Bijna niemand heeft het in 2002 nog over gratis internet, ooit een fenomeen waar niemand omheen leek te kunnen. Providers als Het Net zien niets meer in gratis internet, dat nog slechts door een handvol isp's wordt aangeboden. De concurrentieslag vindt daarentegen plaats op de breedbandmarkt. Het is een tumultueus jaar waarin de prijzen voor dsl in eerste instantie omhoog gaan, om later te zakken. Intussen komen er steeds meer pakketten beschikbaar.

Prijsverhogingen

KPN ontsteekt het lont door in januari aan te kondigen de prijs voor MxStream te verhogen. De reden voor de prijsverhoging is obligaat: "De inkomsten van de dienst zijn op dit moment niet meer toereikend voor KPN om het huidige kwaliteitsniveau te handhaven." Deze aankondiging leidt tot een halve volksopstand. Consumenten reageren furieus op de voormalige monopolist, terwijl de Consumentenbond zelfs naar de Tweede Kamer stapt. De Branchevereniging Nederlandse Internet Providers (NLIP) kan zich ook niet vinden in de prijsverhoging. Ondertussen doet de OPTA een duit in het zakje door te stellen dat de prijs die KPN voor Mxstream vraagt wellicht nog te laag is. Vlak daarvoor voert overigens ook kabelaanbieder @Home een prijsverhoging door. Deze trekt echter beduidend minder aandacht dan die van KPN.

Concurrentie

De providers die hun dsl van KPN afnemen, laten zich ook niet onbetuigd. Zelfs de providers uit de eigen KPN-stal flirten met concurrerende aanbieders. Zo start XS4ALL een proef met adsl via BBned voor de zware gebruikers. Computerverening HCC (via HCCnet partner van KPN) zegt zelfs de juridische mogelijkheden te onderzoeken om de prijsverhoging via de rechter terug te draaien. De concurrentie (zoals UPC, BabyXL, BBned en Cistron) kijkt alle tumult met genoegen aan en laat zich wijselijk niet uit over eigen prijsverhogingen. Cistron kiest de aanval en lonkt openlijk naar ontevreden Mxstream-klanten. Als zij overstappen naar Cistron, hoeven ze geen installatiekosten te betalen. Een paar dagen na de eerste aankondiging besluit KPN zijn klanten enigszins tegemoet te komen met een iets hogere upload-snelheid. Dit kan de consument echter maar nauwelijks bekoren. Ook een aantal politieke partijen is niet onder de indruk. PvdA en CDA willen zelfs van het kabinet opheldering over de in hun ogen forse prijsverhogingen die zijn doorgevoerd.

Hogere snelheid

BBned reageert snel op de beslissing van KPN om de upload-snelheid te verhogen. Het goedkoopste pakket van BBned krijgt een upload van 256, waarmee het pakket dus weer sneller is dan de 128 Kbit/s van KPN. HCC stevent ondertussen af op een breuk met KPN. Samen met provider HCCnet kijkt de club naar alternatieven voor Mxstream, zoals kabelinternet of dsl via BabyXL of BBned. Later het jaar zal HCCnet in zee gaan met BBned voor de levering van snel dsl naast de pakketten van KPN. In februari doet KPN afstand van zijn belang in HCCnet, waarmee de provider geheel in handen is gekomen van HCC. KPN legt flink wat geld toe op de deal.

Nog meer prijsverhogingen

In maart volgt er andermaal een serie prijsverhogingen. Marktleider Planet Internet bijt het spits af en verhoogt de tarieven die de Mxstream-klant aan de isp moet betalen. Het tarief dat aan KPN moet worden overgemaakt, ging in januari al omhoog. De stap van Planet wordt al snel door andere aanbieders gevolgd. In al het geweld delven Cistron en BabyXL het onderspit. Beide bedrijven halen het niet en moeten hun faillissement aanvragen. Cistron gaat uiteindelijk gewoon door, na mistige constructies met verschillende lege bedrijfsonderdelen. BabyXL komt in handen van Tiscali.

Beperkingen aan breedband

Ook kabelaar Chello verhoogt zijn prijzen, nadat eerder al een downloadlimiet werd ingesteld voor de grootverbruikers. Essent stelt een soortgelijke limiet in voor zijn dienst @Home, tegelijk met een goedkoop instappakket. Naarmate het jaar vordert zal breedband steeds minder synoniem worden met 'onbeperkt surfen', een associatie die eerder nog wel automatisch werd gelegd. Is er eerst nog sprake van boetes bij excessief misbruik, in 2002 zullen veel providers overgaan tot keiharde datalimieten, met name bij de goedkopere pakketten. Diverse isp's grijpen namelijk in september de komst van KPN's goedkope pakket ADSL Lite aan om een dergelijke harde datalimiet in te voeren. Wie meer gebruikt, betaalt extra. Tot dan toe hanteerden bijna alle providers die breedband aanboden een zogenoemde 'Fair Use Policy'. Hierbij wordt weliswaar een grens gehanteerd (in de meeste gevallen 5 GB per maand), maar deze is niet hard. Bij het nieuwe budgetpakket van KPN is er wel een duidelijke limiet. Zo hanteert Het Net een grens van slechts 750 MB per maand. Daarbovenop moet betaald worden.

Trend naar goedkoop

De introductie van KPN ADSL Lite volgt op trends die in het buitenland al eerder opgeld doen. Zo verlaagden British Telecom en France Telecom in hun landen al de prijs voor adsl. In Nederland is het Versatel dat de markt openbreekt met de lancering van een goedkoop Versatel-pakket. Dit blijkt de opmaat te zijn voor een ware concurrentieslag op de adsl-markt. Aanbieders als BabyXL, Versatel en KPN buitelen over elkaar heen met goedkope pakketten en hogere snelheden. De providers op hun beurt stunten met instapprijzen. Voor de consument betekent dit alles veel meer keus op de breedbandmarkt waarbij hij bovendien meer waar voor zijn geld krijgt. Niet iedereen kan echter al het adsl-nieuws waarderen. 'Het platteland' voelt zich ernstig achtergesteld, omdat in kleinere gemeentes helemaal geen keus is uit verschillende breedbandaanbiedingen. Sneller dan isdn gaat het daar niet.

Platteland wil breedband

Vandaar dat steeds meer gemeentes en belangengroepen met initiatieven komen waarbij steeds inzet steeds is dat het platteland aan het breedband moet. De marktpartijen laten het immers liggen. Eerdere plannen om ook in de kleinere gemeentes breedband aan te bieden worden zelfs teruggedraaid, zoals bij Essent. De politiek vindt het ondertussen niet haar taak om het platteland te voorzien van breedband. Wel ziet zowel de landelijke als lokale politiek veel in de aanleg van glasvezel tot in de huiskamer. Diverse gemeentes krijgen subsidies om te experimenteren met glasvezel. In de experimentele Kenniswijk in Eindhoven en – veel grootschaliger - de nieuwbouwwijk Vathorst in Amersfoort wordt glasvezel tot in de meterkast aangelegd.

Stopcontact

Van de hype van 2001 wordt intussen weinig meer vernomen: internet via het stopcontact. Nuon vindt het nog te vroeg voor een commerciële lancering.