De Consumentenbond heeft onderzoek gedaan naar de aanschaf van een nieuwe pc om daar het open source-besturingssysteem Linux op te gebruiken. De meeste nieuwe pc's of notebooks komen automatisch met een licentie voor Windows. Daarvoor betaalt de consument volgens de bond ongemerkt zo'n 35 tot 100 euro.

"Na aankoop mag de licentie worden geweigerd en geldt het recht op restitutie van het licentiebedrag. In de praktijk werpen fabrikanten zoveel drempels op dat het consumenten nagenoeg niet lukt om het bedrag terug te krijgen." Dit publiceert de bond in de Digitaalgids van juli/augustus.

Kaal of weigeren

De Consumentenbond heeft de proef op de som genomen door 27 winkels te bezoeken met de vraag naar een computer zonder besturingssysteem. Daaronder bevonden zich Dixons, Media Markt, Aldi, Dynabyte, BCC, Mycom, Paradagit en Computerland. Slechts een aantal kleinere computerwinkels, zoals Paradigit en Computerland, kon een ‘kale’ computer leveren, concludeert de bond.

Daarnaast kan een consument Windows mijden door bij het afronden van de installatie, bij de eerste keer starten van de pc, de licentievoorwaarden te weigeren. "Volgens diezelfde licentievoorwaarden hebben consumenten recht op teruggave van het licentiebedrag", meldt de bond.

In het onderzoek naar Windows-loze pc's is pc-fabrikanten gevraagd naar hun restitutiebeleid. Dell en HP geven aan niets terug te betalen. Bij de meeste andere fabrikanten, waaronder Sony en Samsung, is het onduidelijk; die fabrikanten hebben geen beleid voor restitutie. Toshiba zegt aan beleid te werken. Twee andere fabrikanten willen de PC eerst opgestuurd krijgen, waarbij de transportkosten voor rekening van de consument zijn. "Kortom, een Windows-licentie weigeren is in de praktijk geen optie", stelt de bond.

Kamervragen

Kamerlid Arda Gerkens van de SP heeft al aangekondigd Kamervragen te stellen naar aanleiding van de bevindingen van de Consumentenbond. De bond stelt dat fabrikanten heldere informatie aan consumenten moeten geven over het restitutiebeleid, of het ontbreken daarvan.

Consumenten moeten vóór de koop weten of ze recht hebben op geldteruggave, en de procedure moet werkbaar zijn, stelt de bond. Die heeft eind 2007 al bij de Tweede Kamer gepleit voor het apart prijzen van de computer en meegeleverde software als Windows.

De bond meent dat de besparing voor consumenten nog kan oplopen als er meer software wordt meegeleverd. Die software is bedoeld voor Windows, wat in sommige gevallen dus ongewenst is. Vaak zijn meegeleverde applicaties echter probeerversies, waarvoor de pc-leverancier juist geld ontvangt van de softwaremaker. Zo hopen die applicatieleveranciers nieuwe klanten te werven, na het verlopen van de probeerperiode. Weigeren van die software zou een pc in theorie juist duurder kunnen maken.

Protestdag

In de afgelopen jaren hebben enthousiaste Linux-gebruikers en open source-groepen al diverse acties gevoerd voor een zogeheten Windows refund. Daarvoor is 15 februari uitgeroepen tot Windows Refund Day, compleet met demonstratiemars. De eerste keer dat dit gebeurde, was al in 1999.

Daarbij is de restitutie elke keer weer problematisch gebleken, en grotendeels afhankelijk van de goodwill van de verschillende pc-leveranciers. Diverse websites publiceren refund-handleidingen toegespitst op de helpdesks en bureaucaratie van de diverse pc-leveranciers.