Overheidsinstellingen maken in toenemende mate gebruik van het sociale netwerk Yammer om een eigen platform te creëren waarin (beleids)ambtenaren en bestuurders onderling berichten kunnen uitwisselen, samenwerken aan beleidsdocumenten en elkaars agenda kunnen delen. De Amerikanen kunnen die gegevensuitwisselingen inzien omdat Yammer een Amerikaans bedrijf is en dus met oog op terrorismebestrijding onder de Amerikaanse wet valt, meldde het Nederlands Dagblad eerder deze week.

Overheden waar ook ter wereld houden vooral sociale media platforms in de gaten, niet alleen vanwege terrorismebestrijding, maar ook om gevallen van criminaliteit vroegtijdig te ontdekken. Zo heeft Facebook geautomatiseerde opsporing van onder meer verleiding van minderjarigen door volwassen. Die gevallen worden doorgegeven aan opsporingsautoriteiten.

'Keuze voor Yammer een blunder'

Onbekend is in hoeverre Yammer, onlangs door Microsoft werd ingelijfd, aan de Amerikaanse autoriteiten toegang geeft tot gegevens, maar onder de beruchte Patriot Act mag de Amerikaanse overheid het netwerkverkeer dat via Amerikaanse servers gaat of door Amerikaanse bedrijven wordt gefaciliteerd inzien. Dat overheidsinstellingen in Nederland niettemin hebben gekozen voor Yammer als social medium platform verbaast de Tweede Kamerfractie van GroenLinks.

“Ongeacht de informatie die precies in Amerika beschikbaar is, is dit natuurlijk een blunder van jewelste van de Nederlandse overheid", zegt Arjan El Fassed, Tweede kamerlid namens GroenLinks. “Onder het mom van terrorismebestrijding kunnen de Amerikaanse autoriteiten in onze gegevens rondneuzen, zonder dat ook maar iemand dit controleert. Dat is onverantwoord. Ik wil precies weten hoe dit heeft kunnen gebeuren en welke gegevens het betreft."

Opnieuw Kamervragen aan Teeven

El Fassed heeft vragen gesteld aan staatssecretaris Teeven over deze zaak. Eerder ving El Fassed bij Teeven drie maal bot bij zijn pogingen om te kunnen achterhalen hoeveel opvragingen de Nederlandse overheid doet bij social media als Hyves, Twitter en Facebook. “Teeven weigert tot nog toe cijfers over het aftappen van social media vrij te geven. Tegelijkertijd geeft hij de Amerikaanse autoriteiten vrij baan om naar believen Nederlandse overheidsinformatie te raadplegen. Dat is onverteerbaar, en deze misstap moet acuut worden aangepakt."

El Fassed wil weten waarom de Nederlandse overheid heeft gekozen voor een Amerikaans platform als Yammer en of daarvan de risico's wel zijn onderzocht. Ook wil hij weten welke gegevens precies door overheidsambtenaren worden gedeeld via Yammer. “Betreft het hier ook vertrouwelijke gegevens van individuele burgers? Welke maatregelen neemt u zich voor om dit lek acuut te dichten? En welke lessen leert u hieruit over informatiebeveiliging?"

Al jarenlang discussie over datagraaien VS

In de afgelopen jaren werd meerdere malen duidelijk dat de Amerikaanse overheid grote reikwijdte heeft in het inzien en opvragen van gegevens die door Nederlandse bedrijven, burgers en overheden worden toevertrouwd aan Amerikaanse ict-aanbieders. Dan gaat het met name over data die in de cloud worden opgeslagen, zoals diensten via Microsoft en Google. Zowel Teeven als minister Opstelten vinden dat een dergelijke kwestie op Europees niveau moet worden afgehandeld met de Amerikanen.

Update 11.22: Georg Ell, General Manager bij Yammer Europe, zegt in een verklaring: "Voor de Patriot Act geldt een zorgvuldige procedure waarbij de Amerikaanse overheid toegang tot informatie kan afdwingen over, bijvoorbeeld, individuen die werkzaam zijn voor organisaties met medewerkers in de VS of met als doel terrorisme of bedreigingen van de nationale veiligheid te bestrijden. Yammer zal zulke verzoeken uitsluitend inwilligen na een gerechtelijk bevel of een dagvaarding en nooit zonder tussenkomst van een rechter."