Verschillende economen en operators vinden dat het ministerie van Economische Zaken (EZ) te traag is met het veilen van het mobiele spectrum. Ze pleiten ervoor om alle frequenties die tussen nu en 2017 vrijkomen, volgend jaar of in 2012 al te verdelen, tijdens één grote megaveiling.

Op die manier wordt de onzekerheid in de markt geminimaliseerd en is de kans het grootst dat operators flinke investeringen doen in mobiel breedband zoals 4G-netwerk LTE. Dat werd duidelijk op het telecomseminar ‘Wie biedt?’ afgelopen maandag, georganiseerd door KPN.

EZ: twee veilingen

Hiermee nemen de telecom-insiders een voorschot op de marktconsultatie die EZ deze week publiceerde. EZ stelt zelf minstens twee verdeelmomenten voor: één in 2011 of 2012 en één in 2015. Bij de eerste veiling gaan de huidige GSM-frequenties in de 900 en 1800 band onder de hamer, evenals het door KPN aan de overheid teruggegeven Telfort-spectrum en het forse restant dat overbleef na de 2,6 GHz-veiling afgelopen april.

In 2015 zouden dan de 2,1 GHz-frequenties van de huidige umts-licenties geveild worden. Het resterende blok, de cruciale 800 MHz frequenties, het zogenaamde digitale dividend, zou tijdens een van deze twee veilingen worden meegenomen, afhankelijk van wanneer ze echt helemaal beschikbaar zijn voor mobiel gebruik, aldus EZ.

Beter één megaveiling

Maarten Janssen, hoogleraar economie te Wenen en Rotterdam, vindt echter dat de overheid daardoor de mobiele markt eerder schade berokkent dan stimuleert. Zijn heldere advies: “Alles in één keer veilen!” Dat minimaliseert onzekerheid en maximaliseert investeringen én concurrentie, concludeert Janssen.

Onderzoek in andere Europese landen wijst uit dat mobiele toetreders zelden meer dan 5 procent marktaandeel behalen. En hoe later nieuwkomers als Tele2 en UPC/Ziggo de verzadigde Nederlandse mobiele markt betreden, des te kleiner de kans dat ze structureel kunnen concurreren met KPN, Vodafone en T-Mobile. Tele2 en de kabelaars zijn volgens Janssen relatief goed gepositioneerd, omdat ze al bekend zijn op de telecommarkt.

800/900 MHz cruciaal

Maar juist de nieuwkomers hebben grote behoefte aan lage frequenties uit de 800 en 900 Mhz-band. Alleen hun blok in de 2,6 GHz-band, dat ze dit voorjaar verwierven, is niet voldoende om landelijk LTE uit te rollen. 2,6 GHz werkt goed in de stad, maar het vereist te veel antennes om grote plattelandsgebieden te kunnen dekken.

Ook het onderzoeksbureau Ecorys concludeert in het rapport “Mobile spectrum policy in the Netherlands” dat één megaveiling voor alle mogelijke frequenties de beste optie is. Het onderzoek was gedaan in opdracht van KPN en werd op het seminar gepresenteerd.

Wel of geen caps

Marcel Canoy, onderzoeker bii Ecorys, pleit er bovendien voor om de beperkingen (caps) op hoeveel spectrum partijen kunnen bemachtigen geheel te schrappen. Dat dan de bestaande operators al het spectrum zouden kunnen verkrijgen, is geen bezwaar. “In deze markt is innovatie belangijker dan nieuwe spelers. In de telecommarkt is het makkelijker te corrigeren voor te weinig concurrentie dan voor te veel.”

Janssen denkt echter dat een cap wel noodzakelijk is om ruimte te bieden aan nieuwkomers. Die beperking kan overigens best aan elke partij, oud of nieuw, worden opgelegd, zoals ook EZ voorstelt.

KPN, T-Mobile en toetreder Tele2 zijn in elk geval ook voor één grote veiling in 2012, melden deze providers desgevraagd. Vodafone heeft nog niet gereageerd op een verzoek om commentaar.

EZ wil nog niet inhoudelijk ingaan op het één-veiling scenario. De marktconsultatie over de toekomstige spectrumbeleid loopt tot begin oktober. Het is vervolgens aan een nieuw kabinet om knopen door te hakken, benadrukt het ministerie.