De gehele oppositie in de Amsterdamse gemeenteraad wil een enquête instellen naar de structurele ict-sores van de hoofdstad, meldt het Parool. Een raadsenquête is vergelijkbaar met een parlementaire enquête van de Tweede Kamer, maar dan op lokaal niveau.

Geen enquête, wel raadsonderzoek

Maar hoogstwaarschijnlijk komt die enquête er niet, omdat daarvoor de steun van een meerderheid binnen de gemeenteraad nodig is.

Die blijkt er niet te zijn omdat de collegepartijen VVD, GroenLinks en PvdA het nut van een enquête niet inzien. We is de kans reëel dat de Commissie Economische Zaken woensdag een voorzet geeft voor de gemeenteraad om een 'raadsonderzoek' te houden. Dit is een minder zwaar instrument, want er worden geen getuigen openbaar onder ede gehoord, maar er zijn hoorzittingen zonder ede achter gesloten deuren.

Puinruimen

Werner Toonk, woordvoeder voor ict van de VVD, die ook de verantwoordelijke wethouder Eric Wiebes levert, meent dat een enquête een oplossing eerder vertraagt dan dichterbij brengt: "De situatie is dramatisch, het is crisis of eigenlijk erger met ict. Maar het is flauwekul om nu betrokkenen onder ede te gaan horen. Er komt al steeds meer aan het licht over de oorzaken en Wiebes is hartstikke goed bezig om de puinzooi van de laatste 25 jaar op te ruimen.

De Noord-Zuidlijn was wel geschikt voor een enquete maar dit niet. Bovendien lieten we al een onderzoek doen door Policy Research waardoor een groot aantal ambtelijke en politieke zwakheden onderliggend aan het ict-beleid van het afgelopen decennium aan het licht zijn gekomen."

Expres niet standaardiseren

Ook Marco de Goede, raadslid van GroenLinks en bekend met ICT, meent dat onder ede weinig meer naar voren zal komen dan op andere wijze bekend zou worden: "B&W is zeer voortvarend bezig om de ict-ellende aan te pakken onder leiding van Eric Wiebes. Hem daarbij voor de voeten lopen werkt averechts."

Niettemin wil GroenLinks wel een voorstel van de oppositie voor een raadsonderzoek steunen. Wat De Goede betreft blijft dit niet beperkt tot de Dienst ICT en andere onderdelen voor automatisering: "Dit is toch bovenal een organisatieprobleem dat je met de aanpak van ICT alleen niet kunt oplossen. Zo blijken er heel veel koninkrijkjes te zijn waardoor bijvoorbeeld standaardisatie niet tot stand kan komen."

De Goede heeft er een frappant voorbeeld van, zonder namen te noemen: "Ik hoorde van twee ICT-directeuren van verschillende stadsdiensten die op een beurs besloten dat ze juist niet hetzelfde systeem moesten aanschaffen. "Als ik de ander neem kunnen we ieder onze eigen weg gaan."Dat soort emotionele argumenten is illustratief."

Wethouder Maarten van Poelgeest (GroenLinks) was in het vorige college voor ICT verantwoordelijk en vingers wijzen naar hem als hoofdschuldige. Van Poelgeest geniet echter een grote populariteit en weinigen zien zijn kop graag rollen. Wil GroenLinks hem wellicht beschermen door af te zien van een raadsenquête? De Goede: "Geen sprake van. Het loopt al 25 jaar fout sinds de koninkrijkjes eind jaren tachtig zijn gevestigd met de invoering van een stelsel van Diensten en Stadsdelen."

D66 vermoedt bedrog

De roep om een raadenquête wordt aangevoerd door Carlien Roodink van D66. Ze heeft het helemaal gehad met de wijze waarop het college en de top van de gemeente de raad keer op keer voor verrassingen stellen: "In december moesten en zouden we perse Wiebes 94 miljoen verstrekken om ICT-problemen snel tot een oplossing te brengen en nu kost dat ineens nog twee jaar. En afgelopen woensdag bij de vaststelling van de Jaarrekening 2010 en Kadernota 2012 kon het College niet zeggen welke voorzieningen er nodig waren voor 2010 en vrijdagmorgen zaten de stukken bij de post met de bedragen. De betrouwbaarheid is in het geding, en daarbij past het zwaarste middel."

Roodink beseft dat een enquête de aanpak van problemen kan vertragen, maar vermoedt dat een enquête leidt tot een diepgaande analyse waarna er een beter fundament zal liggen om de bestuurlijke sores die leiden tot de ICT-malheur hard aan te pakken.

Ze heeft overigens ook te doen met het gepubliceerde personeelsprobleem: "Hoe krijgt Amsterdam straks de zware mensen die nodig zijn als er zo'n imago is van slecht ICT-bestuur? En komen ICT'ers met Amsterdam op hun c.v. die nu in grote getale hun baan verliezen elders nog wel aan de bak?"

UPDATE 9.55 uur: reacties van PvdA en CDA

Arco Verburg, ict-woordvoerder van de PvdA is wel heel boos over de aanhoudende berichtenstroom van problemen, maar wil niet overgaan tot een enquête: "Voor de PvdA ligt de prioriteit bij het oplossen van problemen, en niet naar terugkijken naar het verleden. Met steeds weer nieuwe tegenvallers willen wij nu een breed bestuurlijk team van burgemeester en wethouders dat de problemen gaat oplossen. We willen nu eindelijk eens een plan zien dat de oplossing aangeeft, zoals je dat hoort te doen bij een hoog risicovol project, en ons informeren met voortgangsrapportages."

CDA teleurgesteld

Lex van Drooge, CDA-voorman en ervaren organisatiedeskundige, denkt dat GroenLinks wel degelijk Van Poelgeest wil beschermen: "GroenLinks vreest dat er dingen over hem boven tafel komen met een enquête die ze liever onder de pet houdt. Dus dat GroenLinks niet wil meedoen verbaast me niet."

Maar VVD en PvdA doen ook niet mee. Drooge: "Toonk en Verburg ook niet? Dat valt me tegen. Wij komen met een voorstel en dan zullen we zien of ze alsnog aanhaken. Nu Wiebes heeft gezegd dat de automatisering 25 jaar lang is verwaarloosd moeten we natuurlijk weten hoe en waarom dat zo is gebeurd om in de toekomst zulks te voorkomen."