Dat er van alles en nog wat mogelijk is met de Raspberry Pi hebben wij al meerdere malen laten zien. Het werken aan verschillende hardwareprojecten met de Raspberry Pi als basis is geweldig en ontzettend leerzaam.

Ook hebben wij flink wat verschillende software-oplossingen de revue laten passeren. Allemaal leuk en aardig natuurlijk, maar wat nou als je echt moet werken op het apparaat? Eben Upton, de bedenker van de Raspberry Pi, CEO en oprichter van de Raspberry Pi foundation, liet in een interview met IDG weten dat de Raspberry Pi 3 krachtig genoeg was om een desktop-pc te kunnen vervangen.

Zowel op onze site als door sommige mensen in de community werd er nogal argwanend gereageerd op deze uitspraak. De videochip zou daar niet krachtig genoeg voor zijn en ook de hoeveelheid werkgeheugen zou in deze tijd aan de karige kant zijn. Anderen beweerden weer dat een lichte versie van Linux ervoor zou moeten zorgen dat dat geen problemen zou moeten opleveren.

Nu ben ik zelf nogal een hardcore-computergebruiker en ik heb van verschillende mensen gehoord dat het inderdaad goed te doen is om de Raspberry Pi als desktop-vervanger in te zetten. De mensen van wie ik dat hoorde zijn echter geen power-users en aangezien ik op internet vooral gemengde reacties lees, besloot ik zelf de proef op de som te nemen.

Net als collega Ian Paul deed met z'n Windows 10-smartphone en continuum besloot ik enkele dagen afscheid te nemen van m'n gewone pc en al mijn werkzaamheden uit te voeren op een Raspberry Pi 3. Ik had mijzelf voorgenomen er in het weekend mee te beginnen om mij mentaal voor te bereiden op wat mij te wachten stond en te kijken of het überhaupt mogelijk was alles te kunnen doen wat ik op een rustige werkdag ook zou doen.


Op de volgende pagina: Softwarekeuze: simpel!

Net als Ian had ik de verwachting dat het allemaal wel mee zou vallen. "Schrijvers en journalisten horen nou eenmaal niet bij de gespecialiseerde groep truck-chauffeurs onder de computergebruikers". Op een rustige werkdag ben ik voornamelijk aan het typen in een tekst-editor, laad ik ze in de back-end van een website, bewerk ik afbeeldingen en gaat alles naar de eindredacteur.

Uiteraard wordt er ook veel online onderzoek gedaan en dat betekent dat de webbrowser regelmatig met een hele hoop tabs open staat. Een apparaat als de Chromebook kan dit allemaal makkelijk aan zonder problemen en een Raspberry Pi zou daar (wellicht wat langzamer) ook zonder al te veel moeite mee overweg kunnen toch?

Software-keuze

Zoals je wellicht meerdere malen hier hebt kunnen lezen, is het aantal besturingssystemen (veelal Linux-distributies) gigantisch. Hoewel ik meteen neigde naar een op Ubuntu-gebaseerd systeem, leek het mij verstandiger om voor het systeem te gaan dat standaard wordt meegeleverd (als men een kant-en-klaar-pakket aanschaft), of in elk geval het vaakst wordt aangeraden voor de Raspberry Pi: Raspbian.

Deze op Debian gebaseerde Linux-distributie is speciaal geoptimaliseerd voor de Raspberry Pi en heeft, los van de educatieve programma's, niet al te veel apps aan boord. Ik vind het altijd fijner om zelf apps die ik nodig heb toe te voegen aan een systeem dan voorgeïnstalleerde programma's te moeten verwijderen.

Het installeren van Raspbian was een fluitje van een cent. Het wegschrijven van het binnengehaalde image-bestand op een microSD-kaart is met één commando gedaan en als je het systeem via NOOBS installeert, volstaat het simpelweg kopiëren van de juiste bestanden naar een lege kaart al.

Pixel

Sinds kort is de standaard lichtgewicht desktopomgeving (LXDE) van Raspbian vervangen met een nieuwe omgeving genaamd PIXEL. De designer, die door de Raspberry Pi foundation speciaal was aangenomen om te werken aan deze omgeving, heeft voor deze aanpak gekozen om de desktopomgeving wat aantrekkelijker te maken voor (beginnende) gebruikers. Ik had het systeem al even mogen testen voor een ander artikel en had dan ook erg veel zin om met deze nieuwe omgeving aan de slag te gaan. Mijn eerste indruk was namelijk behoorlijk positief.

