Dat betoogde advocaat Christiaan Alberdingk Thijm van de NORMA op dinsdag in een rechtszaak tegen de staat. Norma behartigt de belangen van uitvoerende artiesten, zoals musici en acteurs.

Hij noemde het 'onbegrijpelijk' dat de minister de belangen van de rechthebbenden niet had meegewogen bij zijn besluit. Acteurs en muzikanten, zoals de bij de rechtszaak aanwezige Peter Blok en Ricky Koole, ontvangen door de besluiten van de minister volgend jaar geen vergoeding voor de reproductie van hun werk via mp3-spelers en dvd-recorders.

De vraag die tijdens het kortgeding centraal stond, was: mag de minister van Justitie bepalen dat er voorlopig geen heffingen komen op iPods en dvd-recorders met harde schijf?

Nee, vond Alberdingk Thijm: de bewindsman is daarmee zijn boekje te buiten gegaan. De motivering van de besluiten van de minister waren 'volstrekt ondeugdelijk'. Om maar geen heffing te introduceren op mp3-spelers en dvd-recorders maakte de bewindsman gebruik van gelegenheidsargumenten die niet ter zake deden. "De minister van Justitie heeft besloten dat consumenten hun kopieerwellust kunnen blijven botvieren, zonder dat zij daarvoor enige vergoeding hoeven te betalen."

De auteurswet geeft consumenten het recht om een privékopie te maken van beschermd werk (films, muziek), maar in ruil daarvoor hebben de makers wel recht op een vergoeding. Heffingen op lege cassettebandjes, videobanden, cd's en dvd zorgen ervoor dat tekstschrijvers, componisten, muzikanten en acteurs worden gecompenseerd.

Omdat consumenten vandaag de dag gebruikmaken van mp3-spelers en hd-recorders voor het kopiëren van beschermd werk, zou ook daarop volgens de auteurswet een heffing moeten komen, betoogde Alberdingk Thijm. De NORMA-raadsman wees er op dat in 17 van de 27 EU-lidstaten al een heffing bestaat op mp3-spelers en dvd-recorders met ingebouwde harde schijf. Waarom in Nederland dan niet? "Als we het erover eens zijn dat artiesten recht hebben op een compensatie waar is die dan? Show me the money."

44 miljoen euro op de plank

De advocaat namens de staat, E.J. Daalder, was het niet met de redenering van Alberdingk Thijm eens. De auteurswet en de Europese wetgeving bieden de minister wel degelijk de mogelijkheid om te bepalen dat er voorlopig geen heffing hoeft te kopen op mp3-spelers en dvd-recorders, betoogde Daalder. "De Europese richtlijn geeft een grote vrijheid aan de lidstaten. Een heffing op dragers is niet verplicht."

De minister maakt zich zorgen over de problemen bij Stichting De Thuiskopie, die verantwoordelijk is voor het verdelen van het heffingsgeld. De stichting loopt achter met het uitkeren van het geïnde geld. Eerst moet de stichting orde op zaken stellen, daarna kunnen we gaan praten over nieuwe heffingen, oordeelde toenmalig Justitie-minister Donner in 2006. Daalder: "Als de sector nog 44 miljoen euro op de plank heeft liggen, kan de minister de ogen daar niet voor sluiten."

Te gek voor woorden

Beslissingen over heffingen worden normaal overgelaten aan de door de overheid aangewezen Stichting Onderhandelingen Thuiskopiervergoeding (SONT). De zelfregulering via de SONT werkte in het verleden altijd goed, maar bij deze zaak kwamen de partijen er niet uit. "Men is het overal over oneens", vertelde Daalder. "De minister is terughoudend, maar grijpt wel in als het nodig is. En dat was nu het geval."

Bij het besluit om voorlopig geen heffing in te voeren, heeft de minister dezelfde procedure gevolgd als bij de totstandkoming van een wet. De Tweede Kamer had geen probleem met het ingrijpen door de minister, betoogde Daalder. "De bevriezing van het huidige heffingensysteem wordt breed gedragen in de Kamer. NORMA wil ingrijpen in de politieke besluitvorming."

Alberdingk Thijm wees erop dat de minister zijn besluit om het heffingstelsel te bevriezen, niet had gemotiveerd met de problemen binnen de SONT. Die problemen waren volgens de NORMA-advocaat bovendien de schuld van de FIAR, de vereniging voor de producenten van consumentenelektronica. Sinds die waren toegelaten tot het overleg was het misgegaan. "Het is te gek voor woorden dat een partij die de onderhandelingen frustreert, ervoor kan zorgen dat er nu geen compensatie aan de rechthebbenden wordt betaald."

Socialistische heilstaat

De staat kreeg in de rechtszaak hulp van de FIAR en de STOBI (de belangenbehartiger van de producenten, importeurs en distributeurs van blanco informatiedragers). "Een heffing op hardware is op het eerste gezicht misschien best redelijk", verklaarde hun advocaat Dirk Visser. "Net zo redelijk als een socialistische heilstaat waar iedereen werkt naar vermogen en ontvangt naar behoefte."

Net zoals aan een socialistische heilstaten kleven aan een heffing op hardware echter allerlei nadelen. Zo draaien de fabrikanten van hardware meestal op voor de heffing. In de praktijk blijkt het namelijk moeilijk om de heffing door te berekenen aan de consument. Zeker omdat die consument zijn mp3-speler of dvd-recorder wel in het buitenland aanschaft als die in Nederland duurder wordt.

Daarnaast is het maar de vraag hoeveel nadeel rechthebbenden ondervinden van hd-recorders, stelde Visser. "Ik gebruik mijn hd-recorder voor time shifting: ik neem programma's op zodat ik die later kan bekijken. De schade daarvan is minimaal." Bovendien vreest Visser dat een heffing op mp3-spelers en hd-recorders de deur openzet voor een groot aantal andere heffingen. "Na de mp3-speler en de hd-recorder zijn ongetwijfeld de laptop, de mobiele telefoon en usb-stick aan de beurt."

Uitspraak

Rechter Chr. Hensen doet op 8 januari uitspraak.