Windows 10 S is een versie van Windows 10 die alléén applicaties kan draaien die uit Microsoft's Windows Store komt. Traditionele desktop software kan werken op Windows 10 S maar alleen als de ontwikkelaar deze aanbiedt in de Windows Store. (Microsoft brengt bijvoorbeeld de volledige desktop versie van Office naar de Windows Store speciaal voor Windows 10 S.)

Microsoft screent Windows Store apps en Windows 10 beschermt de boel door deze apps in beveiligde containers uit te voeren zodat apps geen andere onderdelen van het besturingssysteem kunnen bereiken. Dit zorgt ervoor dat software niet kan rommelen met het register of gigantisch veel processen kan spawnen. Dit zorgt ervoor dat het systeem snel blijft draaien en opstart. Het opstartproces zou minder dan 15 seconden moeten duren en het inlogproces minder dan vijf seconden.

Dit zijn natuurlijk fijne gedachten voor leraren, maar er zullen vast ook consumenten erg blij zijn met deze handigheidjes, daarom biedt het bedrijf ook Windows 10 S laptops aan voor consumenten.

En als ik desktop software wil draaien?

Dan heb je pech, dat kan namelijk niet, tenzij deze wordt aangeboden als Windows Store app. Software draaien die buiten de store om is binnengehaald geeft je een foutmelding dat de applicatie niet compatible is met deze versie van Windows en dat er gezocht moet worden naar een soortgelijke app in de Windows Store.

Als je écht heel graag desktop software wilt draaien, kan je upgraden naar Windows 10 Pro. Onderaan de pop up zie je een link staan die je naar een upgrade-pagina stuurt als je daarop klikt. De administrator kan dit installatieproces starten. Studenten kunnen dit dus niet zelf doen (en dat is goed). Dit is overigens een proces dat niet ongedaan kan worden gemaakt. Als je eenmaal bent geswitcht naar Windows 10 Pro, kan je niet meer terug naar Windows 10 S. Het kan overigens (afhankelijk van de situatie) geld kosten om dit proces in gang te zetten.

Hoeveel kost upgraden naar Windows 10?

Dat hangt er vanaf. Leraren kunnen schoolsystemen gratis. Als je Microsoft's nieuwe Surface Laptop of een andere Windows 10 S-laptop koopt die meer dan 799 dollar kost, kan je gratis upgraden tot het einde van 2017. Daarna kost het je 49 dollar. Elk ander Windows 10 S-apparaat zal je 49 dollar lichter maken als je bijwerkt naar Windows 10 Pro.

Hoeveel kost Windows 10 S zelf?

Dit besturingssysteem is niet los te koop, je kan het alleen krijgen in combinatie met hardware.

Welke Windows 10 S-laptops zijn allemaal beschikbaar?

Microsoft biedt op dit moment zelf enkele Surface Laptops aan. Deze laptops lijken vooral te zijn gemaakt om de strijd aan te gaan met Apple's MacBook Air. Andere Windows 10 S pc's zullen wat minder kosten. De HP ProBook x360 Education Edition en Acer TravelMate Spin B1 Convertible zijn de twee eerste 3rd-party laptops die op dit moment beschikbaar zijn en kosten 299 dollar. Daarnaast hebben we ook al even mogen spelen met de Dell Lattitude 11 EDU. Microsoft zegt verder dat Toshiba, Samsung, Fujitsu en Asus binnenkort ook Windows 10 S-laptops zullen aanbieden. De goedkoopste zal 189 dollar kosten.

De meeste Windows 10 S laptops zullen beschikbaar zijn in de zomer. Het is nog niet bekend of pc-bouwers Windows 10 S-laptops rechtstreeks aan consumenten zullen verkopen of zich alleen focussen op directe verkopen aan scholen.

Nog andere addertjes onder het gras?

Niet echt. Windows 10 S is voor het overgrote deel gewoon Windows 10. Het heeft Cortana, Windows Hello biometrische authenticatie en alle standaard Windows functies. Er zijn echter wel een paar dingen waar je op moet letten.