Daarnaast was de standaard-webbrowser, Epiphany, vervangen door een aangepaste versie van Chromium. De aanpassingen zorgden ervoor dat de browser gebruik maakt van de videochip van de Pi waardoor het kijken van online video's een stuk vloeiender zou moeten gaan. Verder zijn er ook andere optimalisaties doorgevoerd om de browser sneller te maken en effeciënter te laten werken op de hardware van de Pi.

De switch van Epiphany naar Chromium leek mij een goede beslissing omdat ik met Epiphany nog wel eens tegen kleine problemen aan liep. Websites die niet helemaal compatibel waren met de browser en het moeten missen van de meeste plug-ins. De mensen van de Raspberry Pi foundation hebben het zelfs voor elkaar gekregen flash als plug-in te integreren in de aangepaste Chromium waardoor zelfs de hardnekkigste sites normaal werken onder de browser. Ja, Raspbian leek mij de perfecte keuze om te gebruiken.


Op de volgende pagina: De eerste frustratiemomenten

Wi-fi-ellende

De Raspberry Pi 3 is de eerste Pi waarvoor je geen bluetooth en wi-fi-dongle meer hoeft aan te schaffen. Deze single-board-computer heeft deze namelijk al aan boord. Dat scheelt weer. Hoef ik geen extra kabel te trekken of m'n huidige pc los te koppelen. Ik klikte op het wi-fi icoontje om verbinding te maken met mijn netwerk zodat ik de extra applicaties kon gaan downloaden. Tot mijn grote verbazing stond mijn netwerk niet in de lijst. Ook andere netwerken waren niet zichtbaar. Slechts enkele hotspots en minder goed beveiligde netwerken stonden in de lijst.

Het blijkt dat de Raspberry Pi niet standaard overweg kan met WPA2-(AES Enterprise)-netwerken. Een kleine zoektocht op m'n smartphone leverde inderdaad een hoop resultaten op van gebruikers die zich afvroegen waarom hun Pi niet kon verbinden met WPA-2-netwerken. Er werden een aantal oplossingen aangedragen en deze werkten wel, maar het is niet iets dat je kan verwachten dat een huis-tuin-en-keuken-gebruiker eventjes gaat doen. Een heel grote gemiste kans.

Helaas was het probleem hier niet helemaal mee opgelost. Na de wijziging werkte de wi-fi-verbinding wel, maar viel deze regelmatig weg. Zelfs voor langere tijd. Vaak was het netwerk waarmee ik was verbonden niet eens meer zichtbaar in de lijst. Voordat ik de software of de Pi de schuld gaf, probeerde ik de Pi ook op andere netwerken en op andere locaties. Het probleem was overal hetzelfde.

Ook met een andere Raspberry Pi kwamen deze problemen naar voren en ook zonder de, door mij gemaakte, wijzigingen op verschillende netwerken bleek de verbinding niet stabiel te zijn. Ik heb het zelfs nog even geprobeerd met een andere distributie (Ubuntu MATE), maar het probleem bleef. Waar het precies aan ligt weet ik nog steeds niet. Dit is een probleem dat ik op een later tijdstip maar eens moet gaan onderzoeken en de oplossing delen in een ander artikel (als ik de verschillende fora moet geloven is er op dit moment niet echt een universele oplossing voor het probleem.)

Toch maar een kabeltje trekken dan.


Op de volgende pagina: Extra applicaties.

Extra applicaties

Raspbian wordt standaard geleverd met LibreOffice, een pakket dat ik prima kan gebruiken voor het typen van artikelen. Het internetten zou ik doen via de meegeleverde aangepaste versie van Chromium. Het maken en bewerken van screenshots (of andere afbeeldingen) was echter iets waarvoor geen applicatie aanwezig was in het systeem.

Mijn eerste ingeving was om direct Gimp te installeren maar iets hield mij tegen. Dit was een lichtgewicht systeem en het installeren van Gimp zou wellicht te veel ballast met zich meedragen. Bovendien is de kans aanwezig dat dit flinke pakket toch een aardige aanslag pleegt op het werkgeheugen en de processor. Ik besloot op zoek te gaan naar iets lichters.

Als je de applicatie-winkel opent, word je begroet met een flinke lijst aan applicaties die beschikbaar zijn voor je systeem. De store biedt genoeg keuze maar veel van de apps kende ik niet. Ik bekeek ondertussen in een terminal welke apps de minste ballast met zich meebrachten en kwam uit op Pinta. Ik hoorde in het verleden goede dingen over deze applicatie maar had 'm nooit getest of gebruikt. Deze app wordt de Linux-versie van Paint.NET genoemd dus dat leek mij wel "lichtgewicht" genoeg.

