Perens fungeert daarom als een zelfbenoemde woordvoerder voor de 'little guy', de Linux-enthousiast die diep in de loopgraven van bedrijven en thuis op zijn eigen computer open source een warm hart toedraagt. WebWereld zocht hem op in zijn huis in de universiteitsstad Berkeley in Californië en sprak over Perens' offensief tegen de commercie en de dreiging van patenten tegen open-source.

Perens draait al jaren mee in de open-sourcewereld. Hij voert onder meer de redactie over de 'Bruce Perens' Open Source Series' boeken, waarvan er inmiddels elf zijn verschenen. Daarnaast is hij voorzitter van het Desktop Linux Consortium, is hij een van de initiatiefnemers van de nieuwe UserLinux distributie en zit hij in de raad van commissarissen van Open Source Risk Management (OSRM), een bedrijf dat verzekeringen verkoopt om bedrijven en softwareontwikkelaars veilig te stellen tegen patentclaims.

UserLinux bereikte op 1 september een belangrijke mijlpaal, toen de eerste cd's van de bèta van de distributie beschikbaar kwamen. De software is op zijn beurt weer bijna volledig gebaseerd op Debian, een Linux-distributie die in theorie een alternatief vormt voor Red Hat en Suse. Maar de software wordt weinig gebruikt omdat te weinig consultants en leveranciers hem ondersteunen.

'Superieur'

"UserLinux is in feite een nieuwe ingang in de gebruikersgroep van Debian," vertelt Perens. "Debian is een stille speler geweest. Debian telt meer dan duizend vrijwilligers die als ontwikkelaars werken. Het ontbreken van commerciële ondersteuning is het enige stukje van de puzzel dat ontbreekt. Verder is het een superieure Linux-distributie."

Red Hat en Suse, de twee de facto standaarddistributies in Linux, verkopen hun ondersteuning in combinatie met de Linux-software. Het nieuwe van UserLinux zit hem dan ook niet in de software zelf, maar in de ondersteuning.

Perens wil af van de gedwongen winkelnering van Suse en Red hat. UserLinux grijpt terug naar de idealen van open source en geeft zijn software gratis weg. Wie ondersteuning zoekt, kan terecht bij een aantal gecertificeerde, onafhankelijke dienstverleners. "Uiteindelijk wil ik een dusdanig fijnmazig netwerk hebben dat we iemand hebben die zich specialiseert in tandartsen in de staat Minesota."

Kritiek

Er is echter kritiek op het initiatief van Perens. De software onderscheidt zich in de eerste plaats van Red Hat en Suse door een lagere prijs. Analisten betwijfelen of gebruikers in de 315 euro die zij minimaal voor de software betalen, genoeg aanleiding zien om over te stappen. Bovendien krijgen zij voor het extra geld een pakket dat de zegen van enkele grote it-bedrijven heeft.

Woordvoerders van HP, IBM en CA, alle drie grote Linux-aanhangers, antwoorden desgevraagd dat zij UserLinux niet op korte termijn gaan ondersteunen. HP en IBM zeggen in een reactie dat zij vrezen dat de nieuwe distributie alleen maar tot verwarring zal leiden. Zonder die ondersteuning zullen grote ondernemingen er niet over peinzen over te stappen.

Perens wuift die kritiek echter weg: "Een hoop gebruikers zijn ontevreden met Red Hat en Suse. Ik ben door diverse bedrijven benaderd die voelen dat Red Hat of Suse ze niet belangrijk vinden. Zodra je meer gespecialiseerde eisen gaat stellen aan die software, daalt de klanttevredenheid."

"Zogenoemde early adopters hebben weinig behoefte aan dienstverleners die hun handje vasthouden. UserLinux zal in 2004 verkocht worden aan die early adopters. Het zal nog een aantal jaren duren voordat we verkopen aan gebruikers die alleen spullen kopen wanneer IBM hun handje vasthoudt. Daar zijn we tevreden mee."

