Veel volgers van het debat over online auteursrecht keken voorbije maanden reikhalzend uit naar de langverwachte documentaire over The Pirate Bay, een film die sinds het verschijnen afgelopen weekend gratis via YouTube te bekijken valt (zie video onderaan).

The Pirate Bay: AFK (Away From Keyboard) volgt de spraakmakende rechtszaak tegen de drie Zweedse iniatiefnemers Gottfrid Svartholm, Fredrik Neij en Peter Sunde. De drie - door de entertainmentindustrie beschouwde boeven - claimen het meer voor de kick en hun principe van vrije informatieverspreiding te doen dan dat ze uit zijn op het bewust schenden van copyright en het verdienen van grove sommen geld.

In de film van documentairemaker Simon Klose komen naast het trio cybersnodaards ook de aanklagers en supporters van de site aan het woord. Naast dat de film verslag doet van de verschillende zittingen, neemt het de kijker mee voor een blik achter de schermen bij de site (lees: toont het serverporno) en geeft het een inkijkje in de roerige privélevens van de jonge IT-libertariërs.

Verhaallijn één: de rechtszaak en de 'strafbare' feiten

Als neutrale kijker ontwikkel je van begin af aan sympathie voor deze heren die zich overduidelijk niet in een criminele organisatie wanen en, met een flinke portie naïviteit in combinatie met bravoure, denken met het faciliteren van verspreiding van beschermd materiaal weg te komen.

Ondanks dat de aanklagers wat IT betreft kinderlijke fouten begaan, de rechter overduidelijk met meerdere petten op de rechtszaak regisseert en het snel duidelijk lijkt dat de oprichters er niet rijk van proberen te worden, maakt de film vooral duidelijk dat het vrij verspreiden van content een groot goed is en dat de huidige regelgeving wat betreft auteursrechten niet evenredig met de technologische ontwikkelingen zijn meegegroeid.

Anders gezegd, wetgeving sluit niet aan bij de moderne beleving van het internet. Als de copyrighthouders in het gelijk worden gesteld - wat uiteindelijk ook gebeurt - betekent dit het eind van vrijheid op internet en dat is exact wat de documentairemakers willen benadrukken.

Toch weet je als kijker donders goed dat deze heren er niet alles aan gedaan hebben om de platen- en filmbazen tegemoet te komen. E-mail en verzoeken van copyright-houders worden brutaal genegeerd of in simpele “fuck you"-bewoordingen afgewezen.

Daarnaast probeert de club piraten achter The Pirate Bay - een geografisch agnostisch platform waarop de oprichters illegale activiteiten geen strobreed in de weg hebben gelegd - met behulp van allerlei handigheidjes de logge entertainmentindustrie te slim af te zijn. Wat dat betreft is het niet heel vreemd dat er een veroordeling komt en het Zweedse hooggerechtshof een ultiem beroep afwijst.

Verhaallijn twee: hoe worden de oprichters beïnvloed?

Naast het welles-nietes over het schenden van auteursrechten laat de documentaire zien hoe de drie jongens in de periode 2009 tot 2012 van heldhaftige, vrijpostige kwajongens in bange wezels veranderen bij wie langzaam doordringt dat het zwaard van Damocles vroeg of laat moet vallen. Deze dreiging zorgt ervoor dat ze op persoonlijk vlak uit elkaar groeien.

Zo is technisch brein achter The Pirate Bay Gottfrid Svartholm een briljant hacker, maar lijkt hij tegelijkertijd compleet geschift, wat mede voort lijkt te komen uit steeds heftiger drugsproblematiek en het onderduiken voor de autoriteiten (en zelfs zijn advocaat).

Beheerder Fredrik Neij is naar eigen zeggen vooral een hobbyist en blijkt na een paar glazen alcohol geen goed woord voor zijn medestrijders over te hebben. Zo maakt hij tegen het eind van de documentaire Svartholm met de grond gelijk omdat hij zijn e-mail niet versleutelde. Vlak voor de eerste uitspraak vlucht hij naar Thailand, waar hij een vrouw trouwt en een kind krijgt, wellicht om het Interpol lastiger te maken hem op te pakken.

De tot officieuze woordvoerder gepromoveerde Peter Sunde lijkt de meest normale jongen van het stel die enerzijds van de aandacht geniet, maar anderzijds spijt als haren op zijn hoofd lijkt te hebben dat hij ooit met deze andere lieden in zee is gegaan en niet eerder met zijn volledig legale iniatief Flattr op de proppen kwam. De momenten dat hij met zijn moeder over een mogelijke celstraf belt en hij als enige bereid is zijn straf uit te zitten, maken dat je voor Sunde de meeste compassie voelt.

Geen opvallende of schokkende gebeurtenissen

Wat betreft de inhoud van de rechtszaak voelt The Pirate Bay: Away From Keyboard ondanks dat de film pas net is verschenen al ouderwets aan. De werking van torrents en trackers verandert in snel tempo en maakt dat de manier waarop in 2009 bestanden via een platform als TPB gedeeld werden achterhaald is. Zoals we in het verleden van Napster, Kazaa, Suprnova en FTD hebben geleerd is dat als het ene bolwerk wordt neergehaald, er drie andere voor in de plaats komen.

De film herinnert volgers van het debat dat er nog heel wat moet gebeuren willen we enerzijds de bescherming van auteursrechten internationaal goed regelen en anderzijds vrijheden op het internet ook in de toekomst blijven beschermen. Maar eigenlijk wisten we dat al. Wat dat betreft is er met deze documentaire niets nieuws onder de zon.