Pirate Bay-blokkade

Nederland is een uitzonderlijk land: niet alleen is downloaden hier legaal, ook is The Pirate Bay officieel geblokkeerd. In ieder geval door twee internetproviders, die daartoe zijn veroordeeld door de rechter. Het wachten is op het zwichten van andere isp's, of het uitschrijven door de rechter van 'herhalingsrecepten' voor die concullega's van Ziggo en XS4All.

De blokkade, die overigens best valt te omzeilen, is deze week ingegaan. Daarmee heeft Nederland weer een nieuw staaltje eigen beleid, alleen ditmaal is het geen gedoogbeleid. Internet is in Nederland anders dan elders. Sterker nog: internet is bij de ene provider anders dan bij de andere. Om exact te zijn: internet is bij twee providers anders dan bij alle andere in Nederland. Het ene internet is het andere niet; fragmentatie.

Twitter-filtering

Vorige week vrijdag aangekondigd zodat Twitter er in het weekend bol van stond: microblogdienst Twitter blokkeert voortaan tweets in landen die “andere ideeën hebben over de vrijheid van meningsuiting". Dus de Arabische Lente dreigt hiermee iets van alleen afgelopen lente te zijn. Niet voor herhaling vatbaar.

Voor een overheid een kwestie van even bij Twitter melden wat er zoal illegaal is. Dat kan nog steeds een monnikenwerk zijn, maar daar bestaan in landen met strenge regimes al uitgebreide beveiligingsinstanties voor. Bewakers van de goede orde die nauwlettend letten op 'das Leben der Anderen'. Oh, en die instanties zijn overigens al behoorlijk tech-savvy.

Twitter zelf benadrukt dat dit nieuwe beleid vooral voordelen heeft: in plaats van wereldwijde verwijdering van tweets die in een enkel land niet mogen, geldt de nieuwe censuur voortaan puur en alleen voor dat ene land. Wat de microblogdienst betreft, is het dus een kwestie van overtredingen laten melden zodat illegale tweets achteraf verwijderd kunnen worden.

Op het eerste oog lijkt dit dus dweilen met de kraan open. Maar onderschat de impact niet van deze juridische knieval. Twitter erkent dat het zich aan uiteenlopende wetten in verschillende landen moet houden. Dat kan een overheid of rechtbank nuttig aangrijpen om filtering vooraf te gaan eisen. Of dat er van komt, is nog de vraag, maar de deur staat op een kier. Het ene Twitter is het andere niet; fragmentatie.

Blog-censuur Google

Vrijheidsvoorvechter Google volgt het voorbeeld van Twitter. De internetreus bood een jaar geleden nog een geautomatiseerde telefonische tweet-optie voor opstandelingen in Egypte, om censuur en telecomblokkades te omzeilen. Nu voert Google zelf censuur door voor zijn in 2003 gekochte blogplatform Blogger.

Blogs worden voortaan per land gefilterd. Zodat sommige blogs wel en andere blogs niet worden toegestaan. Ook Google stelt dat hiermee blogberichten wereldwijd beschikbaar blijven, behalve dan in dat ene land waar ze niet mogen. Alleen stuurt het bedrijf bezoekers van Blogger wel automatisch door naar de lokale landelijke variant, met eigen landsdomein (ccTLD). Dat gebeurt op basis van het ip-adres van die bezoeker. Het ene Blogger is het andere niet; fragmentatie.

Meer Google-censuur

Wat Ziggo en XS4All van de Nederlandse rechter moeten doen, verschilt in de kern niet veel van wat Twitter en Blogger nu doen. Ze moeten zich houden aan de wetten van de landen waarin ze opereren. Verschil is dat de twee Nederlandse isp's zijn veroordeeld, waarbij de rechter wetgeving heeft toegepast. De twee Amerikaanse bedrijven willen het niet zover laten komen. Tenminste, niet wéér zover laten komen.

Want Blogger-eigenaar Google heeft de afgelopen jaren meermaals met dit bijltje gehakt. Het is in Westerse landen als Italië, België en Frankrijk al op de vingers getikt door de rechter. Ook anno 2012 nog. Dit heeft onder meer geleid tot lokale aanpassingen in Google's diensten, wat ook niet altijd goed is gevallen bij de boze tegenpartij.

De Google Maps-veroordeling in Frankrijk van afgelopen week levert Google een dubbele boete op: één kleine aan de overheid en één grote aan een gedupeerde Franse concurrent. Daarmee lijkt de kous af: geen verordening voor een speciale Franse Google Maps. Vergeet echter niet dat Google zelf al jaren lokale versies van zijn Maps biedt. Pardon? Ja, Google hanteert politieke nuances voor het flexibel aangeven van grenzen. Voor omstreden regio's, bij bijvoorbeeld India en China.

En Google is nog lang niet van de lokale pressie af. Blogger en Maps zijn maar kleine activiteiten vergeleken met de eigenlijke kracht van het bedrijf: de wereldoverheersende zoekmachine. De Amerikaanse muziekindustrie wil dat 'piraterijhulpmiddel' aan banden leggen. Terwijl Google zelf al ruim een jaar 'foute' zoeksuggesties voor bijvoorbeeld torrents censureert, kan de filtering natuurlijk veel verder gaan. De ene Google is de andere niet; fragmentatie.

Amerikanet

De grootste nationale pressie, met internationale gevolgen, komt vanuit de Verenigde Staten. Niet alleen zetelen daar de grote contentbedrijven voor wereldwijd geconsumeerde muziek en films. Ook hebben wereldwijd gebruikte internetdiensten zoals Twitter en Google daar hun hoofdkwartier. Dus vallen die bedrijven onder Amerikaanse wetgeving. Voor bijvoorbeeld vorderingen door Justitie vanwege strafrechtelijk onderzoek naar het buitenlandse Wikileaks. Of voor brede en veelal stille toegang tot clouddata, of die nu binnen of buiten de VS is opgeslagen.

Bovendien blijkt het onderliggende internet toch eigenlijk een Amerikaans netwerk te zijn. Ja, internet komt voort uit ARPAnet van het Amerikaanse Defensie-onderzoekscentrum DARPA, dus van oorsprong is het netwerk der netwerken al Amerikaans. Dat is het anno nu nog steeds.

Amerikaanse wetten zoals de Patriot Act, nieuwe DNS-contracten, vergaande wetsvoorstellen en geheimzinnige internationale handelsverdragen moeten die grip verstevigen. Protesteren mag, maar meestal pas naderhand. Bijvoorbeeld als je site al offline is gehaald, of als je overheid wakker wordt en stelt dat het gehecht is aan de eigen wetten en privacyregels.

Alleen is het leed dan al aangericht. De elders legale site is offline of ontoegankelijk. De eigen overheid blijkt te gedogen. Machteloosheid troef? Nee, niet per sé. Het is nu broeden op vervolgstappen, ontwijkende manoeuvres en tegenmaatregelen. Want vergis je niet: internetfragmentatie gebeurt ook andersom: Europa laat zich meer gelden naar de VS toe. En dan blijkt internetfragmentatie ineens goede kanten te hebben, toch?