2017 was een ruw jaar voor veel mensen. Met racisme, seksisme, mismanagement, ongewenst gedrag, nepnieuws, valsspelen met tech, en meer ellende. Maar achter de regen schijnt de zon: het simpele feit dat we de volgende dingen als schandalen aanmerken laten zien dat we een stuk verder zijn gekomen, ook al is er nog een lange weg te gaan.

Honderd jaar gelden zou een interne memo met een uitleg dat er biologische redenen zijn dat vrouwen minder moeten verdienen dan mannen geen stof hebben doen opwaaien. Ook dingen als machtige mannen die seks verwachten in ruil voor gunsten en criminelen die zich met verkiezingen bemoeien zouden niet zo schokkend zijn geweest.

Maar in 2017, met een generatie die is opgegroeid met het idee dat de toekomst mooi en utopisch is, zijn we geschokt. Dus we zijn nog lang niet onze Star Trek-achtige beste toekomstige zelf, maar in de woorden van Jedi-meester Yoda uit Star Wars: Fouten zijn de beste leermeester. Laten we eens terugkijken en hopelijk iets leren.

1. Omstreden Google-memo

Alsof het een ironische klacht was over het seksisme in de techsector zelf schreef Google-ontwikkelaar James Damore een memo waarin hij uitlegde hoe vrouwen ongeschikt zijn voor (tech)werk (PDF). Hij stelde dat diversiteitsprogramma's falen omdat vrouwen - die neurotisch zijn, niet tegen druk kunnen en weinig ambitieus zijn - dit soort werk niet willen.

De memo was een lang verhaal, vol met kromme wetenschappelijke verwijzingen, slecht geïnformeerde logica, algeheel gebrek aan historisch besef en Damore bleek niet in staat maatschappelijke context te begrijpen. Het was in het kort een tirade met 'wetenschappelijke' onderbouwing waarom vrouwen biologisch gezien ongeschikt zijn voor technisch werk en leiderschap.

Het echte schandaal was niet zozeer de memo zelf, maar het feit dat hij serieus werd genomen. Damore kreeg van alt-right-figuren heldenstatus en Google, dat toch al problemen heeft om van zijn witte, jonge mannen-imago af te komen, ontsloeg hem met de verklaring dat de rondgestuurde memo schadelijke stereotypes bevestigde.

De man in kwestie lijkt de ophef niet te begrijpen (wat zou zijn omdat hij autistisch is) en heeft zich niet alleen ingegraven met zijn verdere verklaringen die zijn gelijk bewijzen, maar daagt ook Google voor de rechter. Hij vindt dat het machtige Google de waarheid niet kan verdragen en hem daarom ontsloeg. Terwijl iedereen snapt dat de reden voor het ontslag duidelijk zit in de negatieve aandacht die hij op Google vestigde.

2. Racistische advertenties

Facebook lag dit jaar onder vuur omdat het platform werd gebruikt om advertenties op sociaal onwenselijke manieren te segmenteren. Ook al is het tegen de wet, helpt Facebook je graag om advertenties te sturen naar bepaalde bevolkingsgroepen op basis van iets als ras, religie of andere levensovertuiging. Andersom werden bepaalde groepen op basis van demografische gegevens, overtuigingen of etniciteit weggefilterd.

Russische professionals gebruikten het grotendeels geautomatiseerde systeem om de Amerikaanse verkiezingen van 2016 te beïnvloeden, zo bevestigde Facebook vorig jaar. Die 'adverteerders' richtten advertenties, reacties en video's op bepaalde groepen om gebruikers ervan te overtuigen dat in hun ogen onwenselijk dingen gebeurden om verdeling te zaaien.

Ook racisten konden de tool gebruiken om bijvoorbeeld aangeboden woningen of vakanties te richten op specifieke etnische groepen, zoals onderzoek van Prorepublica uitwees toen het advertenties kocht om dit te doen.

Dit is niet eens een exclusief Facebook-probleem: het is een complex issue van machine learning. Code wordt verfijnd op basis van beoogde doelen, nuances worden gemist en veel automatisering wordt een afspiegeling van onze meest onwenselijke eigenschappen. Dat dit een probleem dat zich blijft voordoen de komende jaren, zo bleek eens te meer toen ProRepublica na aanpassingen van Facebook nog steeds in staat was racistische woningadvertenties te plaatsen.

