ADSL moest voor het eerst sinds de introductie een decennium geleden verlies incasseren, 0,4 procent in het derde kwartaal. Met 3,5 miljoen aansluitingen tegen 2,3 miljoen voor internet via de kabel is KPN nog marktleider, maar aan de verliezende hand. Want glasvezel gaat nog lang niet hard genoeg qua klanten.

Dat viel samen met het nieuws dat de tv-kabel gemiddeld ook veel hogere snelheden haalt voor downloads: glasvezel 40 Mb/s, Kabel 14 Mb/s, ADSL 6 Mb/s. Daaruit bleek ook: de Nederlandse breedbandabonnee krijgt gemiddeld 60 procent van de beloofde snelheden: 9 Mb/s van een beloofde 15 Mb/s.

Dacht men altijd dat de kabel minder presteerde, want je moest 'aansluitingen delen', het tegendeel is het geval: de prestaties van ADSL zijn het minst: 55 procent van de geadverteerde snelheid. Zelfs glas met 62 procent blijft achter op de tv-kabel: 65 procent.

De gemiddelde downloadsnelheid reëel in november 2009:

* Glasvezel: 40 Mb/s

* TV-kabel: 14,4 Mb/s

* (A)dsl: 5,8 Mb/s

ADSL niet geloofwaardig meer

Kamiel Albrecht, maker van het rapport ‘Dutch Broadband Speeds Q3 2009’, zegt: "ADSL verliest vooral aan geloofwaardigheid met het aanbod van hoge snelheden zoals 20 Mb/s. In de praktijk wordt daarmee gemiddeld minder dan 50 procent gehaald, dus minder dan 10 Mb/s. Bovendien viel ons de snelheid van glas in de praktijk nogal tegen."

Maar het verhaal is ook positief, gezien de oplopende gemiddelde downloadsnelheden va alle netwerken de afgelopen jaren. In 2006 was de gemiddelde Nederlandse inernetaansluiting nog een snelheid van 2,8 Mb/s, twee jaar later is dat opgeklommen naar 9 Mb/s.

Die vooruitgang heeft twee oorzaken. Albrecht: "Voor de eerste keer zijn ook glasvezelverbindingen meegenomen. Een tweede verklaring ligt in de nieuwe kabelproducten, waarbij veel grotere snelheden worden aangeboden."

Downloads treurig

Treurig gesteld is het met uploadsnelheden: gemiddeld krijgen Nederlanders 1,3 Mb/s terwijl er 1,8 Mb/s wordt geadverteerd.

* Glas: 55,3 up geadverteerd; 35,3 Mb/s reëel = 64 procent van wat is beloofd

* TV-kabel: 2,5 Mb/s up geadverteerd 1,8 Mb/s reëel = 72 procent

* Adsl: 0,75 Mb/s up geadverteerd 0,59 Mb/s reëel = 79 procent

Tegen 2010 nog komen met minder dan 1 Mb/s uploads is echt niet meer van deze tijd. Albrecht: "Qua uploadsnelheden kan gezegd worden dat glas nergens minder dan 2 Mbps aanbiedt, 90 procent van de kabelklanten ook boven de 2 Mbps zit en dat DSL-klanten nergens meer kunnen krijgen."

Is de kabel kampioen van 2009? Albrecht: "We moeten nog cijfers krijgen van het vierde kwartaal. Die zijn belangrijk want Ziggo kwam pas in de zomer met de hele hoge snelheden op de markt, dus dat effect moet nu zichtbaar worden. Maar de kabel is wel kampioen over de tweede helft van 2009."

Geen miljarden

Op Webwereld zei Rob van Esch, de van NLkabel: "Marktpartijen investeren miljarden euro’s in de infrastructuur. Dat zijn risicovolle investeringen. Dat is niet erg, dat is ondernemen. Nederland staat nu in de absolute breedband-wereldtop. Je kunt dus niet zeggen dat de markt niet functioneert."

Dat was twee beetje overdreven van Van Esch, getuige een uiting van Michael T. Fries, chief executive van Liberty Global, het moederbedrijf van UPC. Hij zei dat de investering voor Docsis-3 per abonnee 20 dollar beliep, plus 60 dollar voor het modem: totaal 80 dollar. Die 60 euro over 7 miljoen huishoudens maakt ruim 400 miljoen euro investering als iedereen aangesloten zou worden. Dat zijn geen miljarden.

En die investering is éénmalig, al zal er nog het nodige bijkomen aan systemen. Daartegenover staan bedragen tot 80 euro per maand aan inkomsten voor de hoogste snelheden internet via de tv-kabel. Conclusie: de uitrol van Docsis-3 is succesvol en uitermate lucratief.

