De mededeling van wethouder Eric Wiebes dat het Realisatieplan geheel van tafel was, verraste raadsleden gisteren tijdens de behandeling van de grote ict-problemen. Een half jaar geleden probeerde Wiebes nog bijna 100 miljoen euro bij de gemeenteraad los te peuteren voor een complete make-over van de hoofdstedelijke ict, maar kreeg toen het lid op de neus. Wiebes waarschuwde toen dat verder uitstel van een oplossing voor het ict-drama de stad wel twee miljoen per maand aan schade kon kosten.

Na een zware crash in de ict-infrastructuur in december waren de rapen gaar. Na de jaarwisseling werd door het college van B&W besloten hard in te grijpen. De toenmalige cio werd op non-actief gezet en een eerste onderzoek werd ingesteld De resultaten van dat onderzoek kwamen gisteren aan de orde in de raadscommissie.

"De controle deugde niet, de financiën niet, de inkoop niet, de aanbestedingen waren niet op orde, evenmin als de rekrutering, het contractbeheer was onder de maat, de archivering niet goed en de communicatie in de war", aldus wethouderWiebes gistermiddag over de Dienst ICT.

Instabiele diensten

Interne interim-chef John Boomgaardt schetste een nog zwarter beeld van zijn Dienst ICT. Zo deugen de ict-protocollen niet volgens hem. Vele zaken worden eigenhandig door personeelsleden gewijzigd wat 'vanuit ict-normering een kwalijke zaak is'. Verder wordt de ict-component bij algemene projecten schromelijk onderschat en ondergewaardeerd, stelde hij. Dat leidt tot instabiele of niet werkende nieuwe diensten, zoals met System Planex bij het Grondbedrijf is gebleken.

Daarnaast wordt vrijwel nergens de techniek en de vereisten goed beschreven. Daardoor lopen veranderingen en vernieuwingen spaak. "Als je gaat verbouwen terwijl bouwtekeningen ontbreken of niet goed zijn, dan loopt het mis. Bestekken en aanbestedingen zijn daardoor onvoldoende."

Ook de sturing is vaak onvoldoende, zo ging Boomgaardt door, net als de financiële verantwoording. En tot slot ontbreekt het aan de vraagkant aan coördinatie, dus elke vraag om applicaties en infrastructuur bij de Dienst ICT ontbeert bij het beantwoording een goede afstemming

Architectuur bouwen tot de zomer

Maar, aldus Boomgaardt, zelfs de meest elementaire zaken die je bij ict nodig hebt, ontbreken: "Er is geen architectuur. Tot de zomer gaan we die formuleren." Er komt ook een technisch onderzoek naar de staat van de applicaties die een beschrijving moeten krijgen. Alle projecten van meer dan circa 200.000 euro worden opnieuw tegen het licht gehouden en zo nodig afgeschote4n als de toegevoegde waarde te gering is.

Als noodmaatregel is "alles op slot gezet. Iedereen kon changes aanbrengen en deed dat ook. Op allerlei fronten formuleren we nu grenzen en normen."

Boomgaardt heeft Peter Cloo aan zijn zijde die met bureau Boer & Croon mag proberen om orde op zaken te stellen. Cloo's naam is ondermeer verbonden aan die van Tjibbe Joustra bij Landbouw en de UWV. Bij die laatste club heeft Cloo ervaring met het 'ontwikkelen en neerzetten één uitvoeringsorganisatie beheer ict, iets dat ook in Amsterdam moet gebeuren. Of Cloo nog betrokken was via Boer & Croon bij de ict-ellende bij UWV die afgelopen jaren naar buiten kwam, is niet bekend.

‘Beter Stadsdelen verplichten'

Het centraliseren van de ict blijft het doel van de gemeente Amsterdam, maar nog steeds wil de stad de stadsdelen en diensten niet verplichten om mee te doen. CDA-raadslid Lex Drooge had hier felle kritiek op: "Nog steeds staat er ‘mogen' in plaats van 'moeten’. Het is infrastructuur, die uniform moet zijn. Het is net als je in Oud-West zou toestaan dat er smal spoor ligt voor de tram en in Nieuw-West breed spoor. Je moet de regie voeren voor de hele stad."

Drooge gelooft niet dat Wiebes het lek boven heeft: "Het eindbeeld ontbreekt, er zijn nog vele onzekerheden en dus pakt het nog duurder uit straks." Er zijn meer raadsleden die aan de aanpak twijfelen, zoals Arco Verburg (PvdA) die een hele serie vragen afvuurde op de wethouder, zoals over beoogde doelen en output, de ontbrekende richting en het onzekere kostenplaatje.

Verburg verbaasde zich er ook over dat nu pas bekend is geworden dat er de Dienst ICT eerder 70 procent externen had. Nu is dat 50 procent en gaat aantal gaat volgens Wiebes dit jaar verder omlaag. Verburg meent dat het totale beeld duidt op 'maar wat aanrotzooien', terwijl McKinsey nog in augustus voor de tweede keer adviseerde over het 'Realisatieplan' van 94 miljoen euro.

Gegoochel met geld

Op een vraag van VVD-partijgenoot Ger Jager naar de status van dat Realisatieplan zei Wiebes verrassend dat het geheel en al van tafel is, na eerder de indruk te hebben gevestigd dat het 'on hold' was gezet. Hij vroeg er in 2010 94 miljoen euro voor en kreeg 22 miljoen. Binnen deze 22 miljoen euro blijkt nu ook genoeg geld te zijn voor de vier miljoen euro extra kosten voor de komende maanden om ondermeer Boer & Croon te betalen. De raadsleden verbaasden zich opnieuw over het gegoochel met geld, waarover Wiebes 'achter gesloten deuren' uitleg beloofde.

Wiebes pareerde de kritiek op de stevige voornemens van Amsterdam met de opmerking dat het 'hoogste middel' nu wordt ingezet: gemeentesecretaris Henk de Jong leidt zelf onder toeziend oog van B&W het beoogde herstel en vergadert daartoe met de hoogste bazen van de diensten en stadsdelen, zoekt een nieuwe cio en laat met een aantal onderzoeken de ict van de stad in kaart brengen. Op een aantal onderdelen loopt die ict overigens wel degelijk goed, zo luidde de enige positieve boodschap.

Vragen over hoe het zo fout kon lopen en waarom Wiebes en De Jong nog een jaar lang met ondermeer advies van McKinsey bleven dwalen, werden niet beantwoord. De tijd ontbrak voor een debat met terugblik, aldus de commissievoorzitter. In juli vertellen Wiebes en De Jong hoe het verder moet, in september moet duidelijk zijn wat dat gaat kosten en of Amsterdam alsnog de beoogde minimale besparing van 30 miljoen euro per jaar zal bereiken.