Microsoft heeft vorige maand her en der al losgelaten dat er een speciale Windows 7-uitvoering komt voor netbooks. Die mini-laptops gaan als warme broodjes over de toonbank engeven de pc-industrie dan ook een flinke oppepper. Tenminste, qua omzet, niet zozeer qua winstmarge.

Maar drie applicaties tegelijk

Afgelopen dinsdagavond werd het Windows 7-pallet officieel bekendgemaakt. De meest basale is de Starter Edition, een uitgeklede Windows-variant die voorheen alleen voor ontwikkelingslanden was.

Opvallendste kenmerk is dat de Starter Edition van 7, net als die van XP en Vista, de gebruiker maar drie applicaties tegelijk laat draaien. Volgens Ralf Becks van Microsoft Nederland tellen systeemtaken als antivirus niet mee, maar dan nog kan het nogal krap zijn.

Starter Edition wordt niet los verkrijgbaar, alleen voorgeïnstalleerd door pc-fabrikanten (OEM's), in het bijzonder netbookmakers. Maar zien die wel een markt voor de beperkte OS, zeker nu de hardware-specificaties van netbooks ook steeds beter worden? we vroegen het vijf Nederlandse vertegenwoordigers van Asus, Toshiba, Samsung, Dell en HP.

Asus

Wat netbook-pionier Asus betreft is de Starter Edition van de volgende Windows-versie te beperkt. Die lichtste uitvoering laat gebruikers maar drie applicaties tegelijk draaien. Woordvoerder Milan Rado van Asus Nederland zegt ronduit dat de Starter Edition voor ontwikkelingslanden is.

“Ik voel er zelf ook niks voor om een netbook met beperkingen te kopen”, zegt Rado. Hij vertelt dat het prijsverschil tussen Windows-uitvoeringen nu enkele tientjes is, maar denkt dat dat bij de Windows 7-varianten groter zal zijn. Microsoft heeft nog geen prijzen onthuld.

Rado is wel positief over de komst van Windows 7: “De flexibiliteit wordt daarmee wel groter, bijvoorbeeld aansluiting op Windows-domains bij bedrijven. De meeste leveranciers bieden nu een Linux of XP Home op netbooks of nettops (lichte, energiezuinige desktops).” Die machines haken niet of met moeite, bijvoorbeeld installatie van XP Pro, aan op bedrijfssystemen.

Toshiba

Ook Toshiba is negatief over de vooruitzicht voor Starter op de Westerse markt. Het bedrijf heeft de planning voor Windows 7 nog niet vastgelegd, maar een woordvoerder verklaart: “Wij verwachten dat een dergelijk beperkt OS binnen de Benelux-markt niet zo eenvoudig te marketen zal zijn.” Een definitieve beslissing over Toshiba’s Windows-aanbod volgt later.

Samsung

Laptopproducent Samsung zegt wel wat te zien in de gestripte uitvoering van Windows 7. Marketing manager Albert Ulfman: “Samsung ziet een duidelijke en blijvende scheiding in de markt van notebook pc’s en netbook pc’s. Het ligt dan ook voor de hand dat Microsoft haar productaanbod verbreed om bij te dragen aan een meer passende en betere positionering van notebook versus netbook pc’s.”

“Vergeleken met de auto industrie zou je het zo kunnen zien dat voor de nieuwe Audi A1 een compleet nieuwe motor ontwikkeld wordt in plaats van een aangepaste versie van een motor uit de A6.”

Dell

Woordvoerster Simone Versteeg van Dell Nederland: “Wij bieden op onze netbooks sowieso verschillende uitvoeringen van besturingssystemen. De klant kan dus zelf kiezen. Voor Windows, maar ook voor Ubuntu.” Of die keuzevrijheid ook de Starter-variant van Windows 7 zal omvatten, kan zij nu nog niet zeggen.

HP

Eenzelfde voorzichtigheid is er bij HP. Ronald Hoogeweg, productmanager bij HP Nederland: “Het is nog niet duidelijk of Windows 7 Starter Edition gevoerd gaat worden op de Mini-note pc’s.” Die netbooks van HP zijn nu voor consumenten uitgerust met Windows XP Home. Er is, tenminste voor de Nederlandse consument, geen optie om voor Linux te kiezen. Voor de zakelijke gebruiker zijn er wel opties: Windows XP Professional, Vista Business, Home Basic of Premium, maar ook Suse Linux Enterprise Desktop of FreeDOS.

HP heeft heeft eind vorige maand een tweede netbook-model voor de zakelijke markt aangekondigd. De pc-producent verklaart dat het nu nog te vroeg is om te zeggen of er een markt is voor Windows 7 Starter Edition, met de ingebouwde beperkingen.

Gemengd

Ondanks het vroege stadium geven enkele fabrikanten nu al aan niets te zien in de Starter editie voor de Nederlandse markt. Anderen houden nog een slag om de arm, of zien wel wat in een duidelijke basisvariant van Windows.

Microsoft benadrukt ook dat er geen sprake is van hardware-gebondenheid. Alle netbooks zijn in principe ‘Windows 7 capable’ en het staat gebruikers en pc-leveranciers vrij om Home Premium of zelfs Ultimate te installeren.

Linux

De voornaamste concurrent voor Windows op netbooks is Linux. Doordat die lichte laptops vooral op hun lage prijs verkopen en voor eenvoudige functies dienen, is een gratis besturingssysteem een pluspunt. Elektronicaproduct Asus, pionier van de netbook, bood in eerste instantie Linux-distributie Xandros. Later heeft het Windows XP Home ook opgenomen als optie. Xandros is voor het Taiwanese bedrijf de keuze in opbloeiende markten zoals India, in plaats van de Starter Edition van XP. Volgens licentievoorwaarden van Microsoft mag Home niet geleverd worden in opbloeiende markten, daar is de Starter-variant immers voor. Tot Windows 7 er is dan.

Ook het Chinese Lenovo, dat ooit de pc-divisie van IBM kocht, voert op zijn netbooks (IdeaPads) Linux naast XP Home. Dat is dan net als bij HP de Suse Linux Enterprise Desktop.

‘SaaS Edition’

Feit is dat de ontwikkeling van hardware niet stilstaat, ook niet voor netbooks. Windows 7 komt volgens de officiële planning begin 2010 op de markt. Het prestatieniveau van een instapmodel netbook kan dan flink hoger liggen dan dat van een topmodel nu. Het is dus de vraag hoe zwaar het waarschijnlijke prijsverschil van een paar tientjes tussen de Windows 7-varianten meetelt.

Mogelijk is de beperking van maximaal drie applicaties in de praktijk echter geen probleem. De opkomst van Software as a Service (SaaS) zorgt ervoor dat een webbrowser de voornaamste – of enige – applicatie is die eindgebruikers nodig hebben. Te denken valt aan Google Docs, Gmail, Salesforce.com, en natuurlijk de SaaS-initiatieven (Windows Live en Office Live) van Microsoft. De Starter Edition kan misschien dus best nuttig zijn als ‘SaaS Edition’.