Protocolblokkades

Terwijl netneutraliteit het aan telco’s verbiedt om internetverkeer te discrimineren, gebeurt dat in de praktijk toch. Probeer maar eens met trein-WiFi een videostream te bekijken, een VoIP-gesprek te voeren (UPDATE: VoIP kan volgens T-Mobile wél gewoon) of een p2p-programma te gebruiken. Laatstgenoemde zullen maar weinig mensen echt doen of willen doen, maar het zou in principe wel moeten kunnen. Want de nieuwe telecomwet schrijft netneutraliteit voor.

De gratis voorziening voor WiFi in NS-treinen komt van T-Mobile. Die telecomaanbieder ontkent tegen Webwereld in een tweede reactie dat het specifiek VoIP-diensten blokkeert. Het gaat om “protocollen” die niet zijn toegestaan. De reden hiervoor is dat protocollen zoals p2p en VoIP "het internetgebruik voor een groot publiek kunnen frustreren", stelde T-Mobile aanvankelijk. De telecomleverancier haalt hierbij het argument van bandbreedteverbruik aan. Skype zou echter wel gewoon mogelijk zijn, wat T-Mobile in een nagekomen reactie nog benadrukt. Duidelijkheid ontbreekt.

En T-Mobile is niet het enige zwarte schaap. KPN blijkt maandenlang VoIP-verkeer te hebben geblokkeerd, op 3G-verbindingen én WiFi-hotspots. Dit trof de Nederlandse aanbieder Ringcredible die hierover bij toezichthouder OPTA heeft geklaagd. Het was een fout, een onbedoeld effect door verbeteringen in de NAT-routering, aldus KPN. Het heeft twee maanden geduurd voordat dit was opgelost.

Eigen content eerst

Ook KPN’s en T-Mobile’s concullega Vodafone blijkt in de praktijk niet helemaal netneutraal te zijn. Het telecombedrijf heeft met partner RTL samen de mobiele provider Sizz opgezet en trekt daarbij de videostreams van de tv-zender voor. Het bekijken van programma’s van de contentpartij in Sizz valt buiten de bundel die geldt voor het mobiele dataverkeer. Een duidelijk geval van voortrekken.

Het gezamenlijke merk van Vodafone en RTL “is ontwikkeld om mobiel gebruik leuker te maken”, aldus de uitleg van de investeringstak van RTL Nederland. “Van het gebruik van de mobiele telefoon tot en met de communicatie en de prijsstelling, bij alles is nagedacht over service en gemak.” Niet-netneutraal zijn, lijkt hier bij te horen.

Ook dit is een geval van “Mag niet”, in de woorden van PvdA-Kamerlid Martijn van Dam, een van de aanjagers van netneutraliteit in de politiek. Hij legt aan Webwereld uit dat ook positieve discriminatie neerkomt op schending van de netneutraliteit. Vodafone is in overleg met telecomtoezichthouder OPTA over de zaak Sizz.

Algemeen toegangsverbod

Het is al eerder gezegd, maar mag nog wel herhaald worden. Netneutraliteit heeft geen impact op de blokkade in Nederland van de beruchte torrentsite The Pirate Bay. Want die blokkade is door de rechter bepaald, dus wettelijk en overstijgt de netneutraliteit. En eenzelfde lot lijkt buitenlandse goksites beschoren, die immers de Nederlandse wet op kansspelen schenden. Al jaren en jaren.

Welke sites dit zoal betreft en in de toekomst nog worden, is niet goed overzichtelijk. Bovendien dreigen internetproviders aansprakelijk gesteld te worden, dus zullen zij risicomijdend te werk moeten gaan. Door een algemene blokkade in te stellen? Lijkt niet echt haalbaar voor een bedrijf dat juist toegang tot internet als kernproduct (ok, dienst) heeft.

Let op: dat aansprakelijk stellen gebeurt hier niet door een partij als Stichting Brein die dat dan via de rechter moet doen. Het mag zonder tussenkomst van de rechter. De aansprakelijkheid dreigt te worden verankerd in de wet zelf. En dan zijn overtredende isp’s niet alleen aansprakelijk maar concreet ook strafbaar.

