Wat een schandaal! Dat dit allemaal zomaar kan! En dat nog wel in Nederland! Wanneer gaan de hoge heren in Den Haag hier eens wat aan doen?!? Dat zijn ongeveer de emoties die SBS-programmamaker Alberto Stegeman (Undercover in Nederland) doorgaans bij zijn publiek teweeg wil brengen.

Eerder deze maand besteedde hij in zijn programma aandacht aan pedofielen die via internet afspraken proberen te maken met kinderen. Stegeman deed zich voor als minderjarige en probeerde op die manier kinderlokkers uit de tent te lokken. Het leverde onder meer geblurde beelden op van een bejaarde Belg die voor zijn webcam met een mobiele telefoon zwaaide. Het meisje waarmee hij dacht te chatten, kon dat zo van hem krijgen, vertelde hij.

De uitzending van Undercover in Nederland miste haar uitwerking niet. Zo startte de organisatie Stop Kindersex een handtekeningenactie om de politiek te bewegen tot een strengere aanpak van kindermisbruik – een oproep die onder meer werd ondersteund door RTL Boulevard.

Volgens het meest recente jaarverslag van het Meldpunt Kinderporno vormen digitale kinderlokkers een toenemend probleem in Nederland. De site Chatten.nl overwoog zelfs om zijn diensten te staken vanwege de aanwezigheid van pedo's.

Het is natuurlijk vervelend dat er viespeuken zijn die minderjarigen lastigvallen op chatboxen, maar over het algemeen hebben dergelijke ervaringen weinig negatieve gevolgen voor de kinderen. "De impact is laag. De meerderheid kan er goed mee overweg", vertelde Justine Pardoen van Ouders Online vorig jaar tijdens een debat over jongeren en internet.

Problematisch wordt het pas als pedofielen minderjarigen verleiden – of dwingen – om zich voor hun webcam uit te kleden of seksuele handelingen te verrichten.

De vraag is of dat vaak gebeurt. De meeste kinderen zijn niet gek en kleden zich niet zomaar voor uit voor hun cam – en als ze dat doen, dan toch eerder voor een leeftijdsgenoot dan voor een volwassene.

Hetzelfde geldt voor afspraakjes maken. Natuurlijk, het komt voor dat minderjarigen besluiten om een volwassene te ontmoeten die ze via internet hebben leren kennen. Maar hoe vaak? Nemen 12-jarigen massaal de trein om op bezoek te gaan bij die aardige meneer die ze via MSN hebben leren kennen? Nee, natuurlijk niet.

En hoeveel pedofielen nemen daadwerkelijk het risico om af te spreken met kinderen? Ondanks de nauwelijks verholen verontwaardiging die in de hele uitzending van Stegeman doorklonk, blijken lang niet alle online griezels automatisch de daad bij het woord te voegen. Zo kwam een pedo waarmee de programmamaker via internet een afspraakje had gemaakt, pas bij de derde date – veel te laat – opdagen.

In discussies over kindermisbruik is het onvermijdelijk dat emoties een rol spelen. Het gevaar daarvan is dat we de feiten uit het oog verliezen. Bijna alle minderjarige slachtoffers van seksueel misbruik worden misbruikt door een familielid of bekende. In veel gevallen zijn de misbruikers geen pedofielen. Voor dergelijke criminelen zijn kinderen gewoon de makkelijkste (want niet zo sterke) verkrachtingsslachtoffers.

Uit deze week gepresenteerd onderzoek van de Vrije Universiteit onder 1845 kinderen, blijkt dat 8 procent meldt ooit seksueel misbruikt te zijn. Als die cijfers representatief zijn, gaat het om tienduizenden Nederlandse kinderen die het slachtoffer zijn van seksueel misbruik.

Dergelijke kille cijfers zijn minder mediageniek dan griezels die kleine meisjes via de webcam een mobieltje beloven. En daarin schuilt een gevaar. De overvloedige en vaak sensationele aandacht voor digitale kinderlokkers dreigt namelijk de aandacht af te leiden van de werkelijke problemen. En dat is pas echt een schandaal.