Ik startte het programma en ging aan de slag. Het zag er allemaal lekker voor de hand liggend uit en dus precies wat ik nodig had voor het snel bewerken van wat plaatjes voor artikelen. Helaas crashte het programma bij de eerste handeling al. Vol verbazing probeerde ik het nog een keer het het programma crashte wederom op precies dezelfde manier.

Ik was er alweer klaar mee. Ik had al te veel tijd verloren met het wi-fi-debacle en besloot het programma er maar weer af te gooien en toch maar te gaan voor Gimp. Het viel gelukkig mee met alle libraries die Gimp met zich meezeulde en de boel was redelijk snel weer geïnstalleerd. Het duurt wel wat langer voordat een zwaarder pakket als Gimp is opgestart in vergelijking met Pinta maar als het werkt, hoor je mij niet klagen.

Het maken van screenshots en het bewerken van afbeeldingen gaat aardig. Het geheel voelt wel wat stroperiger aan op de Raspberry Pi dan ik gewend ben maar het is geen ramp. Gezien de verloren tijd blijf ik voorlopig lekker bij Gimp en neem ik de stroperigheid voor lief.

Ik ben mij er terdege van bewust dat er nog veel meer lichtgewicht -programma's zijn die ik had kunnen proberen maar veel van deze programma's vereisen de Gnome of KDE-libraries en om de Raspberry Pi nou helemaal vol te proppen met library's voor één enkel programmaatje leek mij wat te ver gaan. Op een normaal desktopsysteem is dat natuurlijk allemaal geen probleem en de Raspberry Pi kan op zich ook wel wat hebben, maar ik wilde het systeem zo schoon mogelijk houden voor het werk.

Op de volgende pagina: is 1 Gigabyte Ram voldoende?

1 Gigabyte!?

Gelukkig werkte de andere software naar behoren. LibreOffice doet wat het moet doen en ik kan rustig werken met alle documenten die ik ertegenaan gooi. Voor het kijken van video's kan ik het meegeleverde programma OMXplayer. Deze speler is geoptimaliseerd voor de videochip van de Raspberry Pi en kan dus met gemak alle video's afspelen die ik ertegenaan gooi.

Een muziekje op de achtergrond is ook wel fijn. Dit kan ik bijvoorbeeld via online diensten als Spotify doen met de web player. Ook als ik internetradio wil luisteren, kan ik mijn lol op met de browser. Zelfs de wat oudere stations (die met niets anders dan flash willen werken) draaien perfect.

Ondertussen heb ik ook enkele andere tabs geopend zodat ik kan beginnen met m'n onderzoek. Algauw merk ik dat de boel ontzettend traag wordt. Het ledje dat de activiteit van de SD-kaart aangeeft knippert als een malle en op een gegeven moment lijkt het hele systeem te hangen.

Na enkele minuten niks te kunnen doen lijkt het systeem langzaam weer op gang te komen. Het lijkt erop alsof het systeem niet genoeg geheugen tot z'n beschikking heeft en het aan het swappen is. Ik vermoed dat de webbrowser de boosdoener is en ik sluit deze. Het duurt even maar Chromium wordt afgesloten. Het systeem draait weer soepeltjes.

Wellicht had ik toch iets te veel tabs open staan. Ik besluit wat zuiniger om te springen met m'n systeembronnen en heb mijzelf voorgenomen het aantal tabs te beperken. Dit is behoorlijk lastig werken en ik merk dat ik mijzelf echt moet inhouden. Daarnaast zijn sommige webpagina's zwaarder dan andere waardoor er op sommige momenten toch flink geswapt moet worden en het hele systeem minutenlang hangt.

Ik heb inmiddels een grafische resource monitor ingeschakeld die mij realtime kan laten zien hoeveel RAM er wordt gebruikt en ik zie dat Chromium inderdaad bijna al het geheugen opslokt. Vreemd genoeg begint de browser soms al te swappen bij 65 procent geheugenbezetting terwijl deze op andere momenten rustig 80 procent ram kan gebruiken en er niks aan de hand is. Het is in elk geval behoorlijk irritant en heb aardig wat tijd verloren met het wachten op het systeem. Soms wordt er zo hard geswapt dat het typen van tekst niet eens meer gaat.

Na enkele uren ben ik er inmiddels achter dat het open hebben van 3 a 5 tabs toch wel het maximum is en dat ik op sommige momenten de browser zal moeten sluiten omdat het geheugen niet altijd wordt vrijgegeven als er een tab wordt gesloten. Ik besluit een andere browser te proberen en kijk of ik Epiphany nog eens kan afstoffen.

Andere werkmentaliteit

Epihpany lijkt iets zuiniger te zijn met het geheugen maar deze browser mist dan ook het een en ander. Daarnaast zijn er sites die de browser laten crashen (het geheugen loopt razendsnel vol en de browser sluit zichzelf spontaan af met een segmentation fault).