Backbone-deals

Waar netneutraliteit een wettelijk feit is, met haken en ogen, heeft het ook nog een beperkt bereik. Letterlijk. Het geldt voor diensten die telecombedrijven bieden aan eindgebruikers. Het raakt dus niet de verkeersuitwisseling tussen infrastructuurpartijen en internetbedrijven onderling. Het staat de achterliggende partijen dus vrij om onderling deals te sluiten - of juist niet - om bepaalde soorten netwerkverkeer voor te trekken - of juist af te knijpen.

De hele keten van access providers (isp’s), peeringpartijen, backbone-providers, content-delivery networks (CDN’s) en uiteindelijk de contentaanbieders biedt genoeg opties om niet-netneutraal te zijn. En dat gebeurt in de praktijk ook. Momenteel in de Verenigde Staten waar een provider als Verizon overhoop ligt met Netflix, via diens carrier. Die grote, en naar Nederland komende, aanbieder van streaming films en tv-series weigert te betalen. Sterker nog: het stelt al jaren dat het eigenlijk betaald zou moeten worden door de isp’s.

Maar de non-neutraliteit op de backbone dreigt ook in Europa. Hier willen diverse telecombedrijven wel aan een dubbelzijdige tolweg. Of anders wel/geen doorgifte van bepaalde verkeersstromen.

Kroes’ obligate champagne

Ondertussen, in Brussel, leeft netneutraliteit ook op Europees niveau. Tenminste, een soort van netneutraliteit. Want Eurocommissaris Neelie Kroes, die over de EU-brede e-agenda gaat, ziet brood in een geheel andere benadering. Niet-afgedwongen netneutraliteit, met een uitzonderingsconstructie. Zolang internetproviders maar een ‘pure’ en neutrale optie in hun aanbod hebben, mogen ze voor de rest best gefilterde en niet-neutrale opties aanbieden.

“Ik stel niet voor om alle providers te dwingen het volledige internet aan te bieden: het is aan consumenten om met hun voeten te stemmen”, heeft de bewindsvrouw al gesteld. Zij pleit voor een champagne-optie, die dan best wat meer mag kosten, naast het aanbod van gewone Aldi-bubbels. “Als consumenten korting willen krijgen als ze maar een beperkte online diensten willen gebruiken, waarom zou je ze dan in de weg staan?”

En (letterlijk) aan de andere kant van de (internet)lijn: “We willen geen drempels opwerpen voor ondernemers die selectieve internettoegang of speciale dienstenbundels willen aanbieden, zij het voor sociale netwerken, muziek, smart grids, eHealth of wat dan ook.” Dit moet innovatie aanjagen op het gebied van telecom en internetdiensten, redeneert Kroes. “Maar ik wil wel zekerheid dat deze consumenten weten wat ze krijgen en wat ze missen."

Het bestaan van een obligate champagne-optie dient dan als goedmakertje voor geknepen, gefilterde, voorgetrokken, gesponsorde en meer verbindingssoorten. Netneutraliteit, maar dan anders. Want met 'pure', 100 procent dekkende netneutraliteit is alles veel duurder, beweert onder meer T-Mobile - alle tegenanalyses ten spijt. De Europese non-neutraliteit met champagne komt misschien al met Pasen, en dan niet eens samenvallend met Pinksteren.

Update:

T-Mobile stelt in een nagekomen reactie aan Webwereld dat het VoIP geheel níet blokkeert. Het gaat volgens de woordvoerder om p2p en andere protocollen die de gebruikservaring kunnen benadelen. VoIP-diensten zoals Ringcredible zijn gewoon te gebruiken, verzekert de woordvoerder. Dit geldt ook voor Skype dat technisch gezien p2p gebruikt. Webwereld heeft T-Mobile om een actuele lijst van de geblokkeerde protocollen gevraagd.