De kritiek klinkt nu op en wordt gevolgd door een formeel onderzoek, uitgevaardigd door de gouverneur van West-Virginia. Maar kritiek was er al vorig jaar, én kort nadat de deal is gesloten én zelfs kort daarvoor. De campusrouters zijn 'overkill'. Dat stellen niet alleen critici aan de zijlijn, of bijvoorbeeld politieke tegenstanders. “Deze apparatuur is zwaar oversized voor diverse van de faciliteiten waar het volgens de huidige planning geïnstalleerd moet worden", harde woorden van operationeel directeur John Dunlap van het staatsdepartement voor technologie.

Overkill

Die it-directeur van West-Virginia schreef dat aan verantwoordelijk bestuurder Jimmy Gianato in juli 2010, dezelfde maand waarin de koop bij netwerkleverancier Verizon is beklonken. Hij stelde toen dat het technologiedepartment een evaluatie wil uitvoeren en adviezen wil uitbrengen om de 3900-series Cisco-routers in te zetten voor die gevallen (en locaties) waar dat topmodel beter benut kan worden. Deze interne mail is vorig jaar in handen gekomen van de lokale krant Charleston Gazette, die de zaak vervolgens in mei aan het licht heeft gebracht.

De krant benaderde ook toen Cisco-vertegenwoordigers met de vraag of de 3945-modellen gepast zijn voor gebruik in scholen en bibliotheken. De twee verkopers gaven aan dat het bewuste Cisco-apparaat bedoeld is voor campussen en grote ondernemingen, “dus dit is overkill voor je netwerk". Het advies was een kleinere router te kopen, met een catalogusprijs van nog geen 500 dollar per stuk.

Duurkoop

De zware routers waarvan West-Virginia er ruim duizend van heeft aangeschaft, hebben een catalogusprijs die ruim vijftien keer zo hoog ligt. Bovendien kwam er bovenop die prijs van 7800 dollar nog een prijsvermeerdering doordat de staatsoverheid een reeks aan extra's heeft aangeschaft. De glasvezelrouters zijn daarmee uitgekomen op een prijskaartje van 22.600 dollar per stuk.

Onder de gekochte toevoegingen onder meer een aparte insteekkaart waardoor de zware glasvezelrouter ook netwerkverkeer kan routeren van en naar koperverbindingen. Deze zijn in gebruik voor de T1-lijnen die nog in gebruik zijn voor vele van de locaties in West-Virginia die ineens zo'n zwaar Cisco-apparaat toebedeeld kregen.

Biep met 4 pc's

Daaronder de lokale bibliotheek in het plaatsje Hurricane (in Putnam County), waar 4 pc's staan die via de kostbare en krachtige router het internet opgaan. Het 19 inch rackapparaat is daar rechtopstaand gemonteerd met zijn onderkant tegen de muur van een zijkamertje. Naast die kleine bibliotheek staat de dorpsschool, op enkele tientallen meters afstand, die óók een van de campusrouters heeft gekregen.

Dit dorpje heeft niet één maar twee zware Cisco-routers, om vanuit de lokale school en de plaatselijke bibliotheek met een handjevol pc's snel het internet op te kunnen:
Grotere kaart weergeven Er is niet alleen sprake van overkill in deze netwerkaffaire voor West-Virginia, maar ook van onderbenutting. Lang niet alle routers hebben namelijk een bestemming gekregen. Lees verder op pagina 2.

Naast scholen en bibliotheken zijn de Cisco-routers van West-Virginia ook bedoeld voor andere publieke locaties. Daaronder lokale planningsbureaus, gezondheidscentra, politiebureaus, en rechtbanken voor de provincies (counties). Op veel van die plekken zijn de krachtige netwerkapparaten echter nooit aangekomen. De Charleston Gazette wist in mei 2012 al te onthullen dat bijna vierhonderd van de aangeschafte routers nog ingepakt en wel stonden opgeslagen.

De garantieklok tikt

Het staatsdepartement voor technologie had er toen 234 in zijn hoofdkantoor staan: 77 in een vergaderruimte en de rest in een kelder. Ruim de helft (186 stuks) van het opgeslagen totaal (366 exemplaren) had toen nog geen bestemming. Dat was bijna twee jaar na de aanschaf, waarbij de gekochte vijfjarige garantie al lopende was. Inmiddels heeft fabrikant Cisco al wel kosteloos een garantieverlening verstrekt, die loopt tot eind 2016.

De projectverantwoordelijke, toenmalig Homeland Security-directeur Gianato, zei vorig jaar nog dat de opslag van de apparatuur niet uitzonderlijk was. De uitgebreide garantie is volgens hem bewust aangeschaft omdat de massale uitrol van de netwerkapparatuur, en ook glasvezelverbindingen in de staat, niet een korte termijn project is. Nu, begin 2013, is een deel van de routers nog altijd niet geplaatst. Ze staan nog steeds opgeslagen in hun oorspronkelijke dozen, weet de Gazette te melden.

Inkoopregels aangescherpt

De vraag is of ingebruikname überhaupt wel gaat gebeuren. De gouverneur van West-Virginia stelt namelijk een onderzoek in naar de aanschaf, inzet en het nut van de zware routers. Daarbij overweegt de staat ook de inzet van lichtere netwerkapparatuur. Dit volgt op het aanpassen van de inkoopregels eind januari dit jaar. Alle aankopen boven de 250.000 dollar moeten voortaan door een strengere keuring. De Cisco-deal ter waarde van 24 miljoen dollar zou nu dus niet meer zo kunnen gebeuren.

De strengere inkoopregels zijn het resultaat van de in augustus vorig jaar officieel aangekaarte twijfels aan de procedures voor staatsoffertes. Gianato zei toen dat het technologiedepartment “de normale procedures" heeft gevolgd voor de massale aanschaf van zware routers. Dat bleek later toch niet helemaal het geval te zijn.

'Toekomstbestendig'

Ook kwamen verklaringen over de apparaten en hun bestemming onder vuur te liggen. Eerder verdedigde Gianato de zware capaciteit van de gekochte netwerkapparatuur met het argument dat het ging om toekomstbestendigheid. Operationeel directeur Dunlop zou slechts naar de huidige behoeftes hebben gekeken, en dus was een evaluatie niet nodig. De geplande - en deels uitgevoerde - plaatsing bij kleine dorpsscholen verklaarde Gianato met het argument van 'gelijke toegang' tot internet.

Uit een inmiddels uitgevoerde staatsaudit blijkt dat er tenminste 7,9 miljoen dollar, en mogelijk zelfs 15 miljoen dollar, is verspild met deze deal voor toprouters. Cisco en diens verkopers worden ook verantwoordelijk geacht, maar de fabrikant stelt dat kritiek van de staatsauditors misplaatst is. Het heeft al de garantieperiode kosteloos verlengd én zegt bereid te zijn tot terugname of omruil indien West-Virginia de routers geen gepaste bestemming kan geven. Het gaat daarbij ook om inzet voor de bruikbare levensduur van de apparaten, wat zo'n tien jaar zou zijn.