Angela Merkel deed haar uitspraken tijdens haar wekelijkse toespraak, die geheel in het teken van de Frankfurter Buchmesse stond. Morgen opent zij deze boekenbeurs, veruit de grootste ter wereld.

Auteursrecht innen

“Voor de bondsregering is het helder: Het auteursrecht moet ook op internet zijn plaats krijgen”, stelt de kanselier, “Daarom wijzen wij het af dat zonder auteursrechtenbescherming de boeken simpelweg ingescanned worden, zoals Google dat doet.”

Zij belooft dat haar regering zich zal inspannen om dit standpunt internationaal uit te dragen. “Ik vind dat we internationaal moeten discussiëren hoe we intellectueel eigendom kunnen beschermen en toch ook de technische mogelijkheden kunnen benutten.”

Amerikaanse discussie

Ook in de Verenigde Staten is de discussie rond Google Books nog volop bezig. In een rechtszaak die auteurs en uitgevers hadden aangespannen was op hoofdlijnen een akkoord, maar dat stuit op veel weerstand. Eerder werd al duidelijk dat de schikking moest worden aangepast. Afgelopen woensdag gaf de rechter de partijen de tijd tot 9 november.

Ook die datum stuit op weerstand, omdat dit volgens experts onvoldoende tijd geeft een goede regeling uit te werken. Zo spelen niet alleen de auteursrechten, maar ook de vrees dat voor sommige boeken een monopoliepositie ontstaat. Dat zou in het bijzonder het geval zijn voor verweesde boeken, waarvan de auteur niet bekend is.

Daarnaast is er veel weerstand rond het privacybeleid van de zoekgigant, omdat in de Verenigde Staten mensen een recht hebben om anoniem kennis te nemen van informatie. Van oudsher komen vooral bibliothecarissen voor dat recht op.

Informatie voor altijd bewaren

In een opiniestuk in de New York Times wijst Google-oprichter en technisch directeur Sergey Brin erop dat veel boeken in het geheel niet toegankelijk zijn. Werken die niet meer worden uitgegeven maar nog niet in het publieke domein zijn, verdwijnen volgens hem in een “literair zwart gat”.

Zo wijst hij erop dat in 1998 veel boeken verloren gingen tijdens een overstroming. Iets dat twintig jaar eerder ook gebeurde, maar het rapport daarover blijkt niet meer beschikbaar te zijn. Google Books zal volgens hem juist dat voorkomen door het creëren van een duurzame digitale bibliotheek. Brin benadrukt dat Google een eerlijke beloning voor rechthebbenden regelt. Hij verwerpt de vrees dat Google een monopolie krijgt en wijst erop dat andere projecten juist geholpen worden dankzij de schikking.

Wat betreft de privacy belooft hij de regels te verduidelijken en aan te scherpen. Daarbij wijst hij op de corrigerende werking van concurrentie: “Als het ons niet lukt de zaken op orde te krijgen dan zal het anderen wel lukken.”

Boeken hebben de toekomst

Ook Merkel stelt niet vies van de technologische ontwikkelen te zijn. Al begon de boekenbeurs in de vijftiende eeuw inmiddels prijst zij de groeiende populariteit van het luisterboek en het eBook. Echter, naast het papieren boek. “Ik heb de vaste overtuiging dat het klassieke boek zijn plaats in het verleden en in de toekomst zal behouden”, stelt ze dan ook.