Volgens huisartsenvereniging VPHuisartsen is het landelijk schakelpunt (LSP) waar elektronische patiëntendossiers mee worden uitgewisseld in strijd met de Wet Bescherming Persoonsgegevens (Wbp). In februari kondigde de organisatie al aan een rechtszaak aan te spannen om het LSP te laten verbieden.

Niet alle gegevens relevant

De Wbp bepaalt dat alleen gegevens mogen worden verwerkt die noodzakelijk zijn en dat geldt niet voor volledige medische dossiers, stelt de organisatie in zijn dagvaarding van koepelorganisatie VZVZ. Met de dagvaarding start een langlopend juridische proces. De zaak zou rond het eind van de zomer voor moeten komen.

Bestuurder van VPHuisartsen en huisarts Herman Suichies vindt dat alleen informatie die van belang is voor de behandeling mag worden uitgewisseld. “In tachtig á negentig procent van de gevallen gebeurt dat al elektronisch, maar dan gaat het om medische gegevens die bijvoorbeeld belangrijk zijn voor een specialist in het geval van een verwijzing."

Een scheiding of andere privézaken

Via het LSP worden veel meer gegevens uitgewisseld tussen behandelende specialisten, onder meer de zogenoemde professionele samenvatting. Daarin worden de laatste consulten van een patiënt beschreven die mogelijk niets te maken hebben met de benodigde behandeling en gevoelige privé-informatie bevatten.

“In de gegevens die worden uitgewisseld kan informatie staan over een scheiding of over andere privéaangelegenheden die niets te maken hebben met bijvoorbeeld een vervolgbehandeling bij een longarts." Volgens Suichies is de huisarts beter bekend met de volledige medische geschiedenis van een patiënt en kan die daarom veel beter beslissen welke informatie relevant is. Bovendien komt het beroepsgeheim van huisartsen in het geding als medische gegevens op grote schaal zijn in te zien, aldus de huisarts.

Originele bezwaar terug

Het landelijk schakelpunt is in 2011 unaniem afgeschoten door de Eerste Kamer, onder meer vanwege de privacyzorgen. De senatoren vonden dat er te veel patiëntinformatie zou worden uitgewisseld. Minister Schippers van Volksgezondheid kwam daarna nog met een afgezwakt voorstel; waarin alleen informatie over medicatie zou worden uitgewisseld.

Maar dit voorstel kon de zorgen van de Eerste Kamer niet wegnemen en het landelijk EPD ging niet door. De plannen zijn toen opgepikt door artsen en zorgverzekeraars die het schakelpunt nu geleidelijk aan invoeren.

In dit plan wordt de toegang momenteel beperkt tot artsen en apotheken, maar uitvoerder VZVZ stelt in zijn businessplan (PDF) wel dat dit uitgebreid gaat worden zodat andere behandelaars toegang krijgen. En daarmee is het originele bezwaar, dat te veel privéinformatie wordt uitgewisseld met te veel mensen, weer terug op tafel.

CBP-oordeel versus de praktijk

Het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP), dat toeziet op de naleving van de Wbp, heeft het nieuwe LSP-model van VZVZ wel bekeken. “Het advies aan de Kamer destijds is achterhaald met het doorstartmodel", vertelt CBP-woordvoerder Merel Eilander aan Webwereld.

“We hebben toen beoordeeld dat er aan het voorstel geen risico's waren verbonden. Maar dat hoeft natuurlijk niets te zeggen over de praktijk." Het CBP heeft wel bedongen dat patiënten niet meer automatisch worden toegevoegd aan het dossieruitwisselingssysteem, maar expliciet toestemming moeten geven. Daarom zijn er op 1 januari miljoenen EPD's losgekoppeld van het uitwisselingssysteem.

'Opt-in geen bescherming'

Maar de huisartsen vinden dat die eenmalige opt-in die het CBP vereist onvoldoende bescherming biedt. “Je geeft als patiënt eenmalig toestemming voor het gebruik van het systeem en niet over de benodigde informatie die per geval nodig is", zegt Suichies. Zo hebben zowel patiënten als artsen geen enkele controle meer over de medische informatie die wordt uitgewisseld bij bijvoorbeeld een doorverwijzing naar een specialist.