Amsterdam neemt de meest vergaande maatregelen, zei wethouder Erik Wiebes deze week. Het herstel staat immers onder leiding van Henk de Jong. Die is gemeentesecretaris, maar dat klinkt zo lullig dus hij is ook 'algemeen directeur' en, by the way, 'ambassadeur'.

Interwebs

Man van de wereld, en dus mag deze druk bezette topambtenaar zijn tijd verdoen met twitteren. We wierpen gisteren een blik op de tweets van mijnheer De Jong. Eerst kwam dit: Directeur Communicatie grapt: "ik heb een weblog, maar dat weet niemand". Terwijl ze zich overigens serieus met social media bezighoudt." [SIC]

En vervolgens twee uur later: "Op veler verzoek plek blog directeur Communicatie http://intranet.amsterdam.asp4all.nl/communicatie/"

Ofwel, degene die Amsterdam uit het ICT-moeras moet trekken weet niet het verschil tussen internet en intranet. Detail, geen importantie, toch? Wel belangrijk: Henk de Jong stelde Claudia de Andrade aan als CIO van de stad en moest haar na koud een jaar kwijt toen het wethouder Wiebes (en dus De Jong zelf) te heet onder de voeten werd.

Hoe ging het in grote lijnen? Het nieuwe college van B&W (VVD, PvdA, GroenLinks) wilde (exact) 100 miljoen euro uittrekken voor ICT-herstel en om tot een besparing van 22 miljoen te komen op de veel te hoge jaarlijkse lasten en om puinhopen te ruimen. Er kwam een Realisatieplan van CIO Claudia de Andrade. Dat werd een Uitvoeringsplan waarvoor 94 miljoen op tafel moest komen. Nog begin december pleitte Wiebes vurig voor die 94 miljoen.

Gevalletje WC-Eend

Webwereld beschreef het drijfzand waarop het plan gebaseerd was. De gemeenteraad sputterde vervolgens tegen bij de behandeling van het plan en Wiebes kreeg zijn geld niet. Wel wist hij met uiterste argumenten 22 miljoen los te peuteren.

Maar al in augustus 2010 had Henk de Jong persoonlijk een 'scan' laten uitvoeren van dat fraaie plan door McKinsey, 70.000 euro vergend. Raadslid Carlien Roodink (D66), die met Arco Verburg (PvdA) en Werner Toonk (VVD) probeert om zicht te krijgen op de ellende, zegt tegen Automatisering Gids van vandaag: "Wij als WC-Eend bevelen u WC-Eend aan. Het etaleert de onmacht van de gemeente, het is heel veilig om je op McKinsey te beroepen."

Maar toen Wiebes op 1 december kwam pleiten voor die enorme berg geld, verzweeg hij het McKinsey onderzoek van augustus. Die scan hielden hij en De Jong achter. Begrijpelijk, want McKinsey stelde vast dat er sinds haar 'Doorlichting ICT' in 2008 weinig opgeschoten was met verbetering. En ook: "Het Realisatieplan is voornamelijk een ‘informatieplan’ terwijl de grootste uitdaging een transformatie van de organisatie is."

Achtergehouden

Dat is de angel van het verhaal, maar wie is de baas van de organisatie? Precies, mijnheer De Jong die alle reden had om de politiek niet goed te informeren. En financieel was het een puinhoop volgens McKinsey. Het aantal contracten moest maar liefst 50 procent omlaag, de prijzen met 5 procent.

Wel zou 80 procent van de 16.000 werkplekken met 'thin clients' uitgerust moeten worden, wat overigens maar 2 miljoen zou opleveren. De besparingen zouden in totaal moeten uitkomen op 21 miljoen, inclusief een kleine 7 miljoen opgenomen voor vermindering van de zogenaamde 15.000 applicaties. McKinsey stelde al vast: "Beperkt onderbouwde inschatting, met beperkt inzicht in omvang applicatieportfolio – besparing lijkt aan hoge kant." Kortom, exact het 'drijfzand' waarover Webwereld schreef.

Luxe schrappen

De grootste besparingen komen overigens uit simpele dingen: het schrappen van 'luxe' voor de Amsterdamse ambtenaren: minder werkplekken per ambtenaar (van 1,3 naar 1,1), minder mobiele telefoons, minder bellen in het buitenland en halvering van het aantal printers van nu 2.400.

Geen wonder dat De Jong en Wiebes, geholpen door commissievoorzitter Fjodor Molenaar van collegapartner GroenLinks, uit alle macht de schuldvraag en het 'terugkijken' trachtten te voorkomen afgelopen woensdag. En vandaar ook dat de scan van McKinsey pas vlak voor de vergadering naar de raadsleden werd gestuurd.

Ze hadden het rapport merkbaar niet gelezen en zullen zich nog eens achter de oren krabben als ze dat wel doen. Zo zullen ze zich afvragen waarom mijnheer Robert Carsouw van McKinsey in een vergadering van de Commissie EZ van 1 december zijn scan heeft verzwegen. Geintje?

En dan is nog de vraag wat McKinsey heeft opgemerkt over het functioneren van CIO Claudia de Andrade die mede dankzij McKinsey op har positief kwam. Dat staat niet in het vrijgegeven rapport, maar uiteraard hebben McKinsey en De Jong daarover gesproken.

WC Eend

Stilaan bekruipt me het gevoel dat zij het weliswaar niet goed deed, maar dat ze niet de oorzaak was van de ellende. Ze was niet bij machte om tegen de bestuurlijke machten te vechten met de juiste middelen. Vandaag publiceert Automatisering Gids over het wegsturen van een affaire van een directeur van voip-leverancier IsraPunt die tegelijkertijd projectleider was binnen de gemeente Amsterdam.

Ofwel, nog een gevalletje '1 april, WC Eend in je bil' onder toeziend oog van het bestuur van Amsterdam. De Andrade heeft daar een eind aan gemaakt, wellicht onhandig, maar een juist besluit. Hebben De Jong en Wiebes haar geslachtofferd om het eigen blazoen schoon te houden?

En nog iets, voor al die ict'ers in Amsterdam die wel goed werkende systemen op een integere wijze maken en onderhouden: er gaat bewonderenswaardig veel goed met ICT in de hoofdstad, onder zo'n beroerde leiding. Dat is mirakels...