Het helpt natuurlijk ook niet dat de marketinggenieën die het concept bedachten het nog steeds niet eens kunnen worden over wat het nu eigenlijk betekent. Er zijn wel drie definities.

Utility als een informatiebron op aanvraag: ook wel 'adaptive computing' genoemd, afhankelijk van de analist of softwareleverancier die het zegt. Op aanvraag werken met de computer geeft bedrijven de mogelijkheid grote delen van hun datacentra uit te besteden en om snel te kunnen reageren op de vraag om meer of minder mankracht. Voor de leken onder ons: vergelijk het met heel slimme, flexibele hosting.

Utility als organisch datacentrum: dit is het summum van utility computing en verwijst naar een nieuwe architectuur die van uiteenlopende technologieën gebruikmaakt zodat datacentra direct kunnen reageren op vraag vanuit het bedrijfsleven, veranderingen in de markt of wensen van klanten.

Datacentra reageren niet alleen onmiddellijk, maar vrijwel moeiteloos, waardoor veel minder it-personeel nodig is dan in traditionele datacentrumontwerpen.

Utility als rastercomputing, virtualisatie of slimme clusters: dit is slechts een van de vele voorbeelden van een specifieke technologie die is ontworpen om de eerder genoemde definities mogelijk te maken. Andere technologieën zijn onder meer utility-opslag, high-speed privé-wan-verbindingen, lokale cpu-interconnectietechnologieën (zoals InfiniBand), blade servers, en nog veel meer.

Deze drie definities zijn onderscheidend genoeg om helemaal niets met elkaar van doen lijken te hebben, maar feitelijk zijn ze afhankelijk van elkaar voor hun overleving. Als utility computing ooit moet waarmaken wat het belooft te zijn -- een bron waarop je gemakkelijk kunt aansluiten, net als op het stroomnet -- dan moet die bron gedistribueerd zijn, zichzelf beheren en gevirtualiseerd zijn. Of die grootste visie ooit bewaarheid wordt, blijft natuurlijk een open vraag, maar in ieder geval zijn enkele technologieën die het mogelijk moeten maken al beschikbaar of zitten die er aan te komen.

De On-Demand-versie van utility computing is de versie die het eerst tot bloei zal komen. Leveranciers als Dell, EMC, Hewlett-Packard, IBM en Sun verkopen het al enige tijd. Dit jaar is Sun Microsystems de meest luidruchtige geweest en kondigde zij onlangs aan het elektriciteitsbedrijf van off-site computercycli te willen worden.

"Sun heeft besloten utility op een heel nieuw niveau te brengen", aldus Aisling MacRunnels, vice-president marketing voor utility computing van Sun Microsystems. "De Sun Grid dat wij bouwen wordt gebruikersvriendelijk, schaalbaar en gestuurd door betalen per afname. Verder bouwen we een model met meerdere huurders: dat is goedkoper doordat we niet-gebruikte cpu-cycli naar andere klanten kunnen laten doorstromen."

De Sun Grid bestaat uit verschillende regionale computercentra (tot nu toe zes verspreid over de Verenigde Staten), die elk steeds meer computerclusters beheren op basis van de N1-gridtechnologie van Sun.

Sun wil de verwarring over utility computing opheffen en klanten aantrekken. Vandaar het ultrasimpele prijssysteem: "Een dollar per cpu per uur", zegt MacRunnels trots. "Met een minimumafname van vier uur, wat waarschijnlijk in de loop van de tijd minder zal worden naarmate we efficiënter kunnen werken."

Sun moet echter nog wel een paar kloven overbruggen, waardoor Sun Grid nog niet commercieel beschikbaar is. "Als we eenmaal op de markt zijn, is het de bedoeling onze klanten onmiddellijk extra cpu-bronnen te kunnen geven", zegt MacRunnels. "Dat is een grote uitdaging voor ons. Op dit moment weten we dat we commercieel nog niet levensvatbaar zijn, en daarom richten we ons voorlopig alleen nog op specifieke toepassingen op de markt. We hoeven niet meteen een marathon te lopen als we nog maar net kunnen kruipen."

Charles King, president en hoofdanalist van marktonderzoeksbureau Pund-It, heeft een nogal cynische mening over het aanbod van Sun. "Wat Sun verkoopt is helemaal niet nieuw; IBM en HP doen dat al jaren. Maar Sun is gewoon iets verder gegaan en heeft het gewoon weer heel goed gedaan: iets ontzettend ingewikkelds heel simpel gemaakt met een geweldige marketingslogan."