3. Uber's zwijggeld

De waslijst van hoe taxivervanger Uber zich heeft misdragen is lang en divers. The Verge had een verontrustende samenvatting rond de jaarwisseling waar je alle ellende op een lange rij ziet. Gisteren kwam daar nog bij dat het bedrijf een soort zelfvernietiging gebruikte bij een inval om bewijs te verdonkeremanen. Een van de grovere schandalen was een tech-issue: na een hack lekte het bedrijf persoonlijke gegevens van 57 miljoen klanten en chauffeurs.

Het wordt erger. Ubers bestuur besloot dat de beste aanpak was om de aanvallers om te kopen en de inbraak stil te houden, in plaats van klanten en chauffeurs te informeren en te waarschuwen dat hun e-mailadressen, telefoonnummers en nummerborden gebruikt zouden kunnen worden door identiteitsdieven. Ze betaalden de aanvallers een ton zwijggeld.

De toenmalige CEO van Uber, Travis Kalanick, wist een maand na de inbraak dat het was gebeurd, maar het bedrijf hield het een jaar stil. Kalanick stapte in 2017 uit het bestuur, na een hoop klachten over het agressieve management en onder meer het terloopse seksisme dat de CEO stimuleerde. Hij begon dit jaar met het verkopen van een derde van zijn belang in Uber voor een slordige 1,4 miljard dollar.

4. Enge YouTube-video's mikken op kinderen

Het jaar van YouTube begon goed met een schandaal over een populaire YouTuber die een filmpje uploadde waarin hij iemand die zelfmoord had gepleegd in beeld bracht. Vorig jaar lag het videobedrijf onder vuur omdat mensen de filters die het bedrijf heeft om te voorkomen dat verontrustende filmpjes door kinderen te zien zijn omzeilden.

Video's met inhoud die er speciaal op gericht leek om tere kinderzieltjes te beschadigen, glipten zo langs de beschermende middelen die Google gebruikt. Het ging bijvoorbeeld om tekenfilmfiguren die kinderen herkennen - en thumbnails die er onschuldig genoeg uitzien - die in een gewelddadige omgeving werden gedeponeerd.

Volgens het bedrijf is het zeldzaam dat zulke video's langs hun filters glippen. Maar dit is nog meer bewijs dat we momenteel nog niet kunnen vertrouwen dat machines doen wat we eigenlijk willen, zoals het behoeden van kinderen voor enge films, het herkennen van nepnieuws of bepalen wat discriminerend of beledigend is.

5. Censuur door 'technische fout'

In 2017 staken er diverse schandalen de kop op over seksueel wangedrag, grotendeels omdat vrouwen zich door #MeToo gesterkt zagen om eindelijk naar buiten te treden. Zoals vrijwel elke vrouw je kan vertellen, was onwenselijk gedrag niks nieuws. Het nieuwe was de cultuuromslag dat klachten serieuzer worden genomen en dat mensen de moed namen om naar buiten te treden.

Het was een verrassing - hoewel het inmiddels geen verrassing meer zou moeten zijn - dat Facebook besloot een groep te sluiten van comédiennes die erop reageerden met grappen en reacties. Daarnaast werden vrouwen die reageerden op vijandige posts van mannen van het netwerk geschopt, terwijl de vijandige posters hun gang konden gaan.

Facebook stelde dat dit het gevolg was van een technisch probleem dat snel zou worden opgelost. Comédienne Marcia Belsky nam de proef op de som en plaatste een bericht met "Men are scum", wat tot een ban leidde, terwijl een post "Women are scum" bleef staan. Ondertussen heeft Twitter een soortgelijk probleem, met Nazi's die ongestraft haat spuien, terwijl accounts van mensen die zich verdedigen worden gesloten.

6. Corruptieproces Samsung-baas

In Zuid-Korea is Samsung nog een grotere aanwezigheid dan hier. Het enorme bedrijf vormt samen 15 procent van de totale economie van het land. Dus het schandaal over het verduisteren van geld en beïnvloeden van politici waarbij de president van het land en het hoofd van Samsung, Lee Jae-yong, betrokken waren speelde zich daar uitgebreid af in de media.

Het hele land was geboeid. Het schandaal en de rechtszaken die volgden duurden enkele maanden, waren de aanleiding voor rellen en het betekende het einde van een presidentschap. Het liep af met een veroordeling en een celstraf van vijf jaar.

Lee Jae-yong leidde het bedrijf sinds 2014 nadat zijn vader een hartaanval had gehad. Hij werd schuldig bevonden aan omkoping van ambtenaren, inclusief de president zelf, en voor het beïnvloeden van de overheid om een fusie te steunen. Hij werd ook veroordeeld voor het plegen van meineed, verbergen van criminele omzet, verduistering en verbergen van bezittingen in het buitenland.