Van landen met totalitaire regimes zijn we het gewend dat zij het vrije woord aan banden leggen. Vaak willen deze overheden voorkomen dat hun burgers in contact komen met informatie die het gedachtegoed van de staat tegenspreken. Hoewel westerse landen zichzelf vaak prijzen om hun vrijheid van meningsuiting, zien we nu ook in deze landen beperkingen op het internet tot stand komen. Maar tegelijkertijd creëert dat een tegengeluid, vanuit organisaties die zich inzetten voor vrij en toegankelijk internet, met respect voor privacy van burgers, zoals VPN Gids en Bits of Freedom.

Nepnieuws, conspiracy theories, en onbedoeld censuur

Het internet is misschien wel het belangrijkste wapen van de moderne tijd. We zien wat voor impact het internet tegenwoordig heeft op bijvoorbeeld de politiek. Dit maakt het direct ook heel gevaarlijk. Het is duidelijk dat het voor veel mensen nog lastig te filteren is echt en wat nep is online; welke berichtgeving kan men vertrouwen en welke berichtgeving berust op onwaarheden? Helaas is gebleken dat nepnieuws zich snel kan verspreiden en ook directe gevolgen kan hebben in de offlinewereld. Maar wie kan en mag er bepalen wat waarheid is en wat niet?

Deze ontwikkelingen zijn een groot probleem voor de politiek. Overheden zijn het er vaak over eens dat ze hier iets mee moeten, maar weten niet goed waar ze moeten beginnen.

Het gevaar wat hierachter schuilgaat is dat beperkingen op het internet kunnen leiden tot onbedoelde censuur. Recent kwamen in Parijs wereldleiders en grote mediabedrijven als Facebook, Google, en Twitter samen om te praten over de verspreiding van nepnieuws en extreem gedachtegoed op deze platformen. Hoewel de intentie is om burgers te beschermen, kunnen anti-terrorisme maatregelen ervoor zorgen dat de vrijheid van burgers op internet wordt ingeperkt.

Onze vrijheid online behouden

Er zijn verschillende manieren om ervoor te zorgen dat we ons open en toegankelijke internet kunnen beschermen. Het is van belang dat we kritisch blijven op de politiek en hoe de overheid omspringt met onze online vrijheden. Daarbij moeten verscheidene belangen altijd proportioneel tegen elkaar worden afgewogen; privacy, vrijheid en veiligheid. Daarbij moet ook worden opgemerkt dat specifiek vanuit andere staten de vrijheid en veiligheid van Nederlandse burgers op internet wordt bedreigd. Zo kun je, ook als Nederlander, niet altijd zonder consequenties je mening delen over bepaalde landen, staatshoofden of politieke ontwikkelingen. Onlangs heeft de Nederlandse regering mensen die naar Turkije afreizen gewaarschuwd dat hun sociale media-profielen kunnen worden geanalyseerd. Bij kritische uitlatingen over de regering kan men opgepakt worden bij een bezoek aan Turkije. Een inperking van het vrije woord dus, voor hen die van plan zijn af te reizen naar Turkije. En dit is slechts een enkel voorbeeld.

Onze politieke leiders in Nederlands en politieke vertegenwoordigers in EU moeten zich hard blijven maken voor de rechten en vrijheden van burgers op internet. Daarnaast is het ook goed op te merken dat mensen ook zelf steeds meer maatregelen (kunnen) nemen om hun vrijheden op internet te bewaken. Denk daarbij aan het gebruik van speciale VPN software (veelal gratis te downloaden), proxies en bijvoorbeeld de tor-browser. Educatie en goede voorlichting over verantwoord internetgebruik zijn hierbij belangrijke facetten.