Inzet is het project Wauw! (Werkplek Amersfoort, Uw Werkplek!), waarmee de gemeente Amersfoort in totaal 1200 thin clients wil inruilen voor fat clients op het moment dat de eersten economisch zijn afgeschreven. Een omstreden plan en een dubieuze aanbesteding, die open-sourceaanhangers en coalitiepartij GroenLinks boos maakte.

Amersfoort kiest voor fat clients omdat deze meer grafische en multimediale mogelijkheden bieden en hierop ook het gewenste besturingssysteem, Windows Vista, beter draait.

Waslijst met nadelen

Echter aan de keerzijde constateert de gemeente zelf een waslijst aan nadelen. Dat blijkt uit documenten die werden vrijgegeven met een beroep op de Wet Openbaarheid van Bestuur.

Zo wordt duidelijk uit de impactanalyse (pdf) dat de migratie veel extra kosten oplevert, want er is aanpassing van de infrastructuur nodig, verwachten de experts dat hardware minder lang zal meegaan en zullen gebruikers opleiding en meer ondersteuning nodig hebben. Arbotechnisch nemen computers meer ruimte in en zullen ze meer geluid maken. Daar staat wel tegenover dat specifieke wensen beter te realiseren zijn.

Nog problematischer is het gesteld met beveiliging. Na de overstap zal het risico op malware toenemen van gering naar groot, terwijl een gering risico op diefstal van gegevens in de nieuwe situatie onbekend wordt door het ontbreken van beveiligingsbeleid. Maar het opvallendst is nog wel dat de gemeente Amersfoort in 2010 zelf CO2-neutraal wil werken en door deze overstap verwacht meer energie te gebruiken, waarbij mogelijk extra koeling bij de eindgebruikers nodig is.

Netwerkupgrade afdoende

Er valt het nodige af te dingen op de voordelen. Want hoewel uit de Amersfoort stelt dat Windows Vista eigenlijk niet op thin clients zou kunnen, denkt Microsoft zelf daar anders over. Navraag van Webwereld bij de marktleider leert namelijk dat er inderdaad zwaardere hardware nodig is, maar dat dit wel haalbaar is met thin clients.

Ook het realiseren van multimedia is niet kansloos op thin clients. Het Amersfoortse Sun Microsystems realiseert zelf dit soort oplossingen. Een woordvoerder benadrukt wel dat het dan noodzakelijk is om een kritisch naar de bandbreedte van het netwerk te kijken.

Dat doet bijvoorbeeld de Gemeente Woerden, dat sinds 2000 is begonnen met het invoeren van thin clients. Nu ook daar de roep om multimedia sterker wordt, kijken ze naar een upgrade van het netwerk in plaats van alle werkplek-pc's. Werkplekken die nu nog niet in staat zijn met audio om te gaan, worden de komende tijd aangepast om dat wel te kunnen. Voor uitzonderlijke zaken heeft iedere afdeling een goed beveiligde desktopcomputer voor algemeen gebruik.

Omstreden aanbesteding

Overigens is niet alleen de keuze voor fat clients opmerkelijk en omstreden. Er wordt ook al maanden gesteggeld over de gang van zaken rond de aanbesteding. Zo wordt er in de stukken expliciet gevraagd om Windows Vista en Trend Micro oplossingen, zonder vermelding van een alternatief, iets dat volgens experts strijdig is met het non-discriminatie principe van een Europese Aanbesteding.

Naar aanleiding van kritische berichtgeving hierover werd bij de gemeente intern afgesproken om deze 'verkeerde beeldvorming' om te buigen. De media-aandacht werd meteen bestempeld als projectissue nummer 1. De vrees bestond dat er meer vragen binnen en buiten de gemeenteraad gesteld zouden worden. De raadsvragen kwamen er uiteindelijk van coalitiepartij GroenLinks, waaruit duidelijk werd dat er geen alternatieven voor Windows Vista zijn en er geen extra kosten gemoeid zijn met de vervanging van thin clients door fat clients.

Speerpunt NoIV

In de documenten is niets terug te vinden van het actieplan Nederland Open in Verbinding en lijken open standaarden niet bij de keuze centraal te hebben gestaan. Het programmabureau NoIV heeft dit signaleerd, maar daar niet op gereageerd. Volgens programmamanager Ineke Schop is het project daarvoor te laat op de radar gekomen.

Toch betekent dat niet dat er niets met de kennis gebeurt. Project Wauw! is volgens Schop wel de aanleiding dat het programmabureau nu aanbestedingen tot een speerpunt voor 2009 hebben gemaakt. Zij volgen steekproefsgewijs aanbestedingen en reageren kritisch in de hoop gedrag te veranderen. Dat zien de medewerkers van NoIV heel langzaam gebeuren.

Voor Amersfoort is dat te laat. De keuze is definitief, omdat daags voor kerst de opdracht aan Dell is gegund. Ook de periode van twee weken om via de rechter beroep aan te tekenen is inmiddels voorbij.