Google maakt deze knieval na klachten van Europese uitgevers over het schenden van copyright. De zoekgigant scande Europese boeken die in de Verenigde Staten niet meer te koop waren maar wel nog in bibliotheken staan. Die boeken werden aangemerkt als zogenaamde verweesde boeken, boeken waarvan de auteur of rechthebbende moeilijk of niet te achterhalen is of waarvan het copyright is verlopen. Op veel van die boeken berust wel nog auteursrecht en ze worden in Europa nog gewoon uitgegeven.

Het scannen van deze boeken was dan ook tegen het zere been van de Europese uitgevers en auteurs. Google belooft de bewuste boeken uit de Amerikaanse versie van Google Books te halen en in de toekomst deze boeken links te laten liggen, tenzij een auteur expliciet vraagt in de database te worden opgenomen, bericht The Wall Street Journal.

Opt-in regeling

In de VS heeft Google een deal gesloten met uitgevers en mag de zoekgigant alle boeken met verlopen copyright, of moeilijk te achterhalen rechthebbenden, scannen en opslaan. Deze regeling is alleen van toepassing op Amerika. Voorheen werden Europese boeken die in deze wezencategorie vielen behandeld als de Amerikaanse wezen. Er was automatisch een opt-in regeling van toepassing, legt Anne Bergman van de Federatie van Europese uitgevers uit.

Om alle schijn tegen weg te boenen installeert Google twee non-Amerikaanse leden in de raad van de Books Right Registry. Die organisatie is opgezet om toe te zien op de schikking, met als hoofddoel het opsporen van auteurs van uit de handel genomen boeken die zijn gescand door Google, en zorgen dat zij een deel van de omzet krijgen die Google opstreek met de verkoop van hun materiaal via Book Search.

Europese klachten

Volgens The Wall Street Journal onderneemt Google actie na vele klachten uit Europa, in het bijzonder van Duitse uitgevers die het illegaal scannen van Duitse auteurs niet accepteerden. Een aantal Europese uitgeversorganisaties is ook van plan hun bezwaren aan te tekenen bij een Amerikaanse rechter die de Google deal begin oktober behandelt. Volgens Google is er met veel Europese bezwaren rekening gehouden in de Amerikaanse afspraken. Google wil "auteurs een manier bieden om geld te verdienen met uit de handel genomen boeken", verklaart Dan Clancy, de bedenker van Google Books.

James Click, auteur en initiator van een collectieve aanklacht tegen Google, zegt dat de Amerikaanse schikking goed is voor schrijvers. Auteurs van uit de handel genomen boeken behouden "altijd totale controle" over het werk. Via Google Books bestaat er nog een markt voor boeken die uitgevers niet meer interessant vinden. Google verdient geld door reclame naast de digitale boeken te tonen of door verkoop, 63 procent van de behaalde omzet gaat rechtstreeks naar de rechthebbenden.

Europese auteursrechtenstelsel

De regeling moet nog officieel worden goedgekeurd door een Amerikaanse rechtbank. Ook is er geen vergelijkbare regeling voorhanden voor Europese schrijvers en uitgevers, schrijven eurocommissarissen Reding en McCreevy. Deze week vergadert de Europese Commissie over Google Books en het digitaliseren van boeken in het algemeen. De commissarissen bepleiten een systeem die de weg vrij maakt voor een vergelijkbare deal die Google in de VS sloot met auteurs en uitgevers.

Toch is dat in Europa vrij moeilijk te realiseren. In alle landen zijn andere wetten op het gebied van auteursrecht van kracht, dat maakt het lastig om een pan-Europese regeling te treffen met Google. Daarom vragen Reding en McCreevy zich hardop af of het huidige Europese copyrightsysteem nog wel toereikend is om verweesde boeken, uit de handel genomen boeken en het digitaliseren daarvan goed te regelen. De commissarissen zullen de bevindingen van deze week gaan bespreken met het Europese Parlement.