Kan snel verkeren

Een jaar terug lagen de kaarten nog heel anders. KPN leek met Reggefiber een aanval te doen op de breedbandmarkt. Dat pakte anders uit en sinds kort weten we dat KPN het rustig aan gaat doen met glas-tot-aan-huis.

De kabel heeft dus ook voor de eerste helft van 2010 een betere startpositie. In het tweede kwartaal moet de concurrentie van VDSL met nieuwe abonnementen voor interactieve televisie komen. Maar ook daarin heeft de kabel een voorsprong: einde derde kwartaal had Ziggo van de ruim 4,5 miljoen digitale tv-aansluitingen er 32 procent, UPC een kleine 16 procent. Weliswaar kwam KPN met 21 procent, maar het overgrote deel betreft Digitenne waarmee de digitale mogelijkheden gering zijn.

Goed en slecht

Natuurlijk, UPC staat bekend als evil, heeft Nederland en haar obligatiehouders eerder leeggezogen en records gevestigd met klanten mishandelen.

Wat het allemaal fantastisch wat de kabelaars deden dit jaar? Nee, vooral UPC wist zich de woede van de natie op de hals te halen doordat het grootgebruikers afkneep. In de publieke discussie die volgde zwalkte het bedrijf, en opende het grote smoezenboek. Straf van de OPTA bleef achterwege.

Maar zie daar, koud een maand later knielt UPC bij de kerstkribbe voor haar vrome boodschap: UPC levert in 2010 als eerste bedrijf in Nederland een internetverbinding voor de OrionWebbox van Solutions Radio.

En digitalisering levert qua diensten steeds meer op. Zo komt datzelfde UPC met software voor de tv voor redactionele aanbevelingen voor programma’s. En de VPRO haakt als eerste aan met tips van onder meer de filmsite Cinema.nl. Andere omroepen volgen.

Glasvezel: opgeblazen beloftes

Glasvezel was, na mooie beloften afgelopen winter tot en met een optimistisch bericht uit Deventer goed voor een reeks zure berichten eind 2009. Eerst met de harde kritiek van Opta-chef Chris Fonteijn, geformaliseerd in een afwijzing van financiering door Opta en Nma. Staatssecretaris Heemkerk weet het ook niet meer en laat het een taskforce uitzoeken.

Al jaren hengelt KPN naar staatshulp voor glas, want het bedrijf is verslaafd aan aandeelhouderswaarde op korte termijn en daar mag de belastingbetaler aan meebetalen.

Nu eerdere zonnige berichten een jaar geleden nu het nieuws over het uitstel van Nederlandbrede glasvezel teneinde weer een andere vdsl-variant landelijk beschikbaar te stellen en aan te bieden. Het KPN-bestuur is pragmatisch.

Die oude telefooncentrales moesten eerst weg, maar zijn nu toch geschikt voor vdsl, dat wil zeggen voor woningen binnen een redelijke straal: daar kun je 40Mb/s download voor verzorgen en 4mb/s upload. Een snellere variant, met glas tot in de straatkasten (Fiber to the Curb, FttC), was te duur.

Geen tweede Internetplusbellen debacle

We zijn letterlijk wat moe van glasbeloftes, maar er is nog iets aan toe te voegen, met name als reactie op de column De blunders van de glaslobby. Immers, daar kwam een reactie uit het oosten des lands: er was niet enkel een marketingprobleem, maar een technisch probleem.

Erger nog: KPN-bestuurder Baptiest Coopmans zei dat de marketing en verkoop in orde waren, maar dat er technische problemen waren. Maar dit is het vage topje van de ijsberg. Volgens onze bron ging het technisch zo slecht dat KPN niet kon leveren. Dus stunten met introductieprijzen, qua marketing noodzakelijk, zat er überhaupt niet in.

De woordvoeder van KPN bevestigt dit voor een belangrijk deel: "We hadden problemen met de it-systemen en leverprocessen, om die te automatiseren. Hierdoor moesten we temporiseren; we hebben zelfs besloten om de verkoop tijdelijk stil te leggen. We willen kwaliteit en goed werkende processen, en dus tevreden klanten in plaats van gefrustreerde mensen."

Kortom: KPN wilde geen tweede keer het drama met Internetplusbellen meemaken. Maar dat is opleveren is toch niet het enige euvel; anders was KPN wel op volle kracht met glas doorgegaan.

De winst van de kabel in 2009 met grootscheepse Docsis-3 uitrol en superieure televisie is evident. Wil KPN in 2010 niet wederom strategisch de verliezer worden, in weerwil van die prachtige financiële prestaties, dan moeten alle zeilen worden bijgezet.