Het interessante is dat voor iedere gesneuvelde beroepsgroep je een nieuwe categorie terugkrijgt. De telefonist was niet meer nodig door telefooncentrales, waardoor grote groepen bellers en callcenters ontstonden. De taxichauffeur verdwijnt en op de gig-economy gebaseerde chauffeurs komen ervoor terug. Makelaars zien hun werk overbodig worden, maar daar komen smart contract-developers en admins voor terug.

Maar dat is een schrale troost voor beroepsbeoefenaars. Speel op tijd op disruptie in, en je kunt meebewegen met de stroming. Neem de makelaar die weggeautomatiseerd moet worden in de volgende decennia, net als de beurshandelaar kan hij of zij zich specialiseren in het ontwerpen en uitvoeren van nieuwe systemen, waar specifieke vakkennis voor nodig is die een generalist niet heeft. Met dat in het achterhoofd kijken we naar vijftien banen die de komende decennia in het beste geval fundamenteel veranderen, maar mogelijk zelfs helemaal verdwijnen.

1. Geldlopers

Ook de geldloper, de bewakers die cash vervoeren, dreigt te verdwijnen met de toenemende digitalisering van het betaalwezen. Geldtransporten die af en aan rijden naar banken en winkels met lopen de komende jaren terug. De reden? De steeds succesvollere overgang naar digitaal geld, ook wel bekend als de war on cash.

Opnieuw werd in december een record bereikt met pinbetalingen van kerstvierders, maar ook online verkoop met iDeal en creditcard steeg. Ook gedurende normale weken neemt betalen zonder contanten toe.

In de VS zagen we vorige week bij de Walmart nog een ouderwetse selfservicekassa waar je cash kon invoeren, maar zulke machines zie je maar weinig in Nederland. Bij een snelkassa is het pinnen (contactloos of met chip) of anders naar die steeds minder aanwezige bemande kassa's waar je nog met cash kunt betalen.

2. Tolken

Je kent ze in hun overweldigende massa vooral van het simultaan vertalen tijdens bijeenkomsten van het Europarlement. Als er iets laat zien (of horen in dit geval) dat er nog geen één Europa is, is het wel de georganiseerde kakofonie van Europese talen in het vertaalhokje van het EP. Maar Google, Apple, Microsoft en de specialistische vertaalsoftwaremakers halen de menselijke vertalers nu rap in. Eigenlijk hoef je dadelijk geen andere taal meer te leren; op vakantie neem je gewoon je mobieltje mee en alles wordt simultaan en tweewegs in de juiste context geplaatst.

3. Reisagenten

Je komt ze nog wel eens tegen, de winkeltjes van reisbureaus. De kans dat het er erg druk is, is minimaal. Of er zit een grijs duivenpaar. We kunnen tegenwoordig via het internet niet alleen zelf onze reis boeken, vlucht regelen en als nodig de benodigde inreispapieren aanvragen, maar tevens de kwaliteit van het hotel, de aantrekkelijkheid van de omgeving, de achtergronden van de lokale bezienswaardigheden en de meest populaire uitgaansgelegenheden op een rijtje krijgen. Met foto's en heel veel recensies.

4. Verslaggevers

Software gaat artikelen schrijven, vooral de standaardartikelen zoals sportverslagen en andere voorvallen die zich lenen voor simpele en feitelijke verslaggeving, zoals bijvoorbeeld de beurskoersen. Daarnaast maakt software van hetgeen ze oppikt vanaf het internet korte samenvattingen uit verschillende bronnen. Zoals met meerdere vakgebieden die hier worden genoemd, blijft er behoefte aan basisbronnen waar zulke processen zich op richten, maar veel verslaggevers kunnen worden wegbezuinigd.

5. Accountants

Er is al behoorlijk wat geautomatiseerd en vervolgens wegbezuinigd in dit edele boekhoudambacht, maar de volgende vorm van digitale transformatie, verandert het werk van accountants zo fundamenteel dat ze grotendeels overbodig worden. Boekhouding wordt overgenomen door digitale ledgers met ingebouwde audit-processen, smart contracts die toezien op naleving en andere blochchainprojecten die veel werk overnemen. Er blijven dan vooral specialisaties over, zoals forensische accountancy, maar de generalist verdwijnt.

6. Bibliothecarissen

Het is voor de ouderwetse bieb geen makkelijke tijd. Het aantal leden loopt terug, de subsidies van de gemeenten ook en het internet doet de rest. Alles gaat online. Waar we vroeger de Grote Winkler Prins op de grote leestafel doornamen, is daar nu Wikipedia, direct in elke taal waar je het nodig hebt. Ja, handig die bibliothecarissen die je helpen wat in het archief te vinden, maar nu hebben we Google (en gespecialiseerde zoekmachines). Zelfs de historische archieven van gemeenten komen steeds meer online, met databanken over geboorten, huwelijken en verhuizingen.

7. Beurshandelaren

Waarom nog vertrouwen op de man of vrouw op de beursvloer? Overigens, die zijn al grotendeels verdwenen en de meer ervaren belegger doet zijn eigen zaken al online. De aanbieders van beleggersproducten online zijn legio, zelf handelen kan bij diverse online platforms en de kennis erover ligt voor het oprapen. Vrijwel alles gebeurt automatisch, tot in grote hoeveelheden aan toe. Door de koppeling van data wordt de kennis van de handelaar gepasseerd. En het gaat nog sneller ook.