Windows 10 S beperkt je standaard-browserkeuze tot die van Microsoft. Alleen Edge en Bing kunnen worden gebruikt als standaard software (en dienst). Je kan wel navigeren naar Google's zoekpagina als je wilt, maar je kan de instelling niet wijzigen in de browser zelf. Ook is het niet mogelijk de standaardbrowser te wijzigen. Wat je ook doet, als je op een link klikt, wordt automatisch Edge geopend. Mocht je dit nou heel erg vinden realiseer je dan dat Google Chrome en Mozilla Firefox toch niet beschikbaar zijn in de Windows Store.

Je zou eventueel ook tegen problemen aan kunnen lopen met het verbinden van hardware (zeker als het om wat oudere randapparatuur gaat, zoals printers). Hardware die met Windows 10 werkt, zou best kunnen werken met Windows 10 S, maar de functionaliteit zou gelimiteerd kunnen zijn.

Wat hebben leraren eraan?

Dit artikel focust zich meer op Windows 10 S vanuit een consumenten oogpunt maar Microsoft heeft wel enkele extra "perks" voor scholen in petto:

Windows 10 S heeft enkele geavanceerde features in Windows 10 Pro die niet standaard in Windows 10 Home zitten. Denk hierbij aan het managen van mobiele apparaten, Bitlocker encryptie, Azure active directory domein-ondersteuning en Windows Update voor bedrijven. Administrators kunnen daarmee precies fine-tunen welke features uitgerold mogen worden en wat niet. Normale updates kunnen 30 dagen lang worden uitgesteld en alles kan gemanaged worden via de cloud met Microsoft's nieuwe Intune for Education. Admins kunnen verder een systeem image configureren met behulp van een Wizard, deze op een USB-stick plaatsen en zo installeren op andere computers. Deze installatie duurt 30 seconden.

Er zijn ook voordelen voor studenten. Zij kunnen een jaar lang gratis Minecraft: Education Edition spelen en gratis Office 365 for Education gebruiken. Ook worden bestanden van studenten gratis opgeslagen op OneDrive. Hierdoor kunnen studenten makkelijk wisselen van computer en toch verder gaan met werken.

Is dit niet gewoon een andere versie van Windows RT?

Moeilijk te zeggen. Windows RT werd naast Windows 8 uitgerold en kon ook alleen maar overweg met apps uit de Windows Store. Dit systeem werd echter niet met open armen ontvangen en stierf al gauw af.

Er zijn enkele grote verschillen tussen Windows 10 S en Windows RT. Windows 10 S-laptops draaien op x86-processoren in tegenstelling tot de ARM chips in RT-apparaten. Daarnaast kunnen Windows 10 S-apparaten traditionele desktop-software draaien (mits deze wordt aangeboden via de Store). Het software-aanbod laat op dit moment echter nog te wensen over waardoor consumenten misschien een flashback krijgen naar het RT-tijdperk met alle gevolgen van dien.

Microsoft biedt overigens een bridge tool aan om ontwikkelaars te helpen snel traditionele desktop software te porten naar deze versie van Windows.

Een ander groot verschil is dat Windows RT een Tablet-first-interface had. Windows 10 S is ontworpen voor pc's. Er kan wel geswitcht worden naar tablet-modus mochten gebruikers dat willen.

Het blokkeren van deze apparaten (zodat men alleen software kan installeren via de store) is wellicht logisch voor school-oplossingen en Windows 10 S kan er misschien voor zorgen dat ontwikkelaars eindelijk software gaan ontwikkelen voor de store. Maar voor consumenten is het misschien een brug te ver. Als genoeg mensen deze goedkope laptops kopen en boos worden dat ze 49 dollar moeten betalen om "echte" software moeten gebruiken als Steam en Chrome, zou dat wel eens negatief kunnen uitpakken voor het bedrijf.

We zullen zien hoe dit afloopt.