Stichting Brein, de organisatie die piraterij bestrijdt namens auteurs, producenten en distributeurs van muziek, film en interactieve software, had het druk afgelopen jaar. Vooral met een aantal grote, spraakmakende rechtszaken.

Brein daagde The Pirate Bay voor de rechter nadat de site eerst in thuisland Zweden was aangepakt en de beheerders werden veroordeeld tot gevangenisstraffen en hoge boetes. De stichting eiste dat de site in Nederland op zwart moet gaan voor het faciliteren van het delen van illegale bestanden. Naast de BitTorrent-links heeft The Pirate Bay ook een tracker waarmee de bestanden worden gedeeld.

Niet op zwart

The Pirate Bay ging uiteindelijk in 2009 niet onderuit. De rechter vernietigde namelijk een verstekvonnis waarin werd geoordeeld dat de site op zwart moest. De beheerders van de site kregen in oktober nog drie maanden de tijd om illegale torrents met auteursrechterlijk beschermd materiaal te verwijderen. Dit op straffe van een dwangsom van 5000 euro per torrent met een maximum van 3 miljoen euro. Tot eind januari 2010 zal de site in Nederland nog bereikbaar zijn.

Alles wijst erop dat de grootste torrentsite ter wereld dan in ieder geval in Nederland hetzelfde lot ondergaat als het Nederlandse Mininova. Ook die site was internationaal enorm in trek voor het delen van bestanden maar werd door de rechter gedwongen het aanbieden van torrents van illegale files te staken. Brein eiste dat er gefilterd ging worden op zo'n 7.000 titels. Dit bleek voor Mininova ondoenlijk omdat gebruikers de bestanden zelf konden toevoegen.

Geen auteursrechtenschending

De rechter oordeelde dat Mininova weliswaar niet rechtstreeks het auteursrecht schendt, maar dat de site wel onrechtmatig heeft gehandeld. Dat is gebeurd "door (structureel) gelegenheid te geven tot, aan te zetten tot en te profiteren van de door haar gebruikers gepleegde inbreuken op de auteursrechten". Dat profiteren gebeurt door het tonen van advertenties op de webpagina's met torrents. De rechter oordeelde ook dat een notice & takedown regel niet kan opgaan voor Mininova. De site is zelf verantwoordelijk voor de inhoud.

Mininova.org gooide vervolgens de handdoek in de ring en staakte het open torrentplatform om verder te gaan als contentdistributeur. Het Nederlandse bedrijf biedt voortaan alleen nog torrents van content die het distribueert voor producers en artiesten die zich daarvoor zelf bij Mininova hebben aangemeld. Concreet komt dit er op neer dat werken van bekende artiesten en filmmakers op deze torrentsite niet meer te vinden zijn.

Bezoekersaantallen kelderen

Bij de aankondiging van deze omslag voor Mininova werd ook bekend dat er slechts drie aanmeldingen per dag komen voor de distributieservice, een fractie van het gewezen torrentaanbod. Het aantal unieke bezoekers kelderde vervolgens van ruim 5 miljoen naar 1,8 miljoen, zo bleek uit een meting die torrentblog Torrentfreak deed. Ook bij websitemonitor Alexa.com is de neergaande trend te zien.

The Pirate Bay hangt een vergelijkbaar lot boven het hoofd, ten minste wat bezoek vanuit Nederland betreft. Onder druk van enorme dwangsommen moet de site Nederlandse bezoekers gaan weren.

Mocht de Torrent-site hieraan geen gehoor geven dan kan de stichting altijd nog proberen via de rechter isp's te dwingen de site te blokkeren. Die mogelijkheid heeft Brein vanaf het begin reeds geopperd.

Downloader buiten schot

Dat betekent overigens niet dat de illegale bestanden niet meer in Nederland terug te vinden zijn. Er zijn nog steeds genoeg alternatieven voor BitTorrent voorhanden. Zo worden er bijvoorbeeld veel bestanden uitgewisseld via Usenet-platforms zoals FTD. Volgens Brein zijn deze diensten ook onrechtmatig. Maar voorman Tim Kuik werd zelf aangeklaagd voor deze uitspraken, die hij deed in de Volkskrant. FTD heeft een actie opgezet op de site fighttodefeat.nl en eist een publiekelijke rectificatie van de uitspraken.

Waar de sites het moeilijk hebben, blijft de downloader voorlopig buiten schot. De overheid wil op termijn wel een verbod op downloaden uit evident illegale bron, maar is in eerste instantie niet van plan om downloaders streng aan te pakken. Daarvoor moeten er eerst genoeg legale alternatieven komen om online wel aan dezelfde content te komen.

Volgens de NVPI, de branchevereniging van de Nederlandse entertainmentindustrie zijn die er wel (pdf). Er zouden in Nederland al 31 legale online muziekdiensten en 19 legale filmdiensten zijn.

Legaal aanbod volstaat niet

Probleem daarbij is dat de in Nederland populaire content nauwelijks terug te vinden is bij de genoemde online winkels. Uit onderzoek van internetjurist Arnoud Engelfriet bleek dat het vooral gaat om werk van zogeheten onafhankelijke filmaanbieders (independents). Die 'alternatieven' zijn terug te vinden bij de door NVPI genoemde webwinkels. Niet de commerciëlen. "Alles bij elkaar een behoorlijk mager resultaat, en ik vind het dan ook niet bepaald geloofwaardig om te zeggen dat er een geloofwaardig video-aanbod is", concludeert Engelfriet.

Al met al een jaar met klinkende juridische overwinningen van stichting Brein op twee van de grootste Torrentsites ter wereld. Maar het effect ervan is onduidelijk en de patstelling over het downloaden van bestanden uit illegale bron blijft voorlopig bestaan.

Diegene die wil filesharen kan dat nog steeds naar hartelust blijven doen, ook zonder Mininova en zelfs zonder The Pirate Bay. Er zal nog een flinke slag gemaakt moeten worden voordat het legale aanbod van auteursrechterlijk beschermde content op internet wordt omhelsd.