KPN gaat zijn bestaande kopernetwerk op korte termijn opwaarderen en de glasvezeluitrol later doen. Het meldt nu in het persbericht dat het kiest "voor een stapsgewijze regionale uitrol van glasvezel op basis van glasvezelproeven." Tegelijk wordt dus wel koper verbeterd, onder druk van de snellere aansluitingen die kabelbedrijven bieden.

'Over drie jaar'

KPN-bestuurslid Eelco Blok heeft het belang van glas al aangeduid in een interview met Webwereld. Hij spreekt daarin van de langere termijn; het telecombedrijf acht glasvezel de komende drie jaar nog niet echt nodig. "Maar in de toekomst zullen de aansluitingen van woningen naar glas toe moeten, gegeven de bandbreedte die nodig is voor alle diensten aan eindgebruikers."

Hij rechtvaardigt daarmee de nu aangekondigde strategie om vanaf komende zomer sneller te dsl te bieden om ondertussen glas langzaam uit te bouwen. De dsl-versnelling gebeurt dankzij vdsl-co wat volgens KPN 50 procent van de Nederlandse huishoudens een snellere internetverbinding kan bieden. Dat percentage is in verband met de maximale afstand van de aansluiting tot de telefooncentrale.

De glasvezeluitbouw volgt op 10 proeven die KPN afgelopen jaar heeft gedaan. Daarvan zijn 5 pilots fiber-to-the-home (FttH) en 5 tot aan de straatkast (Fiber-to-the-Curb). KPN stelt nu dat uitrol, aanleg, marketing en klantvraag volgens plan zijn verlopen. Toch zijn de proeven niet vlekkeloos verlopen: KPN zelf bekent dat er "problemen met de leveringsprocessen en it-systemen" zijn geweest. Klanten zijn wel enthousiast en de telecomleverancier benadrukt goede commerciële mogelijkheden te zien. Alleen dus niet op de korte termijn.

Adsl legt het af

Het telecombedrijf heeft tot op heden nogal moeite gehad met de strategie van breedband voor consumenten. Immers, uit een vorige week gepubliceerde test blijkt dat adsl qua downloadsnelheid gemiddeld drie keer minder biedt dan de tv-kabel en met uploaden vier keer zo weinig. Investeringen bleven dus achter.

Sterker nog, adsl verliest klanten en daarmee ook marktaandeel. Dat terwijl KPN de afgelopen jaren de ene na de andere provider kocht teneinde met de eigen infrastructuur een dominante positie te kunnen opbouwen.

KPN telt nu ongeveer 460.000 FttH-aansluitingen en wil dat in 2012 op 1,1 tot 1,3 miljoen hebben. De benodigde glasverbindingen worden aangelegd door Reggefiber. Met FttC zit KPN op ongeveer 450.000 klanten. Het breidt die infrastructuur vooralsnog niet uit; het "richt zich eerst op de levering van diensten over bestaande verbindingen". Glasvezelaansluitingen staan overigens niet gelijk aan klanten: KPN wil tegen 2012 tussen de 600.000 en 800.000 glasvezelklanten hebben.

Vdsl niet en weer wel

Ironisch is dat de vorige week geïnterviewde Eelco Blok zelf op WebWereld in 2005 schreef: "De hoofdwegen van het KPN-netwerk zijn al geruime tijd van glasvezel, en eind 2005 zal KPN een pilotproject starten met 'Fiber to the Curb' (vdsl)-technologie. Nog een stap verder, 'Fiber Only', dus glas tot in het huis of kantoor, wordt door KPN momenteel al toegepast op bedrijventerreinen ('Fiber to the Office') en ontwikkeld voor nieuwbouwwijken ('Fiber to the Home')."

Van die vdsl-optie is weinig terechtgekomen. Volgens een directielid van een kabelexploitant, dat anoniem wil blijven, heeft KPN afgezien van de plaatsing omdat de vdsl-kasten te groot waren, te veel stroom gebruikten, op bezwaren van omwonenden zouden stuiten en/of het netwerk te veel zouden belasten en mogelijk verstoren. "Dat was een forse kapitaalvernietiging omdat KPN niet durfde."

Deskundigen in de breedbandmarkt bevestigen het verhaal dat KPN's eerste strategie met vdsl is mislukt; ofwel het 'All-IP' plan met glasvezel tot aan wijkkasten waardoor het huidige net van telefooncentrales overbodig zou worden. Heisa met concurrenten en de Opta, hoe operationele kosten, problemen met plaatsing en beheer vormen de oorzaken voor het terugtrekken van KPN in 'testen'. ontploffende kasten van onder meer Alcatel Lucent speelden daarbij geen rol.

Tele2: wij lopen voorop

Ondertussen gaat concurrent Tele2 al voor vdsl. Het mikt op 2 miljoen aansluitingen in 2011 en zegt nu op zo'n 500.000 stuks te zitten. In juni komend jaar moet de 1 miljoen zijn gehaald.

Directeur Consumentenmarkt Günther Vogelpoel: "In feite waren wij de eerste die echt groot in vdsl hebben geïnvesteerd en niet KPN. En hetzelfde was het geval met adsl2. KPN doet het steeds lijken of ze de eerste is, maar KPN hobbelt er achteraan." Hij vermoedt dat KPN's investeringen in breedband zijn beïnvloed door Tele2 met vdsl.

Al jaren glasplannen

KPN heeft dus al jaren glasplannen, die lijden onder het spanningsveld tussen de korte en lange termijn. Enerzijds de noodzaak om aandeelhouders tevreden te houden met korte termijn rendement. Anderzijds de noodzaak om te investeren in infrastructuur met afschrijvingsperioden van vijftien jaar of meer.

Voorstellen om het aansluitnet te gaan 'verglazen' ofwel van glasvezel te voorzien zijn al een jaar of vijftien oud. Nog onder het bewind van Ben Verwaayen zijn die tot stand gebracht en verdedigd. KPN kent sindsdien intern een glaslobby waartoe bijvoorbeeld Nico Baken, ook hoogleraar aan de TU Delft, gerekend kan worden.

Maar van uitvoering kwam het nooit. Wel besloot KPN eens om alle nieuwbouwwoningen in Nederland van glasvezel te voorzien, maar ook dat is nimmer geheel uitgevoerd. Het bleek te duur, vooral vanwege de benodigde apparatuur. Buizen bedoeld voor glas bleven, letterlijk, leeg in afwachting van een geschikter (= goedkoper) moment om er 'glas door te blazen'.

Begin deze eeuw was de keuze tussen de lange en korte termijn ineens heel eenvoudig: door de overname van E-Plus in Duitsland en de toen onvermijdelijke aankoop van een umts-licentie hing KPN financieel aan een zijden draad. Ad Scheepbouwer nam het roer over van Paul Smits om orde op zaken te stellen.