De meeste analisten zijn het er wel over eens dat IBM voorop loopt bij het aanbieden van utility services aan klanten van zijn On Demand- en Global Services-afdelingen. "Andere bedrijven zijn helemaal verwikkeld in het idee van toegang tot computerpower", verklaart Dave Turek, vice-president deep computing bij IBM. "Maar computerpower neemt allerlei vormen aan, niet alleen grids en virtualisatie, maar ook de meer standaardvormen van hosting. Dat hangt volledig af van de behoeften van de klant, en deze veranderen snel."

Volgens Turek gaat de On Demand-service van IBM over het leveren van oplossingen die compleet zijn afgestemd op individuele vereisten. "Utility moet een basisservice zijn zoals water of elektriciteit. Maar terwijl die services nogal rigide zijn, moet de intrinsieke waarde van On Demand compleet worden afgestemd op de behoeften van de klant, en dat betekent dat uitzonderlijke flexibiliteit vereist is."

HP is het daarmee eens, en heeft zijn service de Adaptive Enterprise genoemd, maar draagt dezelfde organische boodschap uit waarvoor it-infrastructuur nodig is die kan inspelen op de veranderende behoeften van het bedrijfsleven. "We hebben onze gridstrategie bekendgemaakt", zegt Russ Daniels, vice-president en technisch directeur van de Software- en Adaptive Enterprise-unit van HP. "Maar dat is eigenlijk een gespecialiseerde toepassing. We zijn van mening dat utility computing wijst op technologie die wordt toegepast op bedrijfsprocessen."

Tegenwoordig heeft HP klanten die zijn resources gebruikt voor meer computerpower, vergelijkbaar met Sun Grid, maar plaatst, net als IBM, de consultancy, traditionele hosting en zelfs verschillende on-site producten onder zijn utility-paraplu.

De meeste klanten zijn doordrongen van de voordelen van flexibele hosting. Maar wat moeten ze denken van het organische, gevirtualiseerde, zichzelf beherende datacentrum -- gesteld dat dit haalbaar is? Forrester ziet het concept utility computing als een oplossing voor drie belangrijke problemen: verspillende technologieaankopen, onnodig arbeidsintensieve it-processen en rigide it-capaciteiten die bedrijfsprocessen per definitie lam leggen. Vind een oplossing voor die drie problemen en je kunt veel meer uit je bestaande hulpmiddelen en informatiebronnen halen. De aanvangsinvestering in aanschaf en virtualisatie rechtvaardigt zich uiteindelijk zelf door de vermindering van kapitaaluitgaven, vertraging van de groei van it-personeel, en nieuwe slagkracht voor het bedrijf.

Uiteindelijk kan een bedrijf meerdere werklasten op minder machines draaien in minder datacentra en dit bereiken door gebruik te maken van multisysteemarchitecturen als blade-systemen, clusters of grids. Dat is uiteraard slechts één voorbeeld. Combineer die hardware met een kleiner aantal platformarchitecturen en je krijgt snellere verwerking, snellere reactietijden, en minder training van medewerkers. Dit soort consolidatie is echter geen beslissing die over één nacht ijs gaat, maar is een geleidelijk proces waarbij elke technologieaanschaf zorgvuldig moet worden geëvalueerd.

"Dit hangt echt van elke klant af", zegt Ken Knotts, senior technologiespecialist bij ClearCube, een leverancier van blade werkstations en gridcomputers. ClearCube is een uitstekend voorbeeld van een utility-gericht productaanbod, omdat het bedrijf een systeem met op blades gebaseerde werkstations produceert. Door werkstations terug te zetten op een centraal achterpaneel voor blades, is het utility-bladesysteem van ClearCube precies goed voor uiteenlopende uitdagingen die door traditionele werkstations niet zo makkelijk kunnen worden aangepakt.

"Omdat we een blade helemaal vanuit het niets kunnen opleveren en de persoonlijke gegevens van een gebruiker er binnen maximaal 10 minuten op kunnen zetten, zijn wij in een positie dat wij klanten veel geld kunnen besparen op grote aantallen it-ondersteuners", zegt Knotts. Het bedrijf kan ook zijn functionaliteit over het hele wan uitbreiden. Eén klant gebruikt het ClearCube-systeem overdag op een lan voor Amerikaanse ontwikkelaars en opent die werkstations vervolgens gedurende de nacht voor ontwikkelaars in India. "Hij bespaart niet alleen geld", zegt Knotts, "maar hij hoeft zich ook geen zorgen meer te maken over diefstal van zijn code, omdat de gegevens zich toch niet in India bevinden."

Het ClearCube-bladesysteem kan ook in de daluren worden omgezet in een gridcomputersysteem met behulp van zijn snelle heropleveringscapaciteiten in combinatie met een partnership met Data Synapse. De GridServer Virtual Enterprise Edition van dit bedrijf komt neer op een softwarelaag die toepassingsservices virtualiseert en dat proces op gedistribueerde hardwaresystemen beheert. "Voor ons gaat utility computing over het creëren van de interface tussen een computer en wat neerkomt op een zwevend datacentrum", aldus Knotts. "In feite knip je de kabel door tussen de gebruiker en het speciaal toegewezen lokale datacentrum. Een groot deel van utility computing gaat over het creëren van de technologie die in de plaats komt van die kabel, en nieuwe technologieën brengen ons erg dicht bij dat doel."

