De Duitse gemeente hevelt zijn 15.000 werkplekken over naar Linux, en is daar na jaren werk voor bijna 87 procent mee klaar. Aanvankelijk ging die overstap ook naar applicatiepakket OpenOffice, maar dat is recent nog omgeruild voor aftakking LibreOffice. München heeft in 2003 al het besluit genomen om Windows, plus Microsoft Office, te verlaten. Na aanvankelijke vertraging, door zorgen om patenten (eind 2004) en de zoektocht naar Linux-dienstverleners (tegen eind 2005 rond), is het project toch van start gegaan.

Miljoenen minder, of meer

Eind vorig jaar wist München, met toen al ruim 12.000 desktops over, te melden dat het met zijn migratie meer dan 11 miljoen euro bespaarde. Bij die overstap is Windows zelf overigens pas als laatste aan de beurt: eerst werden applicatiepakket Office, webbrowser Internet Explorer en mailclient Outlook vervangen. Gemeentewerknemers kregen eerst op hun Windows-desktops respectievelijk Firefox, OpenOffice en Thunderbird.

Naar aanleiding van die geclaimde besparing liet Microsoft een kostenonderzoek uitvoeren door HP. Dat onderzoek, volgens Microsoft Duitsland puur en alleen bedoeld voor intern gebruik, is onverwacht in het nieuws gekomen. De belangrijkste conclusie luidt dat München helemaal niet goedkoper uit is met Linux.

Sterker nog: de Duitse stad zou maar liefst 44 miljoen euro meer hebben uitgegeven dan als het op Windows was gebleven. Dit nieuws kwam in de Duitse zakenpers en ging vervolgens in rap tempo internationaal. “Ik ben niet blij hoe dit naar buiten is gekomen", vertelt Thomas Langkabel, nationaal technologiemanager bij Microsoft Duitsland. Hij geeft in gesprek met Webwereld aan dat het bedrijf verbaasd is dat de kosteninschatting is geopenbaard.

'Misleidend'

Hij hekelt de berichtgeving over het onderzoek, dat volgens hem ten onrechte is neergezet als een wetenschappelijk onderzoek. “Dat is misleidend." De kosteninschatting voor het Linux-gebruik van München is niet door bijvoorbeeld een universiteit uitgevoerd, verduidelijkt Langkabel. “Het heeft wel een goede methodiek, een goede basis", vult hij aan.

Daarnaast is er in sommige berichten gemeld dat het HP-onderzoek de licentiekosten voor Windows zou hebben weggelaten. Juist dát is één van de grote verschillen tussen commerciële software zoals die van Microsoft en open source-software zoals Linux. “Natuurlijk zijn de licentiekosten wel meegenomen, voor Windows XP en Server 2003", verzekert hij.

Geheim rapport voor intern gebruik

Controle van de door HP geconstateerde kosten bleek in de praktijk niet mogelijk. Microsoft weigerde aanvankelijk openbare inzage in het gemaakte kostenrapport. Het was namelijk slechts bedoeld voor intern gebruik, antwoordde de Duitse vestiging van de Windows-maker, om te dienen als adviesmateriaal voor “andere projecten".

De ophef over HP's kostenclaims voor Münchens Linux-migratie dwongen Microsoft toch nog tot openheid. Lees verder op pagina 2.

Langkabel herhaalt aanvankelijk die reden voor geheimhouding en voegt daar aan toe dat er ook “interne data" is opgenomen in het huidige rapport. Wat voor gegevens dat zijn, specificeert hij niet. Inmiddels heeft Microsoft het rapport gedeeltelijk vrijgegeven. Een samenvatting ervan, gedateerd op afgelopen vrijdag, is aan het Duitse ict-vakblad Computerwoche verstrekt die het online heeft gepubliceerd (en wat onderaan dit artikel is ingebed).

Daarin trekt HP, in opdracht van Microsoft, de vergelijking tussen Linux plus OpenOffice en Windows plus Microsoft Office. Het gaat om de Linux-opstelling die München nu gebruikt en een scenario waarbij de Duitse stad zou zijn overgegaan naar Windows XP plus Office 2003. Dat klinkt anno nu als een antieke vergelijking, maar is wel valide voor de uitgangssituatie van München. Lang geleden.

Hoe dan ook migratie

“Er was hoe dan ook sprake van een migratie", legt Langkabel uit aan Webwereld. München heeft dat ook al bevestigd. De stad heeft namelijk in 2003 het besluit genomen over te stappen, omdat het toen tegen het supporteinde aanliep van het nog gebruikte Windows NT 4.0. In 2004 is München begonnen aan de migratie naar Linux. Die overgang liep nog herhaaldelijk vertraging op.

“Het doel was een migratie te vermijden", tenminste voor de langere termijn, zegt Microsofts Duitse technologiemanager Langkabel nu. Dat is volgens hem niet gelukt, want ook de gekozen Linux-distributie is tussentijds gewijzigd. München gebruikt het eigen LiMux, dat aanvankelijk was gebaseerd op Linux-distributie Debian maar later op Ubuntu 8.10 en vervolgens op Ubuntu 10.10. Die stappen zijn respectievelijk gezet in april 2005 (keuze voor Debian), december 2010 (Ubuntu 8.10) en augustus 2011 (Ubuntu 10.10).

Tussenstappen

Langkabel erkent dat ook in het geval van een Windows-keuze er inmiddels mogelijk meer migraties zouden zijn geweest. Dat omvat dan zowel de diverse service packs die voor XP zijn verschenen als de versie-opvolgers Windows Vista en 7. Hij benadrukt echter dat er goede tools zijn voor die migraties.

München pareerde het argument van migratiekosten begin vorige week door te stellen dat de tussentijds bijgewerkte Linux-installatie vergelijkbaar is met Windows 7 nu. Een vergelijking met het oude XP plus daarop Office 2003 zou dus scheef zijn. Bovendien zijn ook niet alle applicaties gemigreerd: de webtoepassingen zijn gewoon op LiMux te gebruiken, stelt Karl-Heinz Schneider, hoofd van de stedelijke ict-dienst [email protected]

'Niet allemaal' versus 'allemaal niet'

De meeste toepassingen die nauw geïntegreerd zijn met Microsoft-software kunnen middels standaardtechnieken ook vanaf een Linux-client worden gebruikt, aldus Schneider. Hij geeft ook aan dat sommige bedrijfstoepassingen inderdaad niet zijn overgezet van Windows naar Linux. Maar dat 'niet allemaal' is volgens hem door HP geïnterpreteerd als 'allemaal niet'.

Dit leidt tot de aanname in het rapport dat eenvierde van de gemeente-pc's nog altijd Windows draait. Het aantal resterende Windows-pc's onder de 15.000 werkplekken is dan ook te hoog ingeschat: de migratie is allang voorbij de 75 procent waar HP van uitgaat. Schneider stelt dat 87 procent al is gehaald.

Studie OSS-Strategie der Stadt München v1 0 - Zusammenfassung by