Om de boel een beetje te verlichten installeer ik VLC en luister mijn muziek-streams via deze multimedia-speler. Dat scheelt weer een tab. Na enkele uren heb ik het systeem redelijk onder controle en met het regelmatig sluiten en openen van tabs lukt het toch om m'n onderzoek af te ronden en het artikel af te maken. Het bewerken van de bijbehorende afbeeldingen duurt iets langer door de stroperigheid van Gimp maar daar valt mee te leven.

Als je eenmaal gewend bent aan de zuinige manier van werken (weinig tabs en applicaties open hebben) is het goed te doen. Het systeem is dan snel en responsief en ik moet zeggen dat het toch aardig knap is om zoveel werk gedaan te krijgen op een 35 euro kostende computer. Sommige collega's, met wie ik online communiceer, hebben niet eens door dat ik al m'n werk op een Raspberry Pi uitvoer.

Ondanks de aanloopproblemen is het dus best te doen en ik kan dan ook begrijpen dat normale gebruikers (die niet met tientallen tabs werken) dit computertje inzetten als desktop-vervanger. Hoewel ik Chromium zo nu en dan vervloekte snap ik waarom men gekozen heeft voor deze browser. Alles werkt. Het maakt niet uit hoe exotisch de website is, Chromium geeft deze goed weer. Epiphany had wat dat betreft toch wat meer problemen. Bovendien lukt het niet om op alle distributies Chrome of Chromium te installeren (of te gebruiken na installatie) en het feit dat het op Raspbian wel werkt en zelfs voorgeïnstalleerd staat, is een dikke plus.

Films kijken, afbeeldingen bewerken en af en toe een simpel spelletje is voor de Raspberry Pi (en Raspbian) absoluut geen probleem. Zolang je het maar niet tegelijkertijd doet.

1 Gigabyte is echt te weinig

Voor het zwaardere internetwerk is de Pi (in elk geval in combinatie met Raspbian) niet echt geschikt. De processor kan het allemaal makkelijk aan, daar ligt het probleem niet. Ik heb de processorload de gehele dag niet boven de 40% zien pieken. Tijdens het internetten, muziek luisteren en typen pruttelde de processor met een load tussen de 2 en 4 procent rustig door.

Zelfs toen het RAM-geheugen voor 95% was gevuld en het systeem als een malle begon te swappen was de processorload slechts 12%. Ja, de processor op de Raspberry Pi is krachtig en snel genoeg voor het zwaardere werk. Het geheugen is echter een gigantische bottleneck en zorgt ervoor dat de Pi (in elk geval in combinatie met Raspbian) niet tot z'n maximale potentie kan komen.

Ik vraag mij alleen wel af hoe lang de Raspberry Pi het zou kunnen uithouden als de processor voor een langere tijd onder een zware load zit. Tijdens normaal gebruik werd deze al behoorlijk warm (gemiddeld 60 graden) en als de processor het een tijdje wat zwaarder had waarschuwde het systeem mij dat de processor nu toch wel erg warm werd (80+ graden) Ook dat is iets dat nog wat uitgebreider getest zou moeten worden.

Gemengde gevoelens

Ik vind de Raspberry Pi, ondanks de frustraties die ik er deze werkdag mee had, nog steeds een geweldige computer. Voor dedicated oplossingen en projecten is het een prachtig apparaat en voor het lichtere desktopwerk is het een prima computertje (inmiddels heb ik zelfs al enkele digibeten zien werken met het apparaat. Zolang het 'internet-icoontje' op de juiste plek staat is er niks aan de hand.) Voor het "zwaardere" werk schiet het apparaat toch echt tekort en dat komt dan vooral door het werkgeheugen (of het gebrek daaraan).

Zou ik meerdere mensen aanraden het apparaat te gebruiken als desktop-vervanger? Ja en nee. De Wifi-problemen (en geboden oplossingen) kunnen echt niet voor de huis-tuin-en-keukengebruiker. Dat zal eerst opgelost moeten worden.

Er zijn natuurlijk nog tig andere besturingssystemen/Linux distributies voor het systeem en het kan natuurlijk dat, hoewel Raspbian de standaard is, er systemen zijn die beter presteren op de Pi. Wellicht dat ik deze test in de toekomst nog een keertje over doe met een ander systeem en tot een hele andere conclusie kom. En zelfs als dat niet het geval is, is het behoorlijk knap wat zo'n goedkoop computertje allemaal voor elkaar kan krijgen. Voor nu sluit ik de Pi weer af en schakel ik m'n trouwe desktop weer in.