Welkom bij de grootste vrijwillige privacyschending in de geschiedenis van de mensheid. Een paar miljard burgers betalen met hun persoonlijke gegevens voor digitale diensten die even verslavend zijn als alcohol of cocaïne. Smartphones, social media, spelletjes. Je privacy is een betaalmiddel, of je wilt of niet. Want je moet wel meedoen. Een profiel hebben. En een iPhone. Messagen en twitteren en scrabbelen. En akkoord gaan met die algemene voorwaarden waarin staat dat je meest intieme gegevens in handen komen van een handjevol Amerikaanse bedrijven die er mee doen wat ze willen. Je vertelt ze alles. Wie je bent. Wat je leuk vindt. Wie je kent. Wie je vrienden zijn. Welke muziek je luistert. Welke films je ziet. Wat je zoekt. Met wie je mailt, en wat je mailt. Waar je bent en waar je naar toe gaat. Wat je leest en schrijft. Wie je bent. Je vertelt het ze, want je hebt geen keus.

Intussen word je gefilmd, door bewakingscamera's en door andere iPhones. Je komt op Youtube en wordt getagd op Facebook. Er wordt over je getwitterd en geblogd. En achter je rug om worden je gegevens opgeslagen en uitgewisseld en doorverkocht zonder dat je het in de gaten hebt. Vijfentwintig jaar geleden had je moord en brand geschreeuwd, nu vind je het best normaal. Gelukkig maar, want je hebt geen keus.

Dit is nu. Maar wat is privacy morgen? Je iPhone is even krachtig als de snelste supercomputer van vijfentwintig jaar geleden en honderdduizend keer zo goedkoop. Over vijfentwintig jaar in dit theater: miljarden supercomputers, even groot als een speldenknop, draadloos verbonden, superefficiënt, voor een paar dollarcent per stuk. Onbeperkte bandbreedte. Zetabytes aan opslagcapaciteit. Niemand weet wat we gaan doen met die technologie, welke nieuwe digitale drugs er op de markt komen. Privacyverruimend zullen ze in elk geval niet zijn.

Wat is privacy morgen? Teken een simpele grafiek. Op de liggende as staat de mate waarin je controle hebt over je eigen gegevens, op de staande as de mate waarin jouw gegevens openbaar zijn. Linksonder is een veilig hoekje. Je hebt je eigen gegevens onder controle en niemand kan er bij. Linksboven is ook goed: je bepaalt zelf welke gegevens je openbaar maakt. Rechtsonder is het spooky. Anderen beschikken over jouw gegevens en misschien weet je dat niet eens. Rechtsboven in het vierde kwadrant is de geest uit de fles. Jouw gegevens zwerven rond in de openbare ruimte zonder dat je er grip op hebt.

Informatie lijkt de tweede wet van de thermodynamica te volgen. Lijkt te neigen naar maximale entropie, een zo groot mogelijke wanorde, een toestand waarin geen enkel gegeven meer is opgeslagen in een veilige container, maar waarin alle informatie vrijelijk in de openbare, oncontroleerbare ruimte circuleert. Er stroomt steeds meer informatie naar het vierde kwadrant. Wat geheim was, wordt openbaar; wat onder controle was, wordt onbeheersbaar. Hoe heter de informatie, hoe sneller de stroom. En eenmaal in de vrije ruimte is informatie niet of slechts met grote moeite weer onder controle te krijgen.

Eén ding lijkt zeker. Privacy zoals we het nu kennen zal straks niet meer bestaan.

Edo Roos Lindgreen is hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam en Partner bij KPMG