Wel wordt de export voortaan nauwlettender gecontroleerd door de Europese Unie. Dat heeft het Europees Parlement gistermiddag besloten. Het parlement heeft besloten aftaptechnologieën te scharen onder de zogenoemde 'dual use items'. Dat zijn artikelen die voor zowel burger- als militaire doelen zijn te gebruiken.

Melding achteraf

Voortaan moeten bedrijven export van deze technologieën achteraf melden aan de Europese Unie. Europarlementariër Marietje Schaake van D66 vindt dat niet ver genoeg gaan. Zij heeft liever controle vooraf.

"Je zou kunnen denken aan een openbare database, waarin bedrijven voorgenomen transacties melden", meldt Schaake in een verklaring naar aanleiding van het EP-besluit. "Niet de afzonderlijke lidstaten, maar de Europese Commissie zou dan groen licht moeten geven." Ze zegt zich in de parlementaire commissie Internationale Handel sterk te willen maken voor strengere regels.

Schaake wil onderzoek door parlement

Schaake heeft eerder aan de Europese Commissie vragen gesteld over deze zaak, maar nooit antwoord gekregen. Nu wil ze bewerkstelligen dat het Europees Parlement zelf een onderzoek initieert naar de mate waarop bedrijven dergelijke technologieën exporteren en naar welk land. "Zo houden we het in eigen hand", zegt ze.

Aan de hand daarvan zou het EP kunnen besluiten striktere exportregels vast te stellen. Ook zegt Schaake dat het bedrijfsleven een eigen verantwoordelijkheid heeft. "Bij productontwikkeling zouden bedrijven zich nadrukkelijker af moeten vragen of alle functies die mogelijk zijn in een product, mogelijk ook voor kwalijke zaken kunnen worden gebruikt."

Roep om strikt exportverbod

Volgens Schaake letten grote bekende technologiebedrijven inmiddels wel op, omdat deze niet zitten te wachten op negatieve publiciteit. “Het zijn vaak kleine dochterondernemingen of spin-offs die ontransparant handelen", meldt Schaake. “Die hebben geen last van eventuele negatieve publiciteit, omdat niemand ze kent. Europa kan daarom niet wachten tot bedrijven zichzelf reguleren."

De technologie om data en gesproken communicatie te onderscheppen en mobiele telefoons af te luisteren, moet vallen onder een strikt exportverbod, zegt de D66-politica. “De technologie vergroot enerzijds de openheid van samenlevingen en laat mensen met elkaar communiceren. Maar regeringen gebruiken het ook als effectief wapen om tegenstanders op te pakken. Het is onbestaanbaar dat Europese bedrijven die instrumenten aan die regimes verkopen."

Fox IT leverde toch

Toevallig kwam het Nederlandse bedrijf Fox IT deze week in het nieuws met de verkoop van het bedrijfsonderdeel dat het afluisterproduct FoxReplay Analyst exporteert. Het bedrijf zegt geen spullen te hebben geleverd aan landen met een dubieus regime.

Maar eerder vertelde eigenaar Ronald Prins aan Vrij Nederland: “Je kunt tapproducten ten goede of ten slechte gebruiken. En het is moeilijk vast te stellen waar je klanten het voor gebruiken. Toch leveren we aan landen waarvan het beleid ons niet helemaal aanspreekt. Ik ben het ook volledig oneens met het internetbeleid van de Verenigde Staten of voor mijn part Nederland. Zou ik dan ook daar geen zaken meer mee mogen doen?"