Het Europese Hof van Justitie oordeelt dat een algemene filterplicht voor illegale bestanden voor hosters en uitbaters van sociale netwerken uit den boze is. De zaak was aangespannen door de Belgische auteursrechtenorganisatie SABAM, die eiste dat het sociale netwerk Netlog het uploaden en delen van bestanden door gebruikers vooraf en permanent filterde. Dit om het delen van illegale bestanden te voorkomen.

Drieledige aantasting

De Belgische rechter had hierover vragen gesteld aan het Europese Hof, en het antwoord is klip en klaar. Zo'n algemene filterplicht is ten eerste een ernstige aantasting van de vrijheid van ondernemerschap van Netlog, omdat die op enorme kosten wordt gejaagd.

Bovendien kan zo'n verplicht filter “ook de grondrechten van de gebruikers van de diensten van Netlog aantasten, namelijk hun recht op bescherming van persoonsgegevens en hun vrijheid kennis te nemen en te geven van informatie", aldus het Hof in een persbericht, een samenvatting van het arrest.

Het door SABAM geëiste filter impliceert namelijk dat de informatie van de profielen die op het sociale netwerk zijn aangemaakt, “wordt geïdentificeerd, systematisch geanalyseerd en verwerkt". En dat is een inbreuk op het privacyrecht.

“Daarnaast zou het rechterlijk bevel afbreuk kunnen doen aan de vrijheid van informatie, aangezien dat systeem mogelijkerwijs onvoldoende onderscheid maakt tussen legale en illegale inhoud, zodat de toepassing ervan zou kunnen leiden tot blokkering van legale communicatie."

Voor doorgifte én hosting

Afgelopen november kwam het EU-Hof al tot een vergelijkbare uitspraak. In dit proces voerde SABAM tegen de accessprovider Scarlet/Tiscali.

De uitspraak van vandaag is nog veel belangrijker, omdat het verbod op een algemene filterplicht nu ook eenduidig geldt voor partijen die de gegevens opslaan: hosting providers maar ook uitbaters van een sociaal netwerk zoals Netlog.

Het Hof schrijft dat er dergelijke zaken een evenwicht moet zijn tussen auteursrechten enerzijds en anderzijds de vrijheid van ondernemerschap, het recht op bescherming van persoonsgegevens en de vrijheid kennis te nemen en te geven van informatie. Bij een permanent filter is dit evenwicht zoek, en dat kan dus niet worden afgedwongen.

Digitale burgerrechtenbeweging Bits of Freedom (BoF) is "heel erg blij" met het vonnis. "Dit bevestigt wat wij altijd al zeggen: het controleren wat mensen doen en laten op internet is in strijd met Europese grondrechten", reageert Rejo Zenger van BoF.

Blokkade Pirate Bay kan wel

De reikwijdte van het arrest is nog niet geheel duidelijk. Wel is duidelijk dat het primair geldt voor een breed, algemeen filter voor alle gebruikers, dat preventief werkt, onbeperkt in de tijd is en betaald wordt door de hoster.

Als deze omstandigheden anders zijn, zou de afweging van de rechter ook anders kunnen uitpakken. Zo oordeelde onlangs de rechtbank in Den Haag dat een blokkade van een site zoals The Pirate Bay door access providers Ziggo en XS4ALL niet in strijd is met de lijn die het Europees Hof aanhoudt.

De door BREIN gevorderde IP- en DNS-blokkade betreft een specifieke site die al eerder door de rechter is veroordeeld. En dus slaat de balans uit in het voordeel van de auteursrechthebbenden, vond de Haagse rechter.

Update: 12.45 uur: reactie BoF en duiding reikwijdte toegevoegd.