De Amsterdamse ict blijkt een nog grotere puinhoop, berichtte Webwereld gisteren en citeerde daarbij Het Parool. De details van de gemelde ellende staan online in de agenda van de Raadscommissie voor Economische Zaken, Bedrijven en Personeel en Organisatie van woensdag 6 juli 2011, onder punt 27. Daar staat ook de brief van wethouder Wiebes met de verwachte nieuwe tekorten.

Meer lijken uit de kast

Dit levert details op van de volgende kast met ict-lijken die is omgevallen. Zo blijkt dat gemeentesecretaris en algemeen directeur Henk de Jong, die zich begin dit jaar persoonlijk verantwoordelijk stelde voor de hoofdstedelijke ict, zijn organisatie al jarenlang slecht leidt. Ook consultancybureau McKinsey heeft met een onderzoek in 2008 en een (door De Jong onder de pet gehouden) scan in 2010 het lek niet geheel boven gekregen. Óf de bedekte termen van de ernstige signalen van McKinsey zijn door het Amsterdamse bestuur niet opgepakt.

Wethouder Eric Wiebes spreekt immers van langjarige ellende, daarmee ook toegevend dat de ontslagen cio Claudia de Andrade onterecht is geslachtofferd door hem en De Jong. De Andrade kon dat overigens als geen ander duidelijk maken: zij voorspelde al dat de ellende alleen maar groter zou worden. Maar gezien de rechtszaak over haar ontslag kon ze niet in het openbaar spreken.

Serie ontslagzaken

Overigens, de rechtszaak over De Andrade is bepaald niet de enige. Uit bijlage 5 (PDF) van de ict-stukken blijkt dat bij de Dienst ICT (DICT) maar liefst 30 juridische ontslagzaken lopen. Dat komt neer op bijna 12 procent van het ict-personeel. Het gaat vooral om incompetentie en bonje, de twee hoofdoorzaken van het slecht functioneren van de dienst. Bovendien fungeert de aansturing nog steeds niet en wordt het personeelsbeleid verscherpt.

De hele organisatie gaat op de schop, of in typisch (Amsterdamse) bestuurstermen: "Er zal een nieuw functie- en formatiehuis worden opgezet." Iedereen wordt opnieuw beoordeeld. Wethouder Wiebes waarschuwt nu al namens de ict-leiding van Amsterdam dat er opnieuw een ontslaggolf zal komen bij de Dienst ICT.

Onder basisniveau

Immers: "Managers zijn van mening dat 50 procent van de medewerkers op basisniveau scoort en circa 40 procent daaronder. Dit is voor een professionele organisatie een lage, zorgelijke score. Daar komt bij dat bij de managers zelf 80 procent onder het gewenste niveau scoort."

Maar de koppen van het bestuur steken nog in het zand: "Geconcludeerd moet worden dat deze organisatie met een ernstig kwaliteitsprobleem worstelt, dit besef blijkt echter nog onvoldoende doorgedrongen. Reden voor deze aanname is dat managers en medewerkers het redelijk eens lijken te zijn over de gemiddelde minimale aanwezigheid van gewenste competenties (50 procent). Deze score is volstrekt onvoldoende voor een it-organisatie. Daar komt bij dat er de afgelopen jaren op grote schaal structurele mismatches hebben plaats gevonden, c.q. er op grote schaal foutief geëquipeerd personeel is aangenomen."

Leugen gecorrigeerd in voetnoot

Dit betreft nog enkel de Dienst ICT met zo'n 350 personeelsleden. Maar vermoed wordt dat het ook bij de Diensten en Stadsdelen niet goed zit. Daar komt ook een 'schouw' van personeel en management. Dat is immers toch verantwoordelijk voor de ontstane problemen, al kreeg het van het stadsbestuur alle ruimte om te falen. Een greep:

  • Er wordt met geld gesmeten, geld lekt weg zonder verantwoording. Sturing op taakstellingen op ict-budgetten is domweg niet mogelijk. Dit tot genoegen van ict-leveranciers die er garen bij spinnen;
  • E-net 1, het gemeentenetwerk, is verouderd. E-net 2 laat op zich wachten door grote problemen;
  • Van de ruim 500 applicaties van de Bri-diensten (Basisregistraties en Infrastructuur) zijn er maar 30 onder eigen beheer van de Dienst ICT, de rest is door diezelfde dienst extern uitbesteed, vrijwel geheel ongedocumenteerd;
  • Opgelegde centralisatie leidt bij een euvel vaak tot kettingreacties bij deelnemende organisatie. Decentraal zijn er minder euvels;
  • De datacenters van Stadhuis en BRI-diensten zijn niet op orde, slecht beheerd en verspreid en kennen bovendien veelal geen back-up; een grote risicofactor;
  • Tussen de regels door valt te begrijpen dat er grote zorgen zijn over de applicaties die in - technisch wel afdoende - externe datacenters draaien. DICT heeft ze namelijk zonder documentatie aan de externe opdrachtnemer overgedragen, waardoor nu klant én leverancier blind zijn. De inhoudelijke mensen die dat wel wisten, van bijvoorbeeld de belastingdienst of het grondbedrijf, zijn veelal bij de gemeente vertrokken;
  • In een voetnoot erkent het gemeentebestuur nu dat de basis om vorig jaar 94 miljoen euro voor ict-herstel te eisen een leugen was, zoals Webwereld onthulde: er zijn geen 15.000 applicaties in beheer. Nu zegt Amsterdam dat het om 15.000 versies gaat, maar ook daarvan ontbreekt bewijs;

Geldputje met grote projecten

Wethouder Wiebes meldt dat een schouw van grote projecten op zes hoofdcriteria in het geheel niet kon worden uitgevoerd door het vaak ontbreken van de meest elementaire informatie. Details geeft of kent de wethouder niet maar bij de Dienst ICT gaat een onderzoek rond waarin die dienst 'bewijst' dat van de 380 te beoordelen projecten er 350 projecten simpelweg niet te beoordelen waren omdat informatie ontbrak. Van 75 miljoen euro aan projecten was er voor meer dan 50 miljoen onvoldoende verantwoording.

Zo was er in 70 procent van de gevallen geen fatsoenlijke 'business case' geformuleerd, ofwel: wat was de reden om aan het project te beginnen en wat moet ermee bereikt worden? In een kwart van de gevallen ontbrak een adequate dekking en budgettoewijzing, dus de Amsterdamse ict rommelt maar wat aan met belastinggeld. Vaak ontbreekt ook opdrachtnemerschap en/of opdrachtgeverschap. Voor meer dan 20 miljoen aan projecten moet nog een toets op risico's plaatsvinden.