Vorig jaar november kwam het kabinet Balkenende IV met een officieel standpunt over het auteursrechtenplan van de commissie Gerkens. De regering steunde het voorstel voor een verbod op downloaden uit illegale bron, maar bezwoer tegelijkertijd dat eindgebruikers buiten schot zouden blijven. "Het kabinet wil het downloadverbod niet gebruiken om individuele internetgebruikers het leven zuur te maken, maar juist om de illegale activiteiten van commerciële partijen uit te bannen", aldus het standpunt van het kabinet.

Loze beloften

Dit zijn echter loze beloften, zo stelt de Consumentenbond in een nieuwe position paper over het downloadverbod. Ten eerste "ligt het voor de hand dat als marktpartijen van de wetgever de middelen krijgen om op te treden, zij dat ook daadwerkelijk zullen doen", schrijft de organisatie.

Ten tweede, serieuzer, is de oproep tot terughoudendheid in strijd met de Europese Richtlijnen 2001/29 en 2004/48. Die verplichten lidstaten juist om met 'passende sancties en rechtsmiddelen' auteursrechten te handhaven. "Deze sancties moeten doeltreffend en evenredig zijn en een preventieve werking hebben, aldus artikel 8 lid 1 van de Richtlijn. Voor een bijzondere bescherming van consumenten biedt de Richtlijn geen ruimte", constateert de Consumentenbond.

De conclusie: "Uit het voorgaande volgt dat het kabinet met een downloadverbod marktpartijen niet kán en niet mág verzoeken terughoudend te zijn ten aanzien van de handhaving van auteursrechten, ook niet als het consumenten betreft. Kortom, het ontzien van consumenten bij een verbod op downloaden is niet mogelijk maar wordt wel beloofd."

Onbeperkt genieten

Het 'illegaliseren' van downloaden ondermijnt volgens de Bond het vertrouwen in internet en daarmee het gebruik ervan. Plus het resulteert in het bestraffen van diegenen die ook het meest betalen voor digitale content, zo blijkt uit het TNO-rapport Ups en Downs van begin 2009.

De Bond is tevens fel tegenstander van Deep Packet Inspection (DPI) dat door de commissie Gerkens wordt 'aanbevolen' in diens rapport over dit hete hangijzer. "Feitelijk stelt het rapport voor om alle minder- en meerderjarige consumenten in Nederland 24 uur per dag, 7 dagen per week preventief digitaal te fouilleren om de beloning van artiesten zeker te stellen."

Het downloadverbod moet daarom helemaal van tafel, pleit de consumentenorganisatie. De entertainmentindustrie is aan zet om te komen met kwalitatief hoogwaardig aanbod van digitale content via nieuwe verdienmodellen, vindt de bond. Die ziet zelf een scenario "waarin de consument onbeperkt geniet, de artiest ongeremd creëert en de industrie innovatief faciliteert."

Zware lobby

De nota van de Consumentenbond is onderdeel van een zware lobby over auteursrechten die momenteel op en achter het politieke toneel plaatsvindt. Dat betreft zowel het geplande downloadverbod als de geheime onderhandelingen over ACTA, een internationaal handelsverdrag tegen namaak en internetpiraterij.

En alhoewel het auteursrechtenplan door de Kamer 'controversieel' is verklaard is het daarmee tegelijk inzet geworden van de aanstaande verkiezingen op 9 juni, evenals ACTA. En dat is te merken. GroenLinks startte onlangs al een campagne "Wanted for Downloading" tegen het geplande downloadverbod. Burgerrechtenbeweging Bits of Freedom kwam met een 'Manifest voor Digitale Vrijheid'. En vorige week vrijdag publiceerde provider XS4ALL een lijvige position paper over de juridische én technische onhaalbaarheid van internetfilters en het downloadverbod.