Google kreeg vandaag de hoogste boete die het ooit heeft gekregen: 4,34 miljard euro voor machtsmisbruik met Android. De EC vindt het namelijk onterecht dat Google fabrikanten die voor Google's versie van Android kiezen daarbij ook Google-apps verplicht moeten installeren, waardoor Google een te dominante marktpositie heeft verkregen.

Geen concurrentievoordeel

De mededingingsautoriteit van de EU vindt de verplichting van Google Zoeken en browser Chrome als voorwaarde om een Google Play-licentie te krijgen kwalijk. Ook het betalen van fabrikanten en operators zodat ze Zoeken voorinstalleren en het verbieden dat fabrikanten die Google Android gebruiken toestellen met AOSP uitrollen zijn punten waar de EC moeite mee heeft.

De commissie rekent de tijdsduur van deze schending mee; Google begon in 2011 met deze verplichting. Eurocommissaris Verstager hierover in een verklaring: "Deze praktijken hebben concurrenten de kans ontzegd om te innoveren en te concurreren naar verdienste. Ze hebben de Europese consumenten de voordelen ontnomen van effectieve concurrentie in de belangrijke sector van mobiele diensten. Volgens de antitrustregels van de EU is dat illegaal."

Het is niet de eerste keer dat Google op de vingers werd getikt door de autoriteiten. Een terugblik.

Google Shopping

Vorig jaar kreeg Google al een recordboete van de Europese Commissie wegens het bevorderen van de eigen Shopping-resultaten, waarmee andere prijsvergelijkers werden benadeeld. Google moest 2,4 miljard euro ophoesten en zijn praktijken binnen 90 dagen aanpassen, op straffe van een aanvullende straf van 5 procent van de dagelijkse wereldwijde omzet per dag, wat neerkomt op een slordige 12 miljoen euro per dag.

Lees ook: Dit zijn de vele vijanden van Google

Vestager prees toen nog Google's producten en diensten die ons leven positief hebben veranderd. Maar: "Het ging er Google echter niet gewoon om met zijn prijsvergelijkingsdienst klanten aan te trekken door zijn product beter te maken dan dat van zijn concurrenten. Google heeft veeleer zijn machtspositie als zoekmachine misbruikt door zijn eigen prijsvergelijkingsdienst te promoten in zijn zoekresultaten en die van concurrenten onderaan te plaatsen."

Klagende partijen als Yelp en TripAdvisor maakten deze campagne die Google vroeg om anders te kijken naar zoekresultaten:

Wifi-sniffen

Over de hele wereld kwam Google in de problemen door het sniffen van draadloze netwerken. Dat deed het bedrijf met rondrijdende streetview-auto's die ook meteen SSID's en MAC-adressen oppikten van omwonenden en dat is in strijd met de privacywetgeving van vrijwel alle landen waar de auto's rondreden.

Onder meer in Nederland probeerde Google in te brengen dat SSID's en MAC-adressen geen persoonsgegevens zijn, maar de CBP, de toenmalige Autoriteit Persoonsgegevens, vond dat naar apparaten of individuen herleidbare gegevens wel degelijk identificerend zijn. In onder meer de VS, Engeland, Noorwegen en Nederland volgden onderzoeken, tikken op de vingers en boetes variërend van tienduizenden tot miljoenen euro's.

Safari-debacle

Google moest 22,5 miljoen dollar ophoesten voor privacyschending bij Safari. Als gebruikers van de Apple-browser instelden om niet gevolgd te willen worden, was er wel een uitzondering mogelijk via het accepteren van webformulieren, zodat ze bijvoorbeeld een Facebook-like konden maken. Google wilde het gebruikers van de browser makkelijk maken om een +1 (de 'like' van het sociale netwerk Google+) te geven aan pagina's en gebruikte daarom een work-around.

Google gebruikte deze work-around voor zijn advertentiebedrijf DoubleClick en maakte een JavaScript-aanpassing in advertenties om zo de automatische cookieweigering te omzeilen. Het was volgens Google de bedoeling dat de cookie enkel zou bevestigen dat gebruikers waren ingelogd bij Google-diensten, maar het effect was dat bijna een kwart van de advertentiebedrijven Safari-gebruikers alsnog kon volgen via cookies die van het DoubleClick-domein afkomstig waren, inclusief tracking-cookies.

Gewijzigde voorwaarden

In 2012 combineerde Google de gebruikersvoorwaarden van diensten tot één document, volgens het bedrijf omdat deze consolidatie transparanter is, maar volgens privacywaakhonden zodat Google makkelijker datasets kan combineren en verkopen. Onder meer de Nederlandse CBP nam aanstoot aan de nieuwe regeling en na dreiging van sancties paste Google zijn beleid aan.

In Frankrijk kreeg het bedrijf een boete van wel 150.000 euro. Erger was waarschijnlijk de verplichting om enkele dagen op de thuispagina van Google de privacyschending op te biechten. Google moest op de Franstalige zoekmachine onderstaande boodschap melden direct onder de zoekknop:

Streetview-leugens

Het wifisnif-debacle kreeg nog een staartje toen sterke vermoedens ontstonden dat het verzamelen van al deze persoonsgegevens willens en wetens was gebeurd. De maker van de auto's die dit 'per ongeluk' deden is ook de auteur van Netstumbler en gespecialiseerd in wifi-sniffen. Dat maakt het verhaal dat het een foutje was een stuk minder geloofwaardig.

Onder meer de Britse Autoriteit Persoonsgegevens ICO eiste opheldering van het zoekbedrijf over de gang van zaken. "Tijdens het onderzoek vertelde Google ons specifiek dat het dataverzamelen per ongeluk is gebeurd, maar als dat niet het geval is dan is dat duidelijk een andere situatie dan wat aan ons is doorgegeven in 2010 ", aldus een brief van de privacywaakhond. Ook het niet verwijderen van verzamelde gegevens leidde tot boetes.

Onder toezicht

Geen financiële boete - in eerste instantie tenminste - maar de zaak die Google tot 2031 streng toezicht van de FTC opleverde, ging om de grootschalige privacyschending van Google's toenmalige sociale netwerk. Al voordat Google+ concurrent Facebook naar de kroon probeerde te steken, kwam Google met het sociale netwerk Buzz.

Om het netwerk een impuls te geven, bedacht het bedrijf een truc: iedere gebruiker kreeg automatisch contacten toegevoegd gebaseerd op de e-mails en chats die de persoon via Google-diensten voerde. Zo kwamen Buzz-gebruikers in een kant-en-klaar netwerk terecht van mensen die ze toch al kende, met als keerzijde dat meteen bekend werd met wie mensen allemaal communiceerden.

Klanten waren boos, privacywaakhonden begonnen rond te snuffelen en er werden zelfs rechtszaken aangespannen door gefrustreerde Buzz-gebruikers. Na twee maanden probeerde Google de imagoschade te beperken door gebruikers hun privacyinstellingen opnieuw te laten bevestigen. De Amerikaanse telecomtoezichthouder FTC eiste dat Google voortaan duidelijk is naar klanten over privacyregels en houdt het bedrijf tot 2031 onder expliciet toezicht.