Ga langs Start

De geruchten en lekken zijn bevestigd, maar niet alle wensen worden ingelost. Windows 8.1 (codenaam Blue) brengt de Start-knop terug, omdat “er veel non-touch apparaten nu in gebruik zijn, vooral in de zakelijke wereld”, heeft Microsoft ontdekt. Om die ‘oude wereld’ van muis en toetsenbord tegemoet te komen, voert de Windows-maker veranderingen door in de aankomende eerste grote update voor Windows 8.

Het logo van die huidige versie is voortaan linksonderin het scherm te bewonderen. Tenminste, zodra op het tegeltjesscherm de muisaanwijzer daar in de buurt komt. Op het scherm van de aloude desktop is de teruggebrachte Start-knop altijd in beeld. Maar terwijl de knop zelf wel terugkomt, is de node gemiste functie daarvan niet in zicht.

De kans daarop lijkt ook heel klein. Microsoft zou dan de radikale omslag teniet doen die het maakt met Windows 8. De hele mobiele markt, in zijn moderne vorm van tablets, dreigt namelijk aan Microsoft voorbij te gaan. Windows 8 is bewust ontworpen om die markt aan te spreken, daarbij gebruikmakend van het pc-desktopvoordeel van het besturingssysteem al jaren geniet. Net zoals Apple ooit het app-voordeel van zijn iPhone heeft benut voor zijn iPad. Wat Microsoft vooralsnog niet kan emuleren met zijn Windows Phone-besturingssysteem.

Dag desktop

De desktop zit verstopt in Windows 8, het is gedegradeerd tot tweederangs platform na de nieuwe touch-tegelinterface. De desktop blijft in Windows 8.1 en komt volgens anonieme kenners weer terug. In die zin dat gebruikers kunnen aangeven naar welk scherm die nieuwe versie gaat booten. Instellen dat de desktop-GUI de default moet zijn, en klaar.

Deze uitgelekte informatie lijkt te worden bevestigd door de meest recente onthullingen van Microsoft over wat Windows 8.1 allemaal gaat brengen. Alleen is dat niet echt wat vice-president Antoine Leblond schrijft in zijn blogpost. “Er zijn ook opties om te booten in alternatieve schermen”, geeft hij weliswaar aan. Om dan te vervolgen: “Als je er bijvoorbeeld de voorkeur aan geeft om de Apps-view te zien in plaats van alle tegels, dan kun je ervoor kiezen om het Start-scherm gelijk naar de Apps-view te laten gaan.”

De apps-weergave, de interactieve tegels en het startscherm zelf zijn allen elementen van touch-interface Modern UI (voorheen Metro geheten). Geen woord over de desktop-GUI, geen hint zelfs. De kans hierop is ook klein, want dit zou net als het Start-menu een ondermijning zijn van de hele Windows 8-strategie. Zeg nooit ‘nooit’, maar het is ook veelzeggend dat één van de meest bekritiseerde eigenschappen van Windows 8 pas onderaan de blogpost wordt aangekaart.

Metro rijdt door

Dat Microsoft vasthoudt aan de Modern UI blijkt ook uit wat er verder - en éérder - wordt aangekondigd in de blogpost. De touch-tegels krijgen meer weg van applicatievensters doordat ze groter gemaakt kunnen worden. Zodat er meer van de live weergegeven informatie tegelijk in beeld kan zijn.

Daarnaast trekt 8.1 meer van de configuratie-opties naar de moderne touch-omgeving. Het tweaken van pc-instellingen leidt nu nog naar een schizofrene aanpak van basale mogelijkheden in de touch-charm ‘Instellingen’ en de diepergaande opties in het aloude configuratiescherm. “De bijgewerkte pc-instellingen in Windows 8.1 geven je toegang tot al je instellingen op je apparaat zonder dat je naar het Control Panel op de desktop hoeft te gaan”, kondigt Leblond aan. Want er valt nog wel wat terrein te winnen; zieltjes voor de Modern UI.

De touch-tegeltjes krijgen meer weg van applicatievensters:

De Metro-GUI kan straks zelfs een eigen bureaubladachtergrond krijgen:

Voor de kerst

Microsoft heeft ooit met Vista al het lucratieve verkoopseizoen van de kerst - en in Nederland ook Sinterklaas - misgelopen. Daar heeft niet alleen de Windows-maker last van gehad, maar ook de diverse pc-producenten. Waarvan Microsoft er formeel nu ook eentje is: met zijn eigen Surface-tablets. Daarvan is de volledige pc-uitvoering met Intel-processors sinds afgelopen week ook te koop in Nederland.

Officieel is de leverancier er met die touch-tablets niet op uit om de markt te veroveren. De op ARM-processor draaiende Surface RT, die geen pc-applicaties kan draaien, en de Surface Pro met Intel-chip moeten dienen als lichtend voorbeeld. Enerzijds voor de klant - zowel consument als zakelijke gebruiker - en anderzijds voor de diverse pc-producenten. Die hardwarepartners hebben tot op heden te weinig touch op de markt gebracht, mede vanwege prijsverschillen.

De aankomende Blue-update is voor huidige Windows 8-gebruikers gratis, dus daar hoeft Microsoft geen inkomsten uit te verwachten. Maar 8.1 staat straks standaard voorgeïnstalleerd op nieuwe desktop-pc’s, laptops en tablets. De flink instortende pc-markt heeft dus een nieuw doel om de hoop op te vestigen. De eindejaarsverkooppiek mislopen, zou dan fataal kunnen zijn. Eind juni verschijnt de bèta van 8.1 wat een vlotte release in het vooruitzicht stelt.

Luisteren naar de klant

Critici zullen het tegendeel beweren, maar Microsoft luistert naar de klant. Dat benadrukt de Windows-maker zelf. En Windows 8.1 is daar straks het resultaat van. Nee, dit betekent niet dat de omstreden touch-interface de deur uitgaat en dat Windows weer helemaal de oude wordt. Want gebruikers hebben Microsoft luid en duidelijk laten weten wat ze willen.

Namelijk dat ze iets anders willen. De goede verkoop van de iPad en de populariteit van Android-tablets zijn daar het bewijs van. Ja, mensen zéggen dat ze Windows niet anders willen. Maar ze dóen wel wat geheel anders. Ze blijken daarbij bereid een geheel andere gebruikersinterface te omarmen. Een kwestie van wennen dus?

En dat overschakelen naar een nieuwe, moderne GUI is dan niet alleen voor de geheel andere form factor en het geheel andere gebruik van de tablet. Het geldt ook enigszins voor gewone persoonlijke computers. Zie maar Apple’s verkoop van Macs met zijn eigen Mac OS X. In tegenstelling tot de pc-markt worden Macs nog goed verkocht, met flinke winst. Hoewel de trend ook daar is dat de ‘pc’ het aflegt tegen de tablet.

Want wat zei Apple-CEO Steve Jobs ooit al? Oh ja: “Je kunt klanten niet zomaar vragen wat ze willen en ze dat dan proberen te geven. Tegen de tijd dat je het gebouwd hebt willen ze weer wat anders.” Bovendien vragen mensen in de meeste gevallen meer-van-hetzelfs, zoals automaker Henry Ford al ooit verwees naar ‘snellere paarden’. Apple-grondlegger Jobs zei ook: “Vaak weten mensen niet wat ze willen totdat je het ze laat zien.”

Microsoft is geen Apple, maar wellicht wel een Ford. En Antoine Leblond, zelf geen Steve Jobs, blogt wel: “Windows 8 is een stoutmoedige, noodzakelijke beweging naar mobiliteit voor de pc-industrie” en dat versie 8.1 die visie voortzet. Vergeet niet: naast eindgebruikers heeft de Windows-maker nog hele andere klanten. Namelijk de diverse pc-producenten, die het best moeilijk hebben - op de korte en vooral de langere termijn - en die dat vast terugkoppelen naar hun leverancier.