Het gaat hier om de algemene regels voor aanbestedingen in de brede zin. Dus voor alle middelen, producten en diensten die de overheid afneemt, inclusief ict. Voor laatstgenoemde zijn er nog nieuwe voorwaarden in de maak, de Algemene Rijksvoorwaarden bij IT-overeenkomsten (ARBIT).

Begin deze maand weigerde ICT~Office nog in te gaan op de ARBIT. Die nieuwe inkoopvoorwaarden waren volgens de branchevereniging nog niet in zicht, aangezien het daarvoor ingediende wetsvoorstel nog naar de ministerraad moest ter keuring. Dat staat gepland voor aanstaande vrijdag. De ministerraad heeft afgelopen vrijdag goedkeuring gegeven aan het wetsvoorstel voor nieuwe aanbestedingsregels.

'Schijnvertoning'

ICT~Office trekt nu van leer hiertegen: "De huidige aanbestedingspraktijk is één grote schijnvertoning, vol frustraties en onnodige juridisering. De werkelijke belangen van de overheid én het bedrijfsleven is men allang uit het oog verloren. Het nieuwe wetsvoorstel maakt daaraan geen einde."

De branchevereniging stelt dat de huidige praktijk wordt gekenmerkt "door een gebrek aan professionaliteit bij de overheid als opdrachtgever. Overheidsinstanties weten soms nauwelijks wat ze willen en kunnen inkopen." Volgens ICT~Office kampen ict-bedrijven dan ook al vele jaren met knelpunten in hun commerciële relatie met de overheid.

Meedenken

De nieuwe aanbestedingsregels moeten juist de huidige situatie ontwarren, volgens de overheid: vereenvoudigen. Daarnaast zijn de aankomende voorwaarden voor de inkoop van ict bedoeld om ict-bedrijven te laten meedenken over de uitvoerbaarheid van ict-opdrachten. Dat moet voorkomen dat opdrachten de technische mogelijkheden overstijgen, en dat de vooraf geschatte kosten en levertijd worden overschreden. Bij overheidsprojecten is dat geregeld wel het geval.

ICT~Office meent dat de oorzaak voor uitlopende projecten geheel bij de overheid zelf ligt en de daar gehanteerde inkoopprocedures. Die worden nu vooral formalistisch ingestoken, aldus de belangenvertegenwoordiger. "De huidige aanbestedingsregels worden daarbij gebruikt om onzekerheden zoveel mogelijk in contracten af te dekken."

Minder regels

De Rijksoverheid lijkt de kritiek op de huidige situatie wel te erkennen. In de nieuwe voorwaarden is voorzien dat er minder formulieren zijn voor ondernemingen om zich aan te melden voor een aanbesteding. Er komt een einde aan de verschillende formulieren die aanbestedende diensten gebruiken, meldt de ministerraad. Voortaan hoeft er nog maar één formulier te worden ingevuld. Na het gunnen van de opdracht moeten er pas meer officiële documenten worden ingeleverd.

Ook het ministerie van Economische Zaken bejubelt de nieuwe aanbestedingsregels als een vermindering van de lasten voor bedrijven. EZ stelt dat hierdoor ook kleinere ondernemers straks een goede en eerlijke kans krijgen op overheidsopdrachten.

'Afwentelen'

ICT~Office komt echter tot een tegengestelde conclusie. "De overheid wentelt in haar aanbestedingen eenzijdig onverantwoorde risico's af op ict-bedrijven en legt eenzijdige en onuitvoerbare contracten op onder het motto "stikken of slikken". Daarnaast vormen de kosten van inschrijven voor ict-bedrijven een groot probleem, mede omdat ze worden opgezadeld met een peperdure, nodeloze en bureaucratische papierwinkel."

Vooral laatstgenoemde zou kleinere ondernemers extra benadelen. "Bestaande problemen worden in het wetsvoorstel niet of halfzacht aangepakt. Zo voorkomt het wetsvoorstel niet dat veel bedrijven, in het bijzonder mkb-bedrijven, buiten de boot van de overheidsmarkt vallen."

Hoop op parlement

De overheid snijdt zich hiermee volgens de belangenvereniging van de Nederlandse ict-industrie ook zelf in de vingers. Het krijgt door deze aanbestedingsbureaucratie namelijk niet altijd het beste ict-product tegen de beste prijs. "Hierdoor blijven innovaties binnen de overheid uit." Het nieuwe wetsvoorstel maakt geen einde aan deze praktijk, stelt ICT~Office.

Bovendien zou het de last voor ict-bedrijven alleen maar verhogen doordat de overheid nu strengere contracten met meer bindende voorwaarden kan opleggen. De belangenvereniging spreekt ronduit van "ict-bedrijven opzadelen met wurgcontracten". Zo bevat het wetsvoorstel de eis dat ict-leveranciers problemen bij overheidsprojecten gratis verhelpen als die binnen een jaar ontstaan. ICT~Office vestigt zijn hoop op het parlement dat zich na de nu gegeven goedkeuring van de ministerraad over het wetsvoorstel gaat buigen.

Update:

Aangepast dat het hier gaat om de algemene aanbestedingsregels voor de overheid, die onder meer ict omvatten. Daarnaast is de ARBIT in wording, die de inkoop van specifiek ict-producten en diensten betreft.