De Raad noemde de invoering van een op satelliettechniek gebaseerde kilometerheffing een 'risicovolle operatie'. "Omdat de heffing van de kilometerprijs een massaal proces is, waarmee een aanzienlijk budgettair belang is gemoeid, en de satelliettechniek nog geen beproefd systeem is", zo staat te lezen in het advies van afgelopen maart dat onlangs werd gepubliceerd.

De Raad hekelt dan ook het ogenschijnlijke geloof in de onfeilbaarheid van de techniek en vraagt zich af of dit terecht is. Het is niet de bedoeling dat het falen van de techniek zou kunnen leiden tot een verlies aan opbrengsten. "De Raad adviseert in dit kader in de toelichting te schetsen welke maatregelen zullen worden genomen indien de techniek faalt of indien technische problemen er toe leiden, dat het voorziene tijdschema niet kan worden gehaald."

Juridische haken en ogen

Ook is het volgens de Raad onduidelijk hoe een kilometerheffing die gebaseerd is op satelliettechniek juridisch in zijn werk gaat. Dit is nog onduidelijk omdat het heffen helemaal digitaal plaats vindt. In het advies wordt erop gewezen dat geen van deze systemen in de praktijk zijn getest, en dat ze ook op papier niet voldoen voor het afhandelen van bijvoorbeeld aangiftes en bezwaar- en beroepprocedures. "Bij de ontwikkeling van een aan de digitale techniek aangepast stelsel van formele bepalingen dienen de belangen van de heffende overheid en de rechtsbescherming van betalende burger evenwichtig te worden afgewogen", vindt de Raad.

Ook wordt opgemerkt dat het registratiesysteem cruciaal is. Dat is aan de kant van de overheid op papier prima geregeld. Maar er wordt wel opgemerkt dat het systeem transparant moet zijn voor burgers. "De registratievoorziening dient eenvoudig uitleesbaar te zijn voor de houder, maar deze voorwaarde is niet opgenomen bij de functionele eisen", constateert de Raad. Ook moet iedereen die gegevens eenvoudig kunnen kopiëren naar een andere digitale drager, dit is ook niet geregeld in het voorstel.

Facturen controleren

Deze functionaliteiten acht de Raad noodzakelijk, vooral in het kader van de bescherming van de rechten van de gebruiker. "De registratievoorziening moet door de houder bevraagbaar zijn en hem de gegevens kunnen verschaffen die hem in staat stellen de factuur te controleren. Tevens moet hij die gegevens beschikbaar kunnen krijgen door overbrenging op een andere gegevensdrager, bijvoorbeeld om bezwaar te kunnen maken tegen het hem in rekening gebrachte bedrag van de kilometerheffing."

Minister Eurlings van Verkeer en Waterstaat reageerde vorige week op de Raad dat er "grootschalige praktijktests" worden gedaan voor de invoering van het systeem, zo bericht NRC Handelsblad. Het stelsel wordt volgens de minister dan ook pas ingevoerd als het functioneert.

Meer kritiek

Naast kritiek op de technische kant van het systeem stelde de Raad vraagtekens bij de gevolgen van het afschaffen van de huidige motorrijtuigen- en aanschafbelasting op auto's. De politieke besluitvorming zou hierdoor in het gedrang komen omdat het geld alleen terecht komt in een potje dat speciaal is bedoeld voor de infrastructuur. Voorheen was het geld ook beschikbaar voor andere zaken dan alleen de infrastructuur.

Gisteren werd bekend dat de overheid niet gaat niet bijhouden wie waar op welk tijdstip rijdt. De lokatiegegevens blijven in de auto, belooft Verkeer en Waterstaat. Wel kan deze rijhistorie als bewijs worden gebruikt in een strafzaak.