Vorige week bracht durfinvesteerder Mary Meeker haar vooraanstaande Internet Trends-rapport uit. Ze gaf aan de de smartphonemarkt met nul procent was gegroeid, de eerste keer sinds de komst van smartphones dat de markt niet groeide. Onderzoeksbureau IDC beaamt dat de smartphonemarkt voor de komende tijd vlak blijft.

Pijnlijke tijden

Er zijn interessante uitdagers geweest de afgelopen tijd die hun smartphonedroom in duigen zagen vallen in een wrede smartphonewereld. Een van de opvallendste namen was Essential Phone, van Android-vader Andy Rubin. En opkomende smartphonemaker Maze Mobile heeft zijn website te koop gezet, wat nooit een goed teken is.

Wat is er aan de hand? Het gaat niet om een enkele oorzaak, maar de vlakke markt wordt veroorzaakt door meerdere trends die samenkomen. Te weten:

1. China raakt verzadigd

De smartphonemarkt is gewend geraakt aan doorlopende groei, al zo'n tien jaar. De laatste jaren kwam dat voor een deel door China, 's werelds grootste telefoonmarkt die een late maar voortvarende transitie doormaakte van featurephones naar smartphones. Maar kijkend naar de cijfers is die tijd voorbij.

Onderzoeksbureau IDC zegt dat het aantal verscheepte toestellen is afgenomen in het eerste kwartaal van dit jaar met 2,9 procent. Qua verkoop (dus niet de daadwerkelijke aantallen) noteert Gartner een kleine groei in het eerste kwartaal, met een toename van 1,3 procentpunten ten opzichte van hetzelfde kwartaal een jaar eerder. De verkoop van Apple groeide met vier procent, wat deels te danken is aan de superprijzige iPhone X.

Maar de grootste reden dat de verkoop wereldwijd zakt is een afname in China. Er werden daar voor het eerst in vijf jaar tijd minder dan 100 miljoen smartphones verkocht gedurende het eerste kwartaal, aldus IDC. Dat houdt in dat de winst van Chinese fabrikanten dat kwartaal volledig afhankelijk was van de export in tegenstelling tot verkoop in eigen land.

Verkoop in Europa

Huawei bleef op de derde plaats (na respectievelijk Samsung en Apple) maar groeide volgens Gartner een indrukwekkende 18,3 procent. Huawei verkoopt namelijk erg goed in Europa en haalde een wereldwijd marktaandeel van bijna twaalf procent, zo becijfert IDC. Xiaomi was de partij die het meest groeide, namelijk een opvallende 124 procent wereldwijd en een ongelooflijke 330 procent in Azië gedurende het eerste kwartaal.

Xiaomi is dan ook marktleider in India en Zuid-Oost Azië. Samsung is nog steeds nummer één wereldwijd - en nog steeds aan het dalen, met een verlies van 2,4 procentpunten ten opzichte van hetzelfde kwartaal een jaar eerder, naar een aandeel van 23,4 procent - zo rekent IDC ons voor. En Apple blijft op de tweede plaats staan, met een kleine groei van 2,8 procent.

Verzadiging

Als je dit wereldwijde beeld erg simpel maakt, zie je dat Apple een klein beetje groeit, maar vooral dat de grootste Chinese bedrijven groeien ten koste van Samsung. Buiten China en Europe presteert de markt redelijk, maar de grootste factor in het verlies is een daling in China. De meeste Chinezen die een smartphone wilden, hebben er nu eentje.

2. Low-end toestellen krijgen high-end-features en high-end wordt duurder

Over het algemeen krijgen gebruikers betere toestellen voor lagere prijzen, behalve in de high-end, waar ze betere toestellen krijgen tegen hogere prijzen. IDC zegt dat consumenten betere hardware kopen, maar er verschijnen minder nieuwe kopers of gebruikers die overstappen van featurephone naar smartphone.

De recentste vlaggenschepen van de grote drie, Samsung, Apple en Huawei, braken records qua hoogte van de prijzen. Sommige analisten vermoeden dat deze prijspunten kopers naar het betaalbaardere marktsegment hebben geduwd. Dit geldt wellicht niet voor Apple, die bekendmaakte dat de prijzige iPhone X de best verkopende iPhone was in elke week van het eerste kwartaal. Maar Apple leeft in een eigen smartphone-universum.