Succes

"Waarom is Linux succesvol geworden? Dat is niet gebeurd omdat IBM zich in een vroege fase met de ontwikkeling ging bemoeien, dat is juist gebeurd omdat zij zich er pas laat bij aansloten. Het proces van open source ontwikkeling heeft ons hier gebracht."

"We moeten een gemeenschap rond UserLinux opbouwen tot we een punt hebben bereikt dat we naar Oracle kunnen stappen en zeggen: 'We hebben gebruikers, er is een reden om dit te ondersteunen.' Ik bel Larry Ellison niet nu al op want dat zou dom zijn. Er is geen praktische reden voor Oracle om dit te doen totdat er klanten zijn. Ze moeten het niet uit speculatie doen."

De ontwikkeling van UserLinux is het antwoord van de open-sourcegemeenschap op de uit de hand gelopen invloed van de commercie, vertelt Perens. Met de koppelverkoop van ondersteuning en software zijn Red Hat en Suse te ver gegaan. De ontwikkelaars zijn boos omdat de commercie voorbijgaat aan de idealen die ten grondslag liggen aan open-source. Bovendien zijn zij niet betrokken zijn geweest bij de beslissing geld voor de software te vragen. En zelfs wanneer zij dat wel waren geweest, hadden ze niet geweten hoe ze daarmee moesten omgaan.

Softwarepatenten

"Bij UserLinux pakken we dat aan door niet alleen te gaan zitten mokken, maar door een levensvatbaar alternatief te creëren," vertelt Perens. Daarmee vormt hij als het ware een spreekbuis voor de open-sourcegemeenschap: "Elke keer wanneer ik een artikel schrijf, krijg ik wel een e-mail van een of andere nerd: 'Bedankt. Dat is precies wat ik bedoelde, maar ik kon het zelf niet duidelijk verwoorden.'"

Diezelfde positie gebruikt Perens bij zijn jarenlange strijd tegen softwarepatenten. Het patentsysteem is ooit ontworpen om bedrijven te stimuleren hun kennis te delen en zo innovatie te stimuleren. In ruil daarvoor krijgen zij een tijdelijk monopolie op die kennis. Maar Perens bepleit dat het heeft geen enkel nut heeft bij de ontwikkeling van software. "Er is nooit een onderzoek geweest dat aantoont dat patenten innovatie bij software stimuleren." Bovendien worden patenten vaak ten onrechte toegewezen waarna het veel moeite en vooral geld kost om die fout later weer te herstellen, zo stelt Perens.

Open-source-ontwikkelaars zijn bij uitstek kwetsbaar voor patenten omdat individuele programmeurs onmogelijk een advocaat kunnen betalen om zich te verdedigen tegen een patentclaim van een grote onderneming. In praktijk zullen zij altijd schuld bekennen om de kosten in de hand te houden. Maar het tij is aan het keren nu de ontwikkelaars sinds kort steun krijgen van kleine en middelgrote ondernemingen.

"Een tijd geleden ging deze discussie tussen bedrijven en de open-sourcegemeenschap. Het wordt nu makkelijker omdat het midden- en kleinbedrijf beseft dat dit een piramidespel is, en dat zij onderin de piramide zitten. Zij dragen meer royalty's af aan de Microsofts en IBMs van de wereld dan zij terugkrijgen van de bedrijven onderin de piramide."

Onbedreigd

Die grote ondernemingen kunnen bovendien onbedreigd verder werken omdat zij allemaal licenties hebben op het gebruik van elkaars patenten. Als HP daarom al een patent van Microsoft schendt, dan valt dat automatisch onder die raamovereenkomst. Op die manier hebben de grote ondernemingen behendig een wereld gecreëerd waarin zij onderling de buit verdelen.

Dat betekent echter niet dat een bedrijf als IBM veranderingen zal tegenwerken om open-source af te schermen, verwacht Perens. "Het is niet onvoorstelbaar dat IBM een uitzondering maakt in zijn patenten voor specifieke open-sourcetoepassingen. Dat zal geen grote invloed hebben op hun markt voor patenten. We moeten beseffen dat open-source van niemand verwacht dat zij in berenvellen gaan rondlopen en in een commune wonen."