8. Belastingconsulenten

Vaak heb je als gewone man het dure advies van een belastingconsulent niet meer nodig. Ten eerste vult de Belastingdienst je gegevens al bij voorbaat in, ten tweede staat het internet al vol met de laatste tips hoe om te gaan met veranderende belastingregels. Verder is er veel software te krijgen, al dan niet gratis, die automatisch aan de hand van de ingevoerde gegevens allerlei tips en dwarsverbanden geeft voor een betere uitkomst van de belastingaangifte.

9. Taxichauffeurs

Je hebt Uber, Lyft en andere nieuwe aanbieders van vervoer op bestelling. Zonder de "juiste" papieren, dus snorders. Maar je ziet overheden onder druk nu overal de wetgeving aanpassen en ook in de Tweede Kamer zal de wet dadelijk worden veranderd, zo voorspellen wij. Dat betekent dat het beroep van taxichauffeur niet meer wordt beschermd, maar uiteindelijk zal dat slechts een tussenstap zijn naar het volledig verdwijnen ervan. Want als de zelfrijdende auto komt, is er geen chauffeur meer nodig.

10. Vrachtwagenchauffeurs

In dezelfde lijn: zelfrijdende wagens zien we waarschijnlijk nog veel eerder de logistieke sector op z'n kop zetten dan de gewone filerijder. Vrachtwagenchauffeurs krijgen straks geen concurrentie van een Oost-Europeaan die voor het halve loon wil werken, waardoor chauffeurs gevaarlijk lang op de weg proberen te blijven, maar van een machine die niet hoeft uit te rusten en 24/7 kan doorzoeven om alleen af en toe - letterlijk - bij te tanken. Daar kan een mens simpelweg niet tegenop boksen.

11. Postbodes

Ze zijn er nog steeds hoor, die bikkels (m/v) die onze papieren post bezorgen. Maar sinds de opkomst van e-mail natuurlijk wel minder dan vroeger, en ook nog eens in andere soorten dienstverbanden. Vaak is het slechts de slechtnieuwspost die nog binnenkleppert, zoals die van de Belastingen, het Centraal Justitieel Incassobureau of helaas de rouwkaart. Onze trouwe Pedro, de lokaal bekende bezorger van de pakketpost, heeft nog wel zat werk vanwege alle bezorgzorgen voor de internetwinkels. Maar ook daar ligt disruptie op de loer, dus hier zijn ook nieuwe risico's en kansen voor ondernemers.

12. Advertentieverkopers

Do It Yourself (DIY) wordt niet alleen steeds meer doorgevoerd in de advertentiemarkt voor consumenten (er zijn een fiks aantal marktplaatsen), maar steeds meer wordt de traditionele advertentie in papier gewoon via een web-app door de ondernemer zelf ingediend. Zonder dat daar veel bemiddeling van een advertentieverkoper voor nodig is. Dat systeem is ook in de internetbranche volledig doorgevoerd. Die advertenties die je op elke website ziet? Gewoon ingediend door bedrijven die zo in een volledig geautomatiseerd uitrolsysteem terecht komen en zelf hun publiek kunnen targeten.

13. DJ's

De radio-DJ heeft zijn beste tijd gehad. Behalve dat het aantal muziekaanbieders via het internet op je telefoon, tablet of notebook nog steeds groeit, worden radiostations eveneens meer en meer geautomatiseerd. We kennen allemaal natuurlijk Sky Radio, een voorloper en baanbreker, maar nu gaat alles volledig geautomatiseerd, van muziekkeuze, spotjesinloop tot de nieuwsuitzending aan toe. De TV-omroepster is al 25 jaar weg, de radio-DJ volgt al snel.

14. Docenten

Niks ten nadele van de Steve Jobs-scholen hoor, maar dat is natuurlijk slechts kinderspel. Vooral op het hoger onderwijs is de revolutie volledig gaande. Niet alleen de MOOC's (Massively Open Online Courses) bieden vaak gratis universitaire opleidingen aan van gerespecteerde universiteiten, maar de opkomst van online-only topopleidingen versnelt het afstandstuderen nog eens enorm. Doordat fysieke aanwezigheid niet meer (altijd) nodig is, kan het aantal leraren en professoren flink gereduceerd worden. En, uiteindelijk, geautomatiseerd en/of gerobotiseerd. Die ontwikkeling zal zich in iets mindere mate doorzetten op het basisonderwijs, al is daar sociale educatie altijd nog een heersende factor.

15. Boeren

Boeren (ofwel telers, agrariërs, veehouders en welke andere benamingen er ook zijn binnen de sector) zijn of worden overbodig omdat alles machinaal zal gaan. Of eigenlijk al wordt gedaan. In de Verenigde Staten was honderd jaar geleden 50 procent van de bevolking op een of andere manier werkzaam in de agrarische sector. Dat is nu 2,5 procent. Met de laboratoriumkweek van Monsanto is al aan de kiem van de sector de bijl gezet en ook in de verdere stappen van de boerenketen is de automatisering verder opgerukt met urban farming en zelfregelende veestallen. De boer wordt process engineer.

16. Makelaars

Een van de belangrijkste functies van een makelaar is om alle partijen - bank, verkoper, koper - te begeleiden zodat een klant soepel een huis kan aanschaffen. In de toekomst moet smart contract-technologie al die tussenpersonen overbodig maken en daarmee verandert het werk van een makelaar fundamenteel. Volgens sommige deskundigen is dit tijdperk nog ver weg, maar er zijn al makelaars die experimenteren met blockchainnetwerken om huizen aan te bieden aan klanten. Hun rol verandert van tussenpersoon in een pure facilitator: het aanbieden van lijsten en programmeren van smart contract-applicaties wordt het fort van de makelaar 2.0.