Want ja, ik heb nu eenmaal een boek over communities geschreven en ik geloof ook nog eens in de potentie van social media. Daarom moet ik sinds kerstmis vrijwel dagelijks vertellen wat ik van haar woorden vind. Dat doe ik nog één keer. Hier. Daarna ben ik er klaar mee.

Maar eerst naar het begin. Wat heeft ze nu eigenlijk gezegd?

"De moderne mens lijkt weinig aandacht te hebben voor de naaste. Nu is men vooral met zichzelf bezig. We zijn geneigd van de ander weg te kijken en onze ogen en oren te sluiten voor de omgeving. Tegenwoordig zijn zelfs buren soms vreemden. Je spreekt elkaar zonder gesprek, je kijkt naar elkaar zonder de ander te zien. Mensen communiceren via snelle korte boodschapjes. Onze samenleving wordt steeds individualistischer. Persoonlijke vrijheid is los komen te staan van verbondenheid met de gemeenschap. Maar zonder enig ‘wij-gevoel’ wordt ons bestaan leeg. Met virtuele ontmoetingen is die leegte niet te vullen; integendeel, afstanden worden juist vergroot. Het ideaal van het bevrijde individu heeft zijn eindpunt bereikt. We moeten trachten een weg terug te vinden naar wat samenbindt."

Dat de maatschappij individualiseert, op de manier die Beatrix schetst, is een ontwikkeling die al decennia geleden is ingezet. Als mensen nu niet met hun buren praten, dan doen ze dat niet pas sinds Hyves een succes is geworden of pas sinds Twitter oprukt. Dat doen ze sinds ze minder op elkaar zijn aangewezen. Bijvoorbeeld sinds ze een auto hebben en bij simpel bij vrienden op de koffie kunnen om een vraag neer te leggen of hulp bij een probleem te vragen. Of sinds de telefoon er is waarmee familie, vrienden en collega's altijd bij de hand zijn. Dat zie ik niet als individualisering, dat zie ik als evaluerende netwerken.

Internet juist omarmen

Internet maakt het vormen en onderhouden van netwerken eenvoudiger dan ooit. Als de koningin het dus belangrijk vindt om de weg terug te vinden naar wat samenbindt, dan zou ze om die reden internet juist moeten omarmen. Want social media brengen mensen bij elkaar rondom passie, interesse, probleem, belang of wat hen anders bindt. 'Virtuele ontmoetingsplekken' en sites van 'korte snelle boodschapjes' maken het makkelijker om gelijkgestemden te vinden, ze maken het eenvoudiger om contact te houden, ze helpen bij kennisdelen, plannen maken, lol trappen en wat al niet meer.

Ooit was informatie het belangrijkste kenmerk van internet, het afgelopen decennium is daar communicatie bijgekomen. Hedendaagse media gaan over conversatie, het gesprek. Ze zorgen niet voor verwijdering, maar brengen mensen juist dichter bij elkaar. Juist de overheid zou moeten proberen moderne middelen in te zetten om burgers te informeren en te betrekken omdat de oude vormen van informatie-avonden en democratische verkiezingen steeds minder beginnen te werken en steeds meer beginnen te schuren. Waar de koningin de burger verwijten maakt, zou de overheid de communicatiemiddelen van die burger juist moeten omarmen.

Vele nieuwe communicatievormen

De wereld verandert, natuurlijk, maar probeer niet terug te verlangen naar wat was, maar de kracht te gebruiken van wat er is. Het gemeenschapsgevoel is niet veranderd, de gemeenschappen zijn veranderd. Daar zou het verhaal over moeten gaan. Wat betekent dat voor de maatschappij, de inrichting van de samenleving en hoe valt daar van te leren en profiteren?

Een paar voorbeelden uit mijn eigen leven. Dankzij nieuw media houdt mijn vader nu simpel contact per mail met zijn broer in Nieuw Zeeland waar hij in het verleden maximaal eens per jaar contact met hem had. Dankzij social media ben ik dagelijks op de hoogte van wat oude vrienden en voormalig collega's bezighoudt, waar ik ze in het verleden maar een paar keer per jaar sprak. Dankzij social media hoor ik van mensen met dezelfde hobby eenvoudig waar ik kan schaatsen, waar ik daar vroeger naar moest gissen.

En dankzij social media heb ik eenvoudig contact met beroepsgenoten en andere in media en communicatie geïnteresseerden voor kennis, werk en netwerk. En de meeste online netwerken hebben daarbij ook nog eens een offline variant. Omdat mensen degenen die ze via internet treffen ook graag in kroegen en op congressen ontmoeten. Dat blijft. Zo simpel is het.

Je moet het ervaren

Dat het lastig is om van een afstand te zien dat er andere verbanden in de maatschappij ontstaan, dat mensen wellicht enerzijds verder afstaan van de buren, maar tegelijk dichter staan bij mensen in een ander deel van het land of elders op de wereld, is te begrijpen. Want een probleem van social media is nu eenmaal dat ze 'experiental' zijn. Dat je moet meedoen om de kracht te ervaren. En daar gaat het mis met Beatrix. Die zien we niet op Facebook of Twitter. Wellicht dat het door Hyves aangeboden account uitkomst biedt ....

PS Techniek is neutraal. Dus social media zijn niet heilig. Want de mens is niet heilig. Dat zal niet veranderen. Neem in ieder geval één suggestie van Beatrix ter harte. Bel even bij de buren aan. Altijd handig als je ze in de toekomst nodig hebt omdat de suiker op is of je jezelf hebt buitengesloten ;-)