Dat moet ook wel, want de advertentiemarkt – ook op internet – bevindt zich volgens diverse marktvorsers op een dieptepunt. De trend van gratis content naar betaald is dit jaar het meest duidelijk waarneembaar bij de krantensites. Overal gaat men over tot de invoering van betaalde diensten. Soms – bijvoorbeeld bij de Spaanse krant El País – gaat de hele krant achter slot en grendel, maar meestal moet slechts voor sommige onderdelen te worden betaald. Ook Nederlandse kranten gaan na lange aarzelingen om.

Kranten

Het grote voorbeeld is steeds weer de betaalde webeditie van The Wall Street Journal. De gezaghebbende Amerikaanse krant is hiermee al tijden succesvol. Dit jaar volgen onder meer The Financial Times (Engeland), Irish Times (Ierland) de Standaard (België), Le Monde (Frankrijk) en The Times (Engeland) met gedeeltelijk betaalde content. Verder stoppen ook niet aan kranten gebonden nieuwssites als CNN, Slashdot en MSNBC een deel van hun content, bijvoorbeeld video's, achter een betaalpoort. Een andere beproefde methode is een betaalde bannervrije editie. De uitgevers moeten ook wel, want de advertentiemarkt is dit jaar opnieuw gekrompen, ook op internet. Marktonderzoekers voorzien pas weer het volgend jaar een voorzichtig herstel. De inkomsten moeten dus ergens anders vandaan komen. Onderzoeksbureaus mogen het dan eens zijn over de malaise in de advertentiemarkt, zij zijn dat niet over de kansen die uitgevers hebben met betaalde diensten. Zo ziet Gartner vanuit het publiek een grote desinteresse voor betaalde diensten, terwijl even later de Intermarket Group dergelijke diensten juist in populariteit ziet toenemen.

Nederland

Ook de Nederlandse kranten roeren zich. De grote uitgevers loeren al langer naar elkaar, maar dit jaar durven zij eindelijk de knoop door te hakken. Deze zomer wordt bekend dat de online archieven van de PCM-kranten alleen nog maar toegankelijk zullen zijn tegen betaling. PCM wordt overigens al voorafgegaan door Het Nederlands Dagblad dat in maart al aankondigt de archieven betaald te maken. Later komen daar nog de dossiers bij. De kranten uit de PCM-stal vragen later het jaar 1,15 euro voor oude artikelen. Andere delen van de kranten zijn alleen nog toegankelijk voor de abonnees op de papieren editie. De Telegraaf komt het najaar met een complete 1-op-1 webeditie. Deze digitale editie kost 1 euro, een stuk voordeliger dan de losse artikelen bij de PCM-kranten. Het actuele nieuws blijft overigens (voorlopig?) gratis bij alle kranten.

Hotmail

Niet alleen kranten en nieuwssites vragen geld voor hun diensten op internet. Ook aanbieders van webruimte en mail gaan hiertoe steeds vaker over. Voorbeelden hiervan zijn Tripod, GeoCities, Yahoo, Apple en Hotmail. Deze partijen introduceren zogenoemde premium-diensten die geld in het laatje moeten brengen. Bij Yahoo en Hotmail gaat het daarbij om onder meer de POP-functionaliteiten. In Nederland zijn het onder andere Message4you (unified messaging), Het Net (internettoegang) en Netmail van de Telegraaf die hun gratis dienstverlening staken. Later het jaar maakt provider Het Net bovendien bekend dat de populaire Clubs voortaan achter grendel verdwijnen als de portemonnee niet wordt getrokken.

Cursus pijpen

In sommige gevallen worden dus bestaande diensten betaald gemaakt, in andere gevallen gaan de uitgevers over tot het verzinnen van nieuwe concepten. Een voorbeeld daarvan is vrouwenportal VrouwOnline dat in juni een betaalde cursus pijpen aankondigt, wat op het net uiteraard meer hilariteit genereert dan betalende cursisten. Nerdsite Tweakers sluit te trits voorlopig af met een aantal betaalabonnementen. De meerderheid van de abonnees kiest hier opvallend genoeg voor de duurste variant. In 2003 zal de trend zich vermoedelijk alleen nog maar voortzetten, ondanks eventuele aantrekkende advertentiemarkten. Uitgevers en internetbedrijven hebben hun lesje geleerd en willen nooit meer zo afhankelijk worden van advertenties als in het verleden gebeurd is. Bovendien blijkt het betaalmodel succesvol te zijn. Een bedrijf als Yahoo haalt inmiddels ruim 40 procent van zijn omzet uit de betaalde diensten. De rode cijfers zien hier ingeruild voor zwarte. Ook The Financial Times verwacht dit jaar geen verliezen meer te draaien op zijn site FT.com.