Er is zelfs een website opgericht waarbij je dit bedrag tot op euro nauwkeurig kan laten berekenen, om het nog maar eens extra in te wrijven. Maar wat is Bitcoin nu precies en hoe verhoudt dit zich tot blockchain technologie in het algemeen. Dit en meer lees je in de rest van dit artikel.

Bitcoin

Met het live gaan van de Bitcoin blockchain in 2009 maakte de wereld kennis met de eerste succesvolle implementatie van een cryptovaluta zonder tussenkomst van een derde partij. Dus zonder tussenkomst van een land, centrale bank of andere regulerende instantie. Om dit systeem te laten werken wordt cryptografie gebruikt om te zorgen dat één persoon, één digitale munt maar één keer kan uitgeven. Omdat er geen derde partij is die deze software host, zoals bij Uber of Facebook het geval is, wordt dit gedaan door een peer-to-peer netwerk. De Bitcoin software die op de computers van deze peers draait maakt gebruik van de rekenkracht van het netwerk om op een veilige manier de administratie van de Bitcoin blockchain te doen.

Toen Bitcoin eenmaal een aantal jaar bestond kreeg de wereld steeds meer belangstelling voor de blockchain technologie die deze cryptovaluta draaiende houdt. Mensen kregen in de gaten dat je dit voor veel en veel meer toepassingen kon gaan gebruiken dan alleen maar een digitale munteenheid. Met relatief kleine aanpassingen kan je dit soort technologie gaan gebruiken voor allerlei soorten boekhoudingen. Denk bijvoorbeeld aan de registratie van huizenbezit (kadaster), het register van de KvK, patenten of zelfs certificaten van echtheid van kostbare kunst.

Smart contracts

Het was de oprichter van het blockchain platform Ethereum die het concept van smart contracts introduceerde. Dit zijn een soort scripts die je op een blockchain kan installeren en laten uitvoeren. Op deze manier werd het spectrum aan uitdagingen dat je met blockchain technologie kon oplossen opeens nog een heel stuk groter. Laat je een smart contract op een blockchain uitvoeren dan kun je namelijk onomstotelijk vaststellen dat script X, op tijdstip Y heeft gedraaid en Z als uitkomst gehad heeft. Met deze scripts kun je in plaats van enkel het registreren van kostbare objecten zoals met Bitcoin, veel complexere logica op een decentrale en niet te frauderen manier uitvoeren.

Toen de wereld zag wat voor potentie blockchain technologie heeft barstte de hype pas echt op volle sterkte los. Het ene na het andere blockchain platform ontstond en ook het bedrijfsleven stortte zich vol op deze trend. Dit leidde toen tot het ontstaan van een tweedeling in het blockchain landschap: namelijk tussen permissionless blockchains en permissioned blockchains. In de rest van dit artikel lees je wat het verschil is tussen deze twee varianten en wat de voor- en nadelen hiervan zijn.

Permissionless blockchains

De twee bekendste blockchains ter wereld zijn toch nog wel de Bitcoin blockchain en de Ethereum blockchain. Beide blockchains zijn zogeheten permissionless (ofwel publieke) blockchains. Bij een permissionless blockchain kan iedereen ter wereld toetreden tot het netwerk. Zolang je maar voldoende rekenkracht (lees: servers) ter beschikking stelt kun je meedoen om de administratie van dit soort blockchains op peil te houden. Je bent dan een zogeheten miner, je doet samen met veel andere miners de boekhouding van deze blockchains en ontvangt in ruil daarvoor eens in de zoveel tijd een grote beloning. Dit is de figuurlijke klomp goud in de mijn, vandaar de term miner. Deze manier van de administratie doen (in blockchain termen: het consensus algoritme) wordt Proof-of-Work genoemd.

Toenemende centralisatie Bitcoin miners

Waar in de begindagen van de Bitcoin het minen voor iedere sterveling met een computer nog te doen was, is dit nu alleen nog maar economisch haalbaar als je een serverpark met gespecialiseerde hardware hebt en óók nog eens gunstig woont wat betreft de kosten van elektriciteit. In de praktijk houdt dit in dat de hardware die je nodig hebt (ASICs, voor de technici onder ons) voornamelijk door een aantal grote fabrikanten in China wordt geproduceerd. Verder is het zo dat er maar een paar plaatsen ter wereld zijn waar de elektriciteitskosten laag genoeg zijn om dit minen rendabel te doen, waaronder de hooglanden van China. Dit is een serieus risico voor het decentrale karakter van Bitcoin.

