Dat is de conclusie van een uitgebreid en kritisch rapport over KPN van MF Global, een grote Australische financiële handelaar en analist. "KPN heeft met zijn nadruk op het terugkopen van eigen aandelen en hoog dividend te weinig geïnvesteerd in zijn kernactiviteiten, te weten het vaste net in Nederland en het mobiele net in Duitsland", constateert het bureau.

Volgens deze analyse komt de nadruk van het KPN-bestuur op korte termijn winst en verhoging van de waarde van het aandeel als een boemerang terug: de vooruitzichten zijn niet goed genoeg en juist daardoor boet de waarde van KPN in. MF Global adviseert investeerders dan ook “hun zware posities in KPN te verminderen" ten gunste van andere Europese telecomgiganten.

KPN legt het af

Die doen het namelijk beter, constateert MF Global: "Nederland is het enige land in West-Europa waar de nationale dominante telecomaanbieder terrein verliest op de tv-kabel.”

De oorzaak is tweeledig: aan de ene kant kon de tv-kabel met lage investeringen, in de Docsis-3 standaard, een grote stap maken in capaciteit. Met het aanbod van zowel internet als van digitale televisie is de voorspring dusdanig dat in triple play aanbod KPN de kabel niet kan bijbenen. KPN's marktaandeel daalde van 44 procent in 2008 tot 42 procent begint 2010, en 41,5 procent exclusief glasvezel.

Er is weinig differentiatie in nieuwe diensten op breedband dus telt vooral de snelheid van internetverbindingen zwaar. Ziggo, en vooral UPC, slagen er volgens MF goed in om consumenten met marketing te overtuigen van de snelheid van hun breedbandverbindingen van 20 resp 25 Mb/s terwijl KPN op een gemiddelde van 8 Mb/s blijft steken.

Traag met uitrol glasvezel

KPN investeert te traag in glasvezel tot aan woningen (FttH) om de achterstand op de kabel in prijs/prestatie verhouding binnen afzienbare tijd in te lopen. De houding van KPN is 'conservatief', waardoor eind 2012 nog slechts 1,1 tot maximaal 1,3 miljoen woningen van glas zijn voorzien, een penetratie van 15 tot 18 procent.

Voor het tv-aanbod gaat MF Global er vanuit dat KPN ook 50 zenders biedt, maar dat is voor interactieve tv dat sinds kort landelijk beschikbaar is en niet voor Digitenne.

E-Plus achterstand groeit

Ten tweede ontmoet KPN volgens MF Global in Duitsland structurele concurrentieproblemen. E-Plus wordt geconfronteerd met een groeiende achterstand in 3G-capaciteit en -diensten en profiteert daardoor te gering van groeiende data-omzet op de Duitse mobiele markt. De concurrentie (Deutche Telekom, O2 en Vodafone) slagen er beter in om convergerende diensten aan te bieden omdat ze ook investeerden in vaste verbindingen.

Ook hier is 'onderinvestering' de oorzaak volgens MF Global. De analist acht het onwaarschijnlijk de concurrentiepositie te herstellen zonder substantiële verdere investeringen.

Ook lange termijnprobleem

MF Global zegt dat KPN als gevolg van haar conservatisme, ondanks haar voortreffelijke kostenbeheersing en kasstroom niet langer als beste jongetje van de Europese telecomklas kan worden gezien. KPN zal meer moeten investeren voor lange termijn groei en dat gaat de komende jaren ten koste van de winst. Laat KPN dit na dan zijn de druiven nog zuurder.

MF Global ziet het aandeel van de vrije kasstroom ten opzichte van de omzet de komende jaren dalen. Het koersdoel is verlaagd van 11,50 euro tot 11,20 euro. Hun telecomgeld kunnen investeerders beter zetten op andere Europese partijen die sneller groeien omdat ze minder concurrentie ontmoeten en sneller groeien in breedband. De gemiddelde groei is nog 5 procent, terwijl KPN moet inleveren.

De vraag is of het vooruitzicht op lange termijn beter wordt: in Duitsland heeft KPN minder goede vooruitzichten om in 'quadruple play' met vast en mobiel goed mee te doen. In Nederland kwamen de kabelaars heel goedkoop aan frequenties voor 4G mobiel internet.

Een mening

KPN reageert laconiek op de kritiek: “Je kunt sommige analisten soms blij maken, maar je kunt nooit alle analisten altijd blij maken. MF Global heeft een mening, andere analisten hebben ook een mening”, aldus de woordvoerder. Hij verwijst verder naar een lijst van analisten op zijn website, van wie de meeste het positief ‘koop’ advies geven.