Een breed en diepgaand onderzoek van The New York Times laat zien dat bedrijven met vestiging in de Verenigde Staten miljoenen tot miljarden dollars belastingvoordeel krijgen van de diverse overheden. De staten en steden beconcurreren elkaar in de strijd om de gunst van de bedrijven, deels om werkgelegenheid zeker te stellen. Techbedrijven als Microsoft en Google doen er hun (belasting)voordeel mee, maar ook het Nederlandse Shell profiteert gulzig.

Duizenden 'regelingen' in de Verenigde Staten zijn in het leven geroepen om de techbedrijven te lokken naar andere oorden dan Silicon Valley, zo schrijft de NYT. De afzonderlijke staten, maar ook regio's en steden schrappen zo in totaal 80 miljard dollar per jaar aan belastinggeld die ze normaal gesproken van de bedrijven zouden ontvangen.

Totale bedrag niet te achterhalen

En dan nog, zegt de krant openlijk, is het de verslaggevers vrijwel onmogelijk om het totale bedrag dat de maatschappij hierdoor misloopt te berekenen. Dit komt doordat er zo veel overheidsinstellingen zijn die ermee te maken hebben en die vrijwel geen van alle de volledige reikwijdte van hun regelingen kunnen overzien.

De Times heeft de welbekende cijfers en de meer dan 150.000 achterhaalde regelingen in een database vervat en openbaar gemaakt. Per bedrijf kan nu worden ingezien wat de (tot nu toe achterhaalde) voordelen zijn die ze genieten in de Verenigde Staten. Dat laat dus de voordelen die onder meer Apple, Google en Amazon genieten in het buitenland en dan vooral Europa, nog niet eens zien.

Apple, Google, Amazon profiteren

Zoals bekend profiteren onder meer Apple, Google en Amazon van twee populaire belastingconstructies in Europa, waarin Ierland en Nederland een centrale rol spelen. De zogeheten “Double Irish" en de Amsterdamse variant “Double Irish with a Dutch Sandwich" houdt de buitenlandse winsten van Amerikaanse techbedrijven buiten de graaiende handen van de Amerikaanse belastingen, en in Ierland en Nederland wordt gebruik gemaakt van 'speciale regelingen'. Vaak wordt de belasting nog verder ontweken door het geld door te sluizen naar postbusvestigingen in de Cariben of Bermuda.

Sommige bedrijven krijgen miljarden dollars belastingkorting voor onder meer het bouwen van een fabriek. Pennsylvania ontwierp zelfs een geheel nieuwe belastingreductieplan voor Shell om een productieplatform binnen te slepen. Shell denkt er nog over na. Amazon gebruikt zijn banenscheppend vermogen om telkens weer nieuwe druk te zetten op lokale overheden om belastingbetaling uit te stellen. Het leverde zeker 348 miljoen dollar op.

Veel betalen voor weinig werkgelegenheid

Microsoft bespaarde zich 312 miljoen dollar, onder meer vanwege een programma in de staat Washington dat de btw kwijtscheldt die op verkopen wordt gerekend. Ook zijn er voordelige belastingprogramma's om werkgelegenheid te creëren, maar Microsoft zet daar vooral datacenters neer die niet veel arbeidsplaatsen meebrengen, zegt NYT.

Google doet het rustig aan, vergeleken met zijn techbroeders, door maar te profiteren van 107 miljoen dollar aan belastingvoordelen, althans dat is het bedrag dat vooralsnog achterhaald kon worden door de krant. De staat Illinois had in mei 2011 juist besloten Motorola 100 miljoen voordeel te gunnen, maar na de overname door Google werd bekend dat de fabriek van Motorola in Illinois zou worden gesloten. De staat zette vervolgens wel een streep door de belastingconstructie.

Apple: 369.000 voordeel per werkplek

Ook Apple ziet maar peanuts aan voordeel vergeleken met de miljarden die het lekker laat swingen door de belastingmazen van Europa. Slechts 119 miljoen dollar is het voordeel van Apple, verdeeld over drie staten. Het nieuw te bouwen datacenter in Reno, Nevada, levert Apple een belastingvoordeel op van 89 miljoen dollar. Dat is 369.000 dollar per werkplek.