"Het volg-me-niet-register is gebruiksonvriendelijk en vaag; het voldoet niet aan de toestemmingsvereiste uit de cookiewet en het biedt geen mogelijkheid om niet te worden gevolgd. De site verwijst je voor meer informatie over cookies naar Wikipedia. En nog steeds moet je voor elke site die je bezoekt het privacystatement controleren, om uit te vinden wat die site met jou gegevens doet."

Dat concluderen SimoneFennell en Arnold Roosendaal van het Tilburg Institute for Law, Technology (TILT) in een kritische analyse van het register Youronlinechoices.eu, vanmorgen gepubliceerd in nrc.next.

Opt-out

Hun grieven behelzen ongeveer elk aspect van de dienst van online uitgevers en adverteerders, verenigd in ondermeer het Interactive Advertising Bureau Nederland (IAB). Ze vinden het principieel al onjuist om een opt-out-systeem aan te bieden: je moet zelf een hokje aanvinken als je geen advertenties wilt, dus afmelden. De juiste manier zou volgens hen opt-in zijn, aanmelden waarna er pas cookies geplaatst mogen worden om surfgedrag voor reclamedoeleinden vast te leggen. Het wetsvoorstel dat nu bij de Eerste Kamer ligt, vereist ook inderdaad toestemming vóóraf.

Jitty van Doodewaerd, als Compliance Officer van marketingclub DDMA mede verantwoordelijk voor het register is het niet eens met de kritiek. "Het kan zijn dat het icoon en het register niet voldoen aan de eisen van deze wet", zegt ze. Als dit zo is gaan wij uiteraard in overleg met Opta en Economische Zaken kijken hoe onze leden deze strenge toestemming straks op een gebruiksvriendelijke manier kunnen implementeren. Dit is nog geen reden om het register af te serveren, want volgens de nieuwe wet moet een webbezoeker zich ook telkens eenvoudig kunnen afmelden. Dit realiseert het register. En daarnaast draagt het initiatief al positief bij aan de bewustwording van webbezoekers."

Informatievoorziening

Verder is volgens Roosendaal en Fennell de informatievoorziening niet goed. Zo wordt ten onrechte uitgelegd dat cookies meehelpen aan het voorkomen van blootstelling aan 'onnodig flikkerende banners' en wordt verhuld dat cookies je hele surfgedrag vastleggen. De site verwijst je voor meer informatie over cookies naar Wikipedia. Verder vinden ze dat er te veel technisch jargon wordt gebruikt dat ook nog eens eenzijdig is vertaald, waardoor de 'doorsnee internetter' bepaald niet wordt aangemoedigd om zich af te melden. Zoals met: "Tip 1 Raak niet in paniek. Gerichte advertenties zijn niet gevaarlijk en transparant.

Van Doodewaerd erkent: "We belichten als vertegenwoordigers van het bedrijfsleven inderdaad ook de voordelen van gericht adverteren voor de webbezoeker, maar gezien het grote aantal bezoekers, lijkt dit geen belemmering voor mensen om zich uit te schrijven. We staan open voor suggesties over het voorlichten van de webbezoeker."

Afmelden geen effect

Een ander punt van het kritische duo is dat het afmelden geen effect zou hebben: het afmelden leidt er niet 'per se' toe dat je wordt gevrijwaard van cookies en het volgen van je surfgedrag. "Nee, je krijgt alleen geen gerichte advertenties meer", schrijven ze. Verder kun je je wel in één keer voor alle bedrijven afmelden, maar toch blijft dan het vinkje bij sommige deelnemers staan, stellen Fennell en Roosendaal, wat volgens hen wordt gemotiveerd met een vage uitleg.

"Dat is niet juist", zegt Joris van Heukelom, voorzitter van reclameclub IAB Nederland. “Er wordt een do-not-track cookie geplaatst van de deelnemende partijen en ze volgen je surfgedrag dan niet meer." Alleen doen buitenlandse websites en reclamenetten niet mee. "Alle belangrijke uitgevers in Nederland doen mee en dat vinden al een prachtig bereik."

Onduidelijk wat wordt opgeslagen

Fennell en Roosendaal: "En nog steeds moet je voor elke site die je bezoekt het privacystatement controleren, om uit te vinden wat die site met jouw gegevens doet. Youronlinechoices.com heeft zelf geen privacystatement. Hoe en door wie je voorkeuren worden opgeslagen en gebruikt is onduidelijk."

Volgens hen heb je er, kortom, eigenlijk weinig aan. Maar Van Doodeweerd is het daar niet mee eens: "Ik vind de negatieve teneur jammer, omdat het register een positieve stap is in het creëren van bewustwording van de webbezoeker dat cookies worden geplaatst."

Site erin en eruit

De principiële bezwaren staan nog los van het feit dat de site er na de lancering vrijwel direct uit lag. Van Heukelom ging vanochtend naar Londen, waar hij behalve een IAB-vergadering ook intensief contact had met het hostingbedrijf van Onlinechoices.eu. Over het uitvallen van de server is hij duidelijk. "Het was slecht gehost en voor ons een hele slechte vertoning. Het is verplaatst naar andere servers en momenteel werkt het weer."

Momenteel? "Jawel, want m'n ervaring met dit soort zaken is dat als het eenmaal misloopt je vaak herhaling van problemen krijgt als de toeloop ineens weer groot wordt." Daarin kreeg hij gelijk, want de site knalde er vanmorgen vrij spoedig weer uit.

Er was deze week geen DDoS-aanval in het spel, aldus Van Heukelom: "Wel kregen we in een paar minuten al 18.000 kliks vanuit een bericht op de NOS-site van Radio 1." Het was in geen geval een technische fout, stelt hij. "Nee, het was wel een puur hostingprobleem."