De Belastingdienst biedt sinds twee jaar een versie van zijn aangifte-software voor Linux. Tijdens de introductie bestond al het vermoeden dat licenties niet zouden worden nageleefd. Op verzoek van Webwereld heeft Peter Roozemaal, technisch expert op het gebied van licenties en audits, onderzoek gedaan.

Overtreding auteurswet

Uit de analyse (pdf, ook hieronder ingebed) van Roozemaal blijkt dat de dienst op een aantal punten de regels voor het gebruik van open source software overtreedt. Het eerste probleem speelt met OpenSSL, software die gegevens via een beveiligde verbinding verstuurt. De licentie verplicht om bij distributie de voorwaarden te vermelden in de helppagina's, maar de Belastingdienst verzuimt dat te doen.

Opvallender is dat de applicatie van de aangiftesoftware gebruik maakt van de GTK+-bibliotheek om grafische vensters te maken. Omdat het programma één samengesteld bestand is, verplicht de licentie niet alleen de broncode van die open-sourcesoftware beschikbaar te stellen, maar ook een tussenvorm van de applicatie van de fiscus.

Volgens Roozemaal overtreedt de Belastingdienst hiermee sectie 6 van de LGPL-licentie. De verspreiding van de applicatie is dan ook illegaal en moet worden gestaakt. Die vaststelling is pijnlijk. De douane, onderdeel van de fiscus, handhaaft zelf de auteurswet en neemt met regelmaat beschermd materiaal aan de grens in beslag. Diezelfde wet is ook van toepassing op software.

Geen probleem

Volgens het Ministerie van Financiën is er eigenlijk niet veel aan de hand. "De Belastingdienst gebruikt in zijn eigen software twee stukjes open-sourcesoftware, resultaat van een programma van drie makers. Een van die stukjes open-sourcesoftware is van een maker die stelt dat zijn eigen licentie beperkt blijft tot zijn stukje, ongeacht wat je met dat stukje doet", stelt Marcel Homan, voorlichter van het ministerie, in een reactie tegenover Webwereld na intern beraad. Hij ziet dan ook geen reden om de licentie af te drukken.

Wat betreft de schending van de LGPL-licentie ontkent de fiscus dat ze in overtreding zijn, omdat er geen wijzigingen in de open-sourcesoftware zijn doorgevoerd. "Nu de Belastingdienst dat stukje software inderdaad los gebruikt, en dus niet heeft verwerkt of heeft aangepast, geldt de licentievoorwaarde niet, zodat de code van het stuk eigen software van de Belastingdienst niet behoeft te worden vrijgegeven en dus beschermd mag blijven", stelt hij dan ook.

Standaard internet onzin

Op Roozemaal maakt het verweer weinig indruk. "De FSF heeft een FAQ over GPL en LGPL licensering. Gratis beschikbaar. Kennelijk nog te moeilijk voor de Belastingdienst", zegt de open-sourceauditor naar enkele diepe zuchten. "Engelstalige licenties kunnen lezen is kennelijk geen vereiste voor juristen in dienst van Financiën."

Het verweer, dat hij vaker zegt te horen, doet hij dan ook af als "standaard internetonzin".