Toepassingen met een reeds bewezen meerwaarde blijven te vaak onbenut, stelt de Stichting Kennisnet in de deze week verschijnende Vier in Balans Monitor 2009. "Daarin zetten we de ontwikkelingen op een rij", vertelt hoofd onderzoek Alfons ten Brummelhuis van Kennisnet.

1 pc op 6 leerlingen

Onderdeel van het rapport is het eerder verschenen Meerjarenplan 2009-2012 (pdf) waarin Kennisnet constateerde dat er in Nederland één pc op zes leerlingen is.

"Dat is een gemiddelde", legt Ten Brummelhuis uit aan Webwereld. "Dat is de afgelopen jaren vrij stabiel. Dat gemiddelde lijkt dus stil te staan, maar er zijn scholen die streven naar één laptop per leerling. En er zijn scholen die juist met minder computers toe willen, omdat leerlingen zelf thuis al pc's hebben."

'Probleem is niet materieel'

"Het probleem zit niet alleen in de materiële zaken", stelt de hoofdonderzoeker van Kennisnet. "Het zit ook in de organisatie van de scholen; het ligt aan het management en aan de docenten." Laatstgenoemden zeggen dat er materiaal nodig is, maar de directie zegt juist dat er de afgelopen 5 tot 10 jaar al is geïnvesteerd in materiaal en dat dat nu maar eens beter gebruikt moet worden, legt Ten Brummelhuis uit.

Hij geeft niet aan welke partij in dat conflict gelijk heeft, want zo simpel ligt het niet. De ene partij gelijk geven, zou de andere in het harnas kunnen jagen. "Er zijn scholen die zelf uit die patstelling zijn gekomen. Je moet kijken hoe ze dat hebben gedaan. Er is in scholen al veel beschikbaar, meer dan er wordt gebruikt. Management moet daarbij leiderschap tonen."

Professionaliseringsslag

De Kennisnet-onderzoeker geeft het concrete advies dat scholen hun ict-gebruik voor onderwijs moeten professionaliseren. "Je moet het niet overlaten aan het individuele hobbyisme van een docent." Dat is nu vaak nog wel het geval en als die 'ict-docent' opstapt, valt er veel van de ict-kennis weg.

Volgens Ten Brummelhuis is in het basisonderwijs nu ongeveer een derde van de scholen 'geprofessionaliseerd' qua de eigen ict. In het voorgezet onderwijs ligt dat flink lager met zo'n 13 procent. Er zijn twee hoofdredenen voor dat verschil: "In het voortgezet onderwijs heeft een docent veel meer vrijheid, voor het gebruik van ict en de invulling van het lesgeven. De vrijblijvendheid in het gebruik van ict is groot. Daarnaast zijn scholen in het basisonderwijs veel kleiner."

De onderzoeker van Kennisnet vertelt dat er een duidelijke relatie is tussen hoe scholen hun onderwijs inrichten en het gebruik van ict. In het Meerjarenplan van eind vorig jaar stelt de stichting dat ict in veel gevallen nog wordt gezien als apart aandachtspunt in plaats van logisch onderdeel in de overkoepelende vraagstukken, zoals dus het geven van onderwijs.

Digitaal lesmateriaal

"We hebben docenten in alle sectoren en bij alle niveaus van onderwijs ondergevraagd. Het is onmiskenbaar dat het computergebruik de komende drie jaar gaat toenemen, en dat het gebruik van digitaal leermateriaal ook groeit. De trend en ambitie is er."

Ten Brummelhuis erkent dat er wel een kip-en-ei situatie kan zijn dat er niet genoeg lesmateriaal in digitale vorm beschikbaar is. "Maar daarvoor hebben scholen al samenwerkingen opgezet. Dat zijn eigen initiatieven om gezamenlijk lesmateriaal digitaal aan te bieden. Daarnaast is er het door minister Plasterk opgezette wikiwijs." Dat is een landelijk initiatief waarvoor docenten informatie kunnen aandragen, legt hij uit. Kennisnet vervult daarbij een coördinerende rol.