Permissioned blockchains

Voor veel bedrijven is het crypto-anarchisme van de bovengenoemde permissionless blockchains dus niet meteen een plus. Bedrijven willen controle en zekerheid. Zekerheid die indien nodig geforceerd kan worden met financiële prikkels, afgedwongen met dichtgespijkerde contracten die verdedigd kunnen worden in een rechtbank. Daarnaast willen ze blockchain oplossingen die schaalbaar zijn, die véél transacties per seconde kunnen verwerken. Gelukkig voor deze en vele andere bedrijven zijn er inmiddels talloze blockchain technologieën die op deze trend inspelen. Eén van de eerste bedrijven die zich op dit terrein begaf is MONAX, voorheen bekend als ERIS. Daarnaast zet IBM op dit gebied in op het Hyperledger project en is Microsoft vooral gefocust op het Enterprise Ethereum project. Zoveel mensen, zoveel wensen. Zoveel wensen, zoveel blockchains.

Ons kent ons

De blockchains die in de bovengenoemde behoefte voorzien worden geschaard onder de noemer "permissioned" blockchains. Bij een permissioned blockchain moet je toestemming krijgen om toe te treden tot het netwerk en mee te beslissen over de administratie binnen de blockchain. Dit houdt in dat de partijen die de administratie doen, de zogeheten validators, een beperkte club vormen en van elkaar weten wie ze zijn. Omdat er dus niet zomaar ongevraagd nieuwe leden kunnen toetreden, kan er in plaats van het minen met speciale hardware, nu simpel gezegd gewoon gestemd worden over de juistheid van de transacties. Al met al zorgt dit ervoor dat de administratie op een veel efficiëntere manier gedaan worden dan bij permissionless blockchains.

Proof-of-stake consensus

Als extra stok achter de deur wordt er binnen het netwerk vaak voor gekozen om deze validators geld in te laten leggen, wat ze dan weer kwijtraken als ze de boel belazeren. Vaak is het echter al voldoende dat de validators een intrinsieke motivatie hebben om het netwerk eerlijk draaiende te houden. Vrijwel altijd zijn het namelijk de samenwerkende bedrijven zelf die één of meerdere servers draaien die het blockchain netwerk in stand houden. Omdat iedereen in het netwerk eigenlijk een belang (stake) heeft bij het in stand houden van een eerlijke administratie, wordt deze manier van consensus bereiken Proof-of-Stake genoemd.

De Voor- en Nadelen van Permissioned Blockchains

Over het geheel bekeken bieden permissioned blockchains bedrijven de volgende voordelen:

  • Wettelijk bindende afspraken: Omdat iedereen in het netwerk van validators bekend is kunnen duidelijke en wettelijk bindende afspraken tussen deze partijen worden gemaakt. Op deze manier kunnen bedrijven die meedoen en de eindgebruikers/klanten elkaar aan de gemaakte afspraken houden. "Wil je de boel belazeren of bepaalde transacties niet doorvoeren? Tot ziens in de rechtbank!"
  • Schaalbaarheid: Het Proof-of-Stake consensus algoritme is vele male efficiënter en zorgt ervoor dat er in huidige veelgebruikte permissioned blockchains zoals MONAX tenminste 750 transacties per seconde kunnen plaatsvinden. Dit terwijl het Bitcoin netwerk de harde limitatie heeft van 7 transacties per seconde (wereldwijd!).
  • Meer Privacy: Omdat je de toegang beperkt voor buitenstaanders stel je de data op de blockchain niet openlijk toegankelijk voor iedereen ter wereld. Het behoeft geen verdere uitleg dat dit een absolute vereiste kan zijn voor veel business cases.

Zijn er dan voor bedrijven ook nadelen van permissioned blockchains versus permissionless blockchains? Absoluut. Tot op de dag van vandaag zijn permissionless blockchains als Bitcoin en Ethereum de enige echt bewezen use cases. Deze blockchains worden "in het wild" gebruikt door echte mensen, met echte belangen (geld) en worden getest en aangevallen door hackers die uit zijn op geldelijk gewin. Ondanks dat er veel negatieve publiciteit is geweest rondom bijvoorbeeld Mt. Gox bij bitcoin of the DAO bij Ethereum, heeft de techniek zelf de tests glansrijk doorstaan en is er juist sterker door geworden. De permissioned blockchains zijn nog in een veel vroeger stadium en zijn nog niet aan zulke rigoureuze real-life tests onderworpen. Dit zal uiteindelijk geen showstopper zijn, maar wel is het zo dat de permissioned blockchains zich op dit gebied nog zullen moeten gaan bewijzen.

André van der Heijden is blockchain specialist bij Achmea. Achmea investeert veel tijd in innovaties zoals blockchain en is altijd op zoek naar techneuten die de toekomst een stap voor zijn.