Met veel belangstelling is er dit jaar uitgekeken naar de nieuwe Office-kantoorsoftware. Maar over geen enkel programma is dit jaar zoveel geschreven als over Windows Vista. Het besturingssysteem van Microsoft dat tot 22 juli 2005 bekend stond onder de codenaam Longhorn: de opvolger van Windows XP.

Longhorn is al onderwerp van gesprek sinds eind 2002. De planning is diverse keren bijgesteld. In juli 2005 neemt Microsoft afscheid van de codenaam Longhorn en wordt de echte naam van het nieuwe besturingssysteem bekendgemaakt: Windows Vista.

Veel nieuws over Vista is dit jaar gebaseerd op speculaties of loslippige Microsoft-medewerkers. Zo schrijft business development manager Greg Randall op één van de blogs op het Microsoft Developer Network, dat Vista in november zal uitkomen. Maar hier komt Microsoft in maart op terug. De grote introductie wordt dan drie maanden verschoven naar januari 2007. Ook de introductie van de nieuwe Office-software, die lang bekend staat als 'Office 12', wordt uitgesteld tot januari 2007.

In juli 2005 verscheen de eerste bètaversie van Vista. De tweede testversie volgt in mei van dit jaar. Omdat Microsoft graag feedback ontvangt van zoveel mogelijk testers, wordt de tweede bèta voor iedereen beschikbaar gemaakt. Dat laten de Microsoft-fans zich geen twee keer zeggen. Na een week beperkt Microsoft de toegang tot de bètasoftware al omdat de servers staan te roken. Windows Vista, een bestand van bijna 3,5 gigabyte, is dan al een ruim een miljoen keer gedownload. De softwaregigant adviseert gebruikers een dvd te bestellen à 16 euro.

In oktober is het tijd voor een generale repetitie voor Microsoft met de publicatie van de laatste testversie; Windows Vista Release Candidate 2. Eind november worden Office 2007 en Windows Vista officieel gepresenteerd aan fabrikanten en zakelijke klanten. Voor consumenten is het wachten tot 30 januari 2007 voordat Windows Vista, met uitzondering van de Windows Vista Starter-editie, verkrijgbaar is in een 32-bits en 64-bits-versie.

Bedreigingen

De introductiedatum is dan wel bekend, maar wat kunnen we dan verwachten? Een betere beveiliging, belooft Steve Ballmer in mei. Volgens de Microsoft-topman maakt de beveiliging van Windows Vista mogelijk een einde aan traditionele virus- en wormaanvallen. "Er kunnen natuurlijk nog menselijke fouten optreden, maar we hebben alle bekende bedreigingen die mensen tegen ons gebruiken geëlimineerd."

Dat een Pool er tijdens de Black Hat-conferentie in augustus in slaagt om Vista te hacken, wist Ballmer nog niet. Evenmin wist hij dat er dezelfde maand al een eerste patch voor Vista beschikbaar zou zijn.

Onderdeel van de verbeterde beveiliging is de nieuwe browser, Internet Explorer 7, die dit jaar uitkomt. Verder kan Vista data versleutelen met Bitlocker en start het besturingssysteem niet langer meer op in een beheerdersmodus. Bovendien filtert de nieuwe firewall niet alleen het inkomende verkeer, zoals in Windows XP, maar ook het uitgaande verkeer. En tot slot wordt het nieuwe antispyware-programma Windows Defender standaard met Vista meegeleverd.

Maar er worden ook nieuwigheden uit de software gehaald. Zo verwijdert Microsoft de mogelijkheid om documenten in pdf-formaat op te slaan uit Office 2007. Dit gebeurt onder juridische druk van Adobe Systems. Daarnaast wordt de standaardoptie om documenten in het xps-formaat op te slaan verwijderd. Dit is Microsofts tegenhanger van het pdf-formaat.

In juni besluit Microsoft tevens om zijn WinFS (Windows Future Storage)-systeem niet in Windows Vista te integreren. Er ontstaat tevens opvallend veel ophef als blijkt dat het opstartgeluid van Vista niet is uit te schakelen. Na massaal protest komt Microsoft drie weken later op deze beslissing terug. "Het protest was te massaal", erkent de softwaregigant.

Uiterlijk

Windows Vista blijkt ook visueel te zijn vernieuwd, want het oog wil per slot van rekening ook wat. De nieuwe interface, Aero, blijkt hoge eisen te stellen aan pc's. Volgens Microsoft kunnen computers van twee jaar en ouder problemen hebben met de nieuwe vormgeving. Om Vista toch ook voor die gebruikers interessant te maken, bereidt Microsoft nog een geheel nieuw uiterlijk voor die minder zwaar is.

Niet alleen bij Vista, maar ook bij Office is de interface grondig onder handen genomen. Het opvallendste daarbij is het zogenoemde 'ribbon'-menu, oftewel het 'lint'-menu. Daarbij zijn de oude menuknoppen veranderd in tabbladen en worden de opties per tabblad knopsgewijs zichtbaar.

Antitrust

Overigens zijn niet alleen consumenten en bedrijven nieuwsgierig naar de nieuwe Microsoft-producten. Ook de Europese Commissie volgt de ontwikkelingen rond het nieuwe besturingssysteem van Microsoft met veel interesse.

Met een nog lopende antitrustzaak moet Microsoft dit jaar al bij eurocommissaris Neelie Kroes uitleg geven over de werking van het besturingssysteem. De vrees bestaat nog even dat de antitrustzaak de introductie van Vista zal vertragen, maar Steve Ballmer belooft dat dat niet het geval zal zijn. Voor Europa wordt zelfs een extra versie geproduceerd. In deze zogenoemde Windows Vista N-versie zal het programma Windows Media Player ontbreken.

Concurrenten

Ook concurrenten van Microsoft, met name uit de beveiligingsindustrie, volgen de onthullingen over Vista met argusogen. En nog voordat de software verkrijgbaar is, klagen bedrijven als Symantec en McAfee hun nieuwe concurrent Microsoft aan. Door de koppeling van Windows met het beveiligingsprogramma Defender, vrezen de antivirussoftwaremakers dat hun marktaandeel in elkaar zal storten als consumenten en bedrijven overstappen op Vista.

Bovendien krijgen Symantec en McAfee geen toegang tot de kernel van Windows, omdat deze is afgeschermd door de nieuwe functie Patchguard. En die toegang is hard nodig om de software goed te kunnen beveiligen, stellen McAfee en Symantec.

Toch zouden deze bedrijven juist kunnen profiteren van Windows Vista, althans zo heeft onderzoeksbureau IDC berekend in opdracht van Microsoft. Voor elke euro omzet aan Windows Vista, kunnen andere bedrijven, zoals McAfee en Symantec, 17 euro verdienen door bijbehorende producten of diensten te leveren. Of deze voorspelling uitkomt, weten we wellicht in het jaaroverzicht van 2007.