Prijs/kwaliteit-verhouding verandert

Ik ben het zelf overigens grotendeels oneens met die conclusie. Logischerwijs zou je concluderen dat als betere features leiden tot een betere ervaring, kopers bereid zijn te betalen. Het probleem is denk ik meer dat de vlaggenschepen maar een klein beetje beter zijn dan alternatieven, terwijl de prijs flink hoger ligt.

Interessant is dat de vlaggenschepen duurder zijn geworden, maar de gemiddelde prijs is afgenomen. Dat illustreert dat de meerderheid van de gebruikers in het middensegment of de low-end zit en niet in de high-end. Slimme gebruikers beseffen dat je een telefoon kunt kopen met 90 procent van de features van een high-end, tegen de helft van de prijs. Dus daar wordt de markt heengetrokken.

Nog een veelzeggend datapunt is de toenemende populariteit van tweedehands toestellen, een trend waarvan IDC verwacht dat het doorzet. De tweedehandsmarkt stijgt de komende vijf jaar naar 45 miljard euro.

Het komt erop neer dat maar een heel klein deel van de échte fans 1000 euro willen betalen en dat meer fabrikanten deze hoge prijsstellingen nastreven. De meerderheid van kopers heeft een zekere vlaggenschipmoeheid, een verlies van enthousiasme voor het nieuwste en fonkelendste, en zoeken een betere koop.

3. We bereiken 'peak smartphone'

De realiteit is dat smartphone niet zo interessant meer zijn. De interesse gaat uit naar augmented en virtual reality. Naar kunstmatige intelligentie. Naar verbeterde virtuele assistenten. Maar toestellen zelf? Die hebben de glans van nieuwigheid verloren. Er zijn een heleboel fonkelende objecten waar we wel gaan van watertanden, maar daar zitten geen smartphones tussen.

Maar er is goed nieuws

Dus we hebben de trends van verzadiging in China, vlaggenschipmoeheid, groeiende populariteit van middenklassers en tweedehands en alles bij elkaar geeft aan dat we pieken qua smartphones. Niet getreurd, want er komen fantastische dingen aan voor in je broekzak. Ik voorzie een opleving van smartphones door een aantal trends die gaan opkomen:

5G rolt over een paar jaar langzaam uit, maar het zorgt voor een radicaal andere manier waarop smartphones functioneren en hoe we ze gebruiken. Maar er is een addertje onder het gras: met de ultrahoge frequenties zijn de signalen erg eenvoudig te verstoren. Simpelweg je telefoon verkeerd vasthouden kan de prestaties behoorlijk fnuiken. Dat betekent wellicht een terugkeer van de externe antenne, mogelijk in de vorm van een vin of rand in tegenstelling tot de telescoopantenne van vroege generaties.

Nieuw tijdperk

Vin of geen vin, smartphones worden gruwelijk snel, wat ze niet alleen fijner maakt om ze te gebruiken, maar wat ook heel nieuwe onverwachte functionaliteiten oplevert. Daarnaast worden smartphones meer een centraal verwerkingsorgaan in opkomende trends met virtuele assistenten, slimme brillen of andere wearables en Augmented Reality, en deze trends krijgen een impuls van verbeterde kunstmatige intelligentie.

Met andere woorden, de overkoepelende trend is dat smartphones nuttiger worden, terwijl de prijs daalt, en dat is omdat technologieën buiten het apparaat zelf ze een boost geven. De dure smartphones van vandaag zijn de laatste reutel van een sector die wanhopig smartphones de tech proberen te houden die ertoe doet. Maar die tijd ligt bijna achter ons.

Goed nieuws voor kopers

We blijven smartphones houden, maar ze komen in een fase terecht van doorsnee handelswaar, waarin de echte onderscheiding zit in clouddiensten, wearables, virtuele assistenten, en op andere plekken. Niemand zegt dat smartphones niet steeds beter worden, integendeel: ze worden krachtiger en veelzijdiger, ook al neemt de interesse af.

Dat betekent dat dit vooral slecht nieuws is voor sommige smartphonemakers. Voor kopers is het allemaal goed nieuws: we krijgen betere toestellen tegen lagere prijzen en er wordt een heleboel waarde extern toegevoegd. We hoeven geen traan te laten voor worstelende bedrijven in een pijnlijk wordende markt, maar kunnen een boost tegemoet zien voor bedrijven, productiviteit en andere verbeteringen die we gaan zien met goedkopere en krachtigere smartphones.

Lees ook: Hoe de smartphone gered kan worden