Ict-leveranciers in Nederland hebben vrijwel allemaal hun algemene voorwaarden gebaseerd op een door brancheorganisatie ICT~Office in elkaar gezet concept. Die algemene voorwaarden hanteren een verregaande beperking van de aansprakelijkheid voor de leverancier. Het risico op enige vorm van mislukking bij het leveren van een product of dienst ligt grotendeels bij de opdrachtgever.

Onlangs werd bekend dat de VVD schade heeft geleden na het falen van een ict-project. Het verlies voor de partij bedraagt maar liefst drie ton, ondanks dat leverancier Perfect Database ook volgens de rechter heeft gefaald. De rechter oordeelde echter dat de algemene voorwaarden van de leverancier geldig waren. Daarin wordt de aansprakelijkheid van de betreffende leverancier geminimaliseerd.

Eenzijdig en onredelijk

“Die algemene voorwaarden zijn niet populair bij afnemers van ict-diensten”, zegt ict-jurist Theo Bosboom van Dirkzwager Advocaten. “Die zijn namelijk eenzijdig in het voordeel van de leverancier en op sommige punten zeer onredelijk.”

Met de voorwaarden zoals ICT~Office ze heeft opgesteld, wil de branche aansprakelijkheidsrisico's vermijden. Het denkt onder meer te kunnen voorkomen dat leveranciers aansprakelijk worden gesteld als zij standaardsoftware leveren die uiteindelijk niet aan de verwachtingen van de klant voldoet. Die aansprakelijkheidsstelling dreigt namelijk via de koopwet.

Koopwet van toepassing

In juni kwam het Amsterdamse Gerechtshof tot een opzienbarende uitspraak in een zaak tussen klant en leverancier. Twistpunt was dat het softwarepakket niet naar verwachting presteerde. De rechter oordeelde dat hierop de koopwet van toepassing was.

Normaal gesproken zou de klant dus kunnen eisen dat de leverancier tegen de eerder overeengekomen prijs een goed werkend en naar verwachting presterend product levert. In deze zaak volgde dat echter niet uit het vonnis. De wettelijk vastgestelde klachtentermijn was namelijk al overschreden.

Kooprecht heeft beperkingen

Volgens Bosboom laat deze uitspraak nog steeds alle opties open, al merkt hij wel een grote belangstelling vanuit de leveranciers voor deze zaak. “Maar het wettelijke kooprecht heeft zijn beperkingen wat betreft zakelijke transacties, omdat op veel punten kan worden afgeweken in het contract. De consument is goed beschermd, maar eigenlijk zegt de wet dat men in de zakenwereld de eigen boontjes moet doppen.”

De wet laat ruimte voor partijen in de zakelijke wereld om zelf tot overeenstemming te komen over de leveringsvoorwaarden. Daarbij moet vooral de klant goed opletten bij het formuleren van de specificaties. “Ik adviseer klanten in ieder geval de algemene voorwaarden zoals die door ICT~Office zijn opgesteld, niet te accepteren”, zegt Bosboom.

Eerder bemiddeling dan rechter

De advocaat signaleert dat er maar weinig wordt geprocedeerd over falende softwareprojecten. Maar het is moeilijk een compleet beeld te krijgen, omdat vaak bemiddeling wordt gezocht bij de Stichting Geschillenoplossing Automatisering (SGOA), dat zijn uitspraken niet publiceert . Dat orgaan is echter door de ict-branche zelf in het leven geroepen. “Sterker nog, de opstellers van de algemene voorwaarden hebben soms zitting in dit arbitrageorgaan.”

Bosboom vindt het opmerkelijk dat er zo weinig wordt geprocedeerd. “Afnemers moeten assertiever worden. In grote projecten gaat het soms echt om vele miljoenen. Vaak wordt geschikt. Maar ook is het soms moeilijk de schuldvraag te bepalen, omdat vaak ook de afnemer boter op zijn hoofd heeft. Wel heeft dat tot gevolg dat er voor de ict-branche geen dwang is om de zaken wel goed te regelen.”