Frank Gillett, een analist van Forrester, benadrukt het zakelijk voordeel. "Organische it gaat niet alleen over it die in staat is in te spelen op zakelijke vereisten", zegt hij. "Het gaat erover dat tegelijk te doen. En de technologie die je inkoopt, moet dat met behulp van standaardisering en automatisering beheren om de kosten laag te houden." De utility computing-services van Sun, HP, IBM en andere bedrijven zijn gewoon uitbestede versies van hetzelfde concept.

MacRunnels van Sun denkt niet dat klanten haar product over een paar jaar nog zullen bezien in traditionele outsourcing-termen. "Wij willen dat het net zo makkelijk wordt als het kopen van cpu-cycli", zegt zij. Sun zegt in overleg te zijn met de elektronische beurs Archipelago over het toestaan van klanten van Sun Grid om overtollige cpu-cycli aan elkaar te verkopen gedurende downcycli.

Grids bieden een perfecte entree in de wereld van de utility computing omdat ze de gouden regel volgen van het aanbieden van meer voor minder geld: de kracht van een supercomputer voor de prijs van een paar werkstations. Ze bieden ongehoorde flexibiliteit en u hoeft uw bestaande infrastructuur er niet voor overboord te gooien. Deze voordelen zijn niet alleen voordelig voor outsourcers, maar ook voor bedrijven die grids in-house beheren.

Don Becker, technisch directeur van Penguin Computing, een fabrikant van gridoplossingen voor Linux, geeft een bondige definitie van grid-computing. "Een gridcluster is een verzameling onafhankelijke machines die aan elkaar verbonden zijn door middel van een privé-netwerk met een specifieke softwarelaag erbovenop", zo legt Becker uit. "Deze softwarelaag moet de hele cluster op één computerbron laten lijken."

Een hoofdnode bestuurt een variërend aantal verwerkingsnodes met als uiteindelijke doel dat het geheel in de ogen van de operator van de hoofdnode op één verwerkingseenheid lijkt. Het meest voorkomende voorbeeld van een grid in actie in een plotseling onder druk gezette webserver.

"E-tailers, bijvoorbeeld", legt King van Pund-It uit, "maken 30 procent van hun omzet tussen januari en oktober en 70 tussen oktober en december vanwege de omzet voor de feestdagen." Als de e-tailer een grid beheert, kan de beheerder van de hoofdnode gewoon begin oktober een aantal extra virtualisaties van Apache lanceren en op die manier het extra verkeer verwerken. Sterker nog, hij kan dit in slechts een paar minuten doen of het zelfs inplannen zodat het automatisch gebeurt op basis van een prestatiebeleid.

Hoewel de standaarden voor hardware-gridbeheer zich snel ontwikkelen, missen ze toch een cruciaal onderdeel. "Een van de grote uitdagingen bij het uitvoeren van software in een grid-omgeving is het reorganiseren van je software", zegt Brian Chee, een senior programmeur van een utility-cluster van 90 nodes dat wordt gebouwd voor de vakgroep bio-informatica aan de Universiteit van Hawaii. "Het probleem moet in stukjes worden gehakt en aan elke verwerkingsnode worden toegewezen, en de transmissies van gegevens en resultaten moet synchroon of asynchroon worden geregeld. Wanneer je twee grids aan elkaar koppelt, wordt het probleem in tweeën gedeeld, naar elke grid gestuurd, waar het vervolgens op deze grids verder wordt opgedeeld. Resultaten worden op dezelfde manier weer in elkaar gezet."

Dat betekent dat het ontwerpen van software voor gebruik op een grid veel tijd kost omdat het opnieuw moet worden geschreven voor een mpi (message passing interface), het fundament van grid-computing. "Dat is niet iets dat je zomaar doet", zegt David Aubrey, een consultant software-architectuur. "Dat moet van de grond af worden herschreven en dat is bijzonder moeilijk vanwege de communicatieproblemen."

Op zich is dit reden genoeg voor de meeste bedrijven om grid-computing links te laten liggen. In de loop van het afgelopen jaar zijn er echter nieuwe toolkits gekomen, zoals die van Globus Alliance, die behulpzaam kunnen zijn bij dit proces.

"Toolkits als Globus", zegt Chee, "stellen standaardsoftware in staat om oproepen op de grid te doen met behulp van mpi." Maar het porten van toepassingen naar dit model is nog altijd geen kinderspel, ook al maakt het de datacommunicatie op de grid veel minder ingewikkeld.

"Om te kunnen werken op een grid", zegt Aubrey, "moet de software nog steeds multithreaded zijn." Deze multithreaded architectuur wordt beschreven in de Posix 1003.1C-standaard van de IEEE. "Software naar dit model porten is nog steeds een hoop werk", stemt Chee in, "maar de mpi-toolkits maken het tenminste te doen. Voorheen had het net zo goed rakettechnologie kunnen zijn."

Aubrey wijst erop dat multithreaded toepassingsontwerp makkelijker is geworden dankzij het feit dat de sector zich op webservices en soa's (servicegeoriënteerde architecturen) heeft geconcentreerd. "Soa is per definitie multithreaded", zegt Aubrey, "zodat het beheren van de migratie van deze toepassingen naar een utility paradigma dit jaar echt nog mogelijk wordt." Het Globus Consortium, een groep die de tools van de Globus Alliance aan de man wil brengen, maakte bekend het OASIS WS-RF (Web Services Resource Framework) te willen uitbreiden met specifieke functies voor grid-computing.

Grids zijn slechts één voorbeeld van de technologische uitdagingen van utility computing.Andere gebieden die nog aandacht vergen zijn opslag, wan-problemen, beveiliging en het voldoen aan wettelijke normen. "Dat is op dit moment niet meer te vermijden", zegt Daniels van HP, "aangezien de implicaties van computergebruik als nutsvoorziening zo enorm complex zijn."

Daniels benadrukt nog eens dat HP er veel aan is gelegen een utility-opslagmodel in het leven te roepen. "Tenslotte", zegt hij, "waar zijn de gegevens? Bedrijven die extra computerresources nodig hebben, beschikken meestal ook over enorme, soms zelfs gigantische hoeveelheden gegevens. Dat betekent dat je, als utility computing levensvatbaar moet zijn, een werkend model nodig hebt voor utility-opslag." HP heeft verschillende producten op de markt gebracht en enkele managementinitiatieven ontplooid om een utilitymodel voor opslag te maken, maar moet ze nog in een coherent aanbod voor utility computing inpassen.

Hoe denkt it een migratie naar het utilitymodel te kunnen inplannen? "Begin met inzicht te krijgen in de diversiteit van je toepassing", adviseert Becker van Penguin. "Wat draait op wat? Dat is belangrijk, omdat je een beheeroplossing wilt die voor elk platform werkt." Hij raadt ook aan over te stappen op een standaard hardwareplatform, het Intel/AMD-model is zijn favoriet, om voor de hand liggende redenen. "Probeer tot slot over te stappen op één enkel besturingssysteemplatform", adviseert hij. "Op dit moment is Unix hét systeem voor alles wat met utility te maken heeft, gewoon omdat er meer opties onder Unix zijn dan onder Windows."

Begin binnen dit kader alle nieuwe technologieaanschaffen te evalueren met het oog op utilitydoelen. "En kijk niet alleen naar de commitment van één leverancier voor utility", aldus King. "Ga vanaf nu na of elke leverancier met wie je werkt zoveel mogelijk van je infrastructuur kan ondersteunen." Elke technologieleverancier moet worden beoordeeld op zijn mogelijkheden voor utility en die moeten in overeenstemming zijn met de gecombineerde zakelijke belangen van een organisatie.

"Een echte pionier op het gebied van utility is Oracle", zegt Chee van de Universiteit van Hawaii, "met zijn 10g-database, die een van de betrekkelijk schaarse 'standaard'-enterprisetoepassingen is met utility functionaliteit in de vorm van specifieke ondersteuning voor grid-computing." Oracle10g ondersteunt de functie rac (Real Application Clusters), die voor het eerst werd gebracht in Oracle9i. Met rac kunnen Oracle-beheerders servervirtualisatie uitvoeren en snel software leveren in reactie op de prestaties van het systeem. Deze functies worden zelfs uitgevoerd in pools van hardwarebronnen, zodat waar nodig nieuwe blades kunnen worden opgenomen of uitgesloten, waarbij de hele pool zich als één enkele computerbron gedraagt.

Hoewel softwareproducten als Oracle 10g nog in ontwikkeling zijn, maken de hardwareplatforms een stormachtige ontwikkeling door. Maar zelfs zonder specifieke softwareondersteuning bieden producten als ClearCube van Knotts van zichzelf ruime voordelen, zodat it-managers vandaag al kunnen beginnen te overwegen om over te stappen op een utility-datacentrum.

"Natuurlijk ontbreken er nog belangrijke tools", zegt Gillett van Forrester. "Maar de prijsvoordelen van deze architectuur zijn gewoon te goed om te negeren."

Bron: Techworld