De site van oprichter Durk Jan de Bruin bleek een verzameling van betaalde links te zijn. Op 17 april berichtte WebWereld dat de website niet reclamevrij is, zoals de makers wilden doen geloven. De exploitanten riepen te pas en te onpas dat Startpagina alleen zou linken naar sites waar veel interesse voor was. Deze interesse zou met een speciaal systeem gemeten worden.

In werkelijkheid liet Startpagina de bedrijven flink betalen en haalde zij veel

reclame-inkomsten binnen, óók via de sites van dochterpagina's. Woordvoerders en eigenaars van betalende bedrijven gaven de tegenstrijdige methodes van Startpagina – kort voor deze ontdekking voor 30 miljoen overgenomen door uitgever VNU - graag toe.

"Een link op de pagina is een advertentie", zo zei Carmen Koster van BOL.com. Directeur Dik Graaff van Buyitdirect.nl betaalde maandelijks 'ongeveer 1500 gulden'. Voor het woordje 'tip' achter de link moest extra betaald worden. Naast de betaalde links hadden de Startpagina-eigenaars nóg een manier om flink te verdienen: via de link naar de site 'proefabonnementen.nl'.

Via deze site, geregistreerd op de naam D. J. de Bruin, haalde het bedrijf tot tienduizend gulden per maand binnen. Bovendien zou het drie dollarcent ontvangen voor elke zoekopdracht bij Altavista, de zoekmachine waaraan Startpagina gelieerd was.

Juridische stappen

De Consumentenbond hekelde de acties van Startpagina. Volgens woordvoerder Ewald van Kouwen is het 'verkeerd' als een site zegt niet commercieel te zijn, terwijl dat wel het geval is. "Reclame moet als zodanig herkenbaar zijn. Als Startpagina het karakter van de site niet helder maakt, zullen wij dat voor ze moeten doen", zo beweerde de zegsman.

Startpagina-oprichter Durk Jan de Bruin reageerde geschrokken op het nieuws. Hij deed het betalen voor links af als 'experimenteren'. Ook de AltaVista-inkomsten werden door De Bruin ontkend.

Toegeven aan commercieel karakter

Kort na de ontmanteling van Startpagina publiceerde de leiding de links waarvoor betaald werd op de site. Dat bleken er 30 te zijn. Nergens op de site bleek dat het hier om reclame ging. Volgens ingewijden zou Startpagina maandelijks 45.000 gulden met de geheime reclame verdienen. De voornaamste sponsors bleken webwinkels en banensites te zijn. Enkele betalers waren Boxman, Twigger, Scoot, Het Net, Nu.nl en Elmar Reizen.

Dochters in opstand

Beheerders was Startpagina-dochters kwamen ondertussen bijeen. Zij claimden een kwart van de 30 miljoen gulden die VNU voor de startportal betaalde. De overname van Startpagina was zelf ook een verhaal met een staartje. De Bruin beweerde dat het tussen beide partijen 'goed klikte'.

Volgens ingewijden zouden de verschillende bieders echter tegen elkaar uitgespeeld zijn. Volgens de oprichter van de 'Verontruste Dochters', Hans-Wouter van Dam, is Startpagina mede door de dochtersites groot geworden. "Wij hebben het overgrote deel gedaan en worden naar huis gestuurd met een fooi van 1000 gulden", zo zei een woedende Van Dam. Veel dochters waren het met Van Dam eens.

Samen richtten zij een eigen site op: Startkabel.nl. "Hoewel er bij Startpagina nog steeds records worden gebroken, voelt het succes niet meer zoals toen. Diegenen die zijn achtergebleven kunnen trots zijn op het feit dat ze vrijwillig meewerken aan de grootste commerciële organisatie", aldus de dochters met een sneer naar de site van De Bruin. Momenteel telt de site nog steeds een flink aantal sponsors: 49.

Startpagina lijkt zich overigens weinig van alle commotie aangetrokken te hebben. Sterker nog, deze week werd bekend dat Startpagina komend jaar de prijzen voor 'adverteerders' flink verhoogt. Bedrijven moeten in het vervolg vijftig cent betalen voor elke doorklik.

De klonen die ontstonden na het succes van Startpagina – zoals Boogo, PageToStart, Nut en het onlangs alweer opgedoekte Favoriet - kunnen niet aan de populariteit